Η έλλειψη διαθέσιμων θέσεων στάθμευσης στις ελληνικές πόλεις έχει οδηγήσει πολλούς οδηγούς στην αναζήτηση κάθε δυνατού τρόπου για να «κρατήσουν» μια θέση έξω από το σπίτι ή την επιχείρησή τους.
Η πιο συνηθισμένη πρακτική είναι η αυθαίρετη τοποθέτηση πινακίδων που απαγορεύουν τη στάση ή τη στάθμευση, χωρίς όμως να υπάρχει καμία νόμιμη άδεια. Πρόκειται για μια εικόνα που συναντά κανείς καθημερινά σε πολλές περιοχές της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης αλλά και άλλων μεγάλων πόλεων. Πινακίδες «Απαγορεύεται η στάθμευση», αλυσίδες, κώνοι, καρέκλες, ζαρντινιέρες ή άλλα αντικείμενα τοποθετούνται στο οδόστρωμα με μοναδικό σκοπό να δεσμεύσουν δημόσιο χώρο για ιδιωτική χρήση.
Ωστόσο, η πρακτική αυτή είναι παράνομη και μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δαπανηρή για τον παραβάτη. Με βάση το ισχύον πλαίσιο του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η αυθαίρετη τοποθέτηση σημάτων, διαγραμμίσεων ή άλλων μέσων που μπορούν να εκληφθούν ως επίσημη κυκλοφοριακή σήμανση αποτελεί σοβαρή παράβαση. Ειδικά όταν οι πινακίδες δημιουργούν σύγχυση στους οδηγούς, περιορίζουν παράνομα τη στάθμευση ή επηρεάζουν την ασφάλεια της κυκλοφορίας, οι κυρώσεις γίνονται ιδιαίτερα αυστηρές και το χρηματικό πρόστιμο μπορεί να φτάσει έως και τα 1.500 ευρώ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται και ποινικές συνέπειες.
Στην πράξη, υπάρχουν δύο διαφορετικές περιπτώσεις. Η πρώτη αφορά την απλή αυθαίρετη κατάληψη δημόσιου χώρου, όπου κάποιος τοποθετεί αντικείμενα ή πρόχειρες πινακίδες για να αποτρέψει άλλους οδηγούς από το να παρκάρουν. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να επιβληθούν διοικητικά πρόστιμα, τα οποία ξεκινούν από περίπου 350 ευρώ, ανάλογα με την παράβαση και τις συνθήκες.
Η δεύτερη αφορά την τοποθέτηση πινακίδων ή σημάτων που μοιάζουν με τις επίσημες πινακίδες του ΚΟΚ ή μπορούν να παραπλανήσουν τους χρήστες του δρόμου. Εδώ η νομοθεσία είναι σαφώς αυστηρότερη, καθώς θεωρείται ότι τίθεται σε κίνδυνο η οδική ασφάλεια και προβλέπονται πρόστιμα που φτάνουν έως και τα 1.500 ευρώ, ενώ δεν αποκλείεται και η επιβολή ποινικών κυρώσεων.
Πότε όμως μπορεί κάποιος να τοποθετήσει νόμιμα πινακίδα απαγόρευσης στάθμευσης; Η απάντηση είναι μόνο όταν υπάρχει σχετική άδεια από τις αρμόδιες αρχές. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε περιπτώσεις νόμιμης εισόδου-εξόδου ιδιωτικού χώρου στάθμευσης ή γκαράζ. Ο ενδιαφερόμενος οφείλει να υποβάλει αίτηση στον αρμόδιο Δήμο και στις υπηρεσίες που διαχειρίζονται την κυκλοφορία, προσκομίζοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά, όπως οικοδομική άδεια ή σχέδια που αποδεικνύουν την ύπαρξη νόμιμης θέσης στάθμευσης. Μόνο μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας μπορεί να τοποθετηθεί η προβλεπόμενη επίσημη σήμανση.
Στην Ελλάδα παρατηρείται συχνά το φαινόμενο οδηγοί να θεωρούν ότι έχουν «δικαίωμα» στον χώρο μπροστά από το σπίτι τους επειδή εκεί σταθμεύουν καθημερινά. Στην πραγματικότητα όμως, οι δημόσιοι δρόμοι και οι θέσεις στάθμευσης αποτελούν κοινόχρηστο χώρο και δεν ανήκουν σε κανέναν ιδιώτη, εκτός εάν υπάρχει ειδική διοικητική πράξη που προβλέπει διαφορετικά.
Οι δημοτικές αρχές και η Τροχαία έχουν τη δυνατότητα να αφαιρούν παράνομα εμπόδια, πινακίδες και αντικείμενα από το οδόστρωμα, ενώ σε περίπτωση καταγγελίας μπορούν να βεβαιώσουν τις σχετικές παραβάσεις. Μάλιστα, όσο αυξάνονται οι έλεγχοι και η εφαρμογή του νέου ΚΟΚ, οι αρχές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση σε παραβάσεις που επηρεάζουν την ασφαλή και ομαλή κυκλοφορία.