Οι κυβερνήσεις της υφηλίου έχουν ανάγκη τις πληροφορίες που αφορούν τους πραγματικούς δικαιούχους των ακινήτων, τα άτομα δηλαδή που κατέχουν, ελέγχουν ή και κερδίζουν από τα ακίνητα που βρίσκονται στη επικράτειά τους, για να μπορούν να προστατεύουν τις χώρες τους από το οικονομικό έγκλημα και να διασφαλίζουν το κράτος δικαίου και την εύρυθμη λειτουργία των αγορών.
Χωρίς την κατάλληλη διαφάνεια στον τομέα των ακινήτων, η γη, τα σπίτια και άλλες περιουσίες θα μπορούσαν να ανήκουν, να ελέγχονται ή να χρησιμοποιούνται για ξέπλυμα μαύρου χρήματος, το οποίο μπορεί να προέρχεται από εγκληματίες, μαφιόζους, διεφθαρμένους πολιτικούς, λαδιάρηδες κρατικούς αξιωματούχους, πάσης φύσης φοροφυγάδες και διαφεύγοντες τις διεθνείς κυρώσεις. Χωρίς διαφάνεια, μυστικά επενδυτικά κεφάλαια θα μπορούσαν επίσης να συγκεντρώνουν ακίνητα που δεν χρησιμοποιούνται για να κερδοσκοπήσουν, αυξάνοντας τις τιμές και αφήνοντας πολλούς κατοίκους χωρίς πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγη. Χωρίς διαφάνεια, τοπικές περιουσίες μπορεί να περάσουν στα χέρια ξένων, υπεράκτιων οντοτήτων, εμποδίζοντας τις τοπικές αρχές να προσδιορίσουν ποιος τελικά κατέχει τη γη της επικράτειάς τους. Εγκληματίες και φοροφυγάδες που δρουν σε μια χώρα μπορούν αν δεν υφίσταται διαφάνεια να «επενδύουν» ελεύθερα τα κλοπιμαία τους σε ακίνητα του εξωτερικού.
Η διαφάνεια, η κατοχή πληροφοριών -εγχώριων και διεθνών- για τους πραγματικούς δικαιούχους (beneficial owners) των ακινήτων μιας χώρας συνιστά κατά συνέπεια επιτακτική ανάγκη. Και για να διασφαλιστεί αυτή η διαφάνεια, οι χώρες οφείλουν να συλλέγουν στοιχεία, να παρέχουν ελεύθερη πρόσβαση στις πληροφορίες που αφορούν τους πραγματικούς δικαιούχους των ακινήτων και να ανταλλάσσουν αυτές τις πληροφορίες με άλλες χώρες. Ωστόσο ο τρόπος με τον οποίο οι χώρες συλλέγουν τις πληροφορίες δεν είναι απαραίτητα ευθυγραμμισμένος με τις νεότερες απαιτήσεις διαφάνειας της πραγματικής ιδιοκτησίας και ανταλλαγής πληροφοριών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κύρια πηγή πληροφοριών για τα ακίνητα είναι το μητρώο ακινήτων, το οποίο συλλέγει πληροφορίες για τους άμεσους ιδιοκτήτες (π.χ. μια εταιρεία) αλλά όχι για τους πραγματικούς ιδιοκτήτες αυτής της εταιρείας. Ταυτόχρονα, οι χώρες μπορεί να έχουν πολλά υποεθνικά μητρώα ακινήτων και αυτά τα μητρώα μπορεί να μην είναι καν ψηφιοποιημένα. Μια χώρα μπορεί έτσι να είναι δύσκολο ώς σχεδόν αδύνατο να ανταλλάξει πληροφορίες με ξένες αρχές.
Το Δίκτυο Φορολογικής Δικαιοσύνης -η γνωστή διεθνής οργάνωση που ερευνά και προωθεί δράσεις κατά της φοροαποφυγής και των φορολογικών παραδείσων- συνέλεξε πληροφορίες που αφορούν την πραγματική ιδιοκτησία και την υποδομή ακινήτων 141 χωρών της υφηλίου οι οποίες αξιοποιήθηκαν για τη διαμόρφωση του τελευταίου Δείκτη Χρηματοοικονομικού Απορρήτου. Ο εν λόγω δείκτης αξιολογεί το πόσο καλά προστατεύουν οι νόμοι και το χρηματοπιστωτικό σύστημα μιας χώρας τους πραγματικούς δικαιούχους περιουσιακών στοιχείων, καταπολεμώντας έτσι την απόκρυψη πλούτου, τη φοροδιαφυγή και τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Τα δεδομένα του Δείκτη Χρηματοοικονομικού Απορρήτου χρησιμοποιούνται από το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα, τον ΟΟΣΑ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το FBI, τη συμμαχία πληροφοριών Five Eyes και πάνω από 100 ακαδημαϊκά ιδρύματα.
Φέτος εκτός από τον Δείκτη Χρηματοοικονομικού Απορρήτου, το Δίκτυο Φορολογικής Δικαιοσύνης υπολόγισε και έναν υποδείκτη για το απόρρητο ακινήτων. Ο υποδείκτης αυτός κατατάσσει τις χώρες ανάλογα με τον κίνδυνο που δημιουργεί η αδυναμία τους να υιοθετήσουν κανόνες διαφάνειας για τα ακίνητα σταθμισμένη με το μέγεθος της εγχώριας αγοράς real estate. Η σχετική λίστα που προέκυψε αποκαλύπτει τους κορυφαίους προορισμούς της υφηλίου για ξέπλυμα μαύρου χρήματος μέσω των ακινήτων. Και αν μη τι άλλο σηκώνει… φρύδια, αφού νούμερο 1 προορισμός στον πλανήτη για όσους θέλουν να ξεπλύνουν μέσω της αγοράς ακινήτων είναι οι ΗΠΑ. Η υπερδύναμη χάρη στους ανύπαρκτους ή αδύναμους νόμους διαφάνειας κατέκτησε τη χειρότερη δυνατή βαθμολογία στον δείκτη ιδιοκτησίας ακινήτων, ενώ οι άλλοι δύο διοργανωτές του φετινού Παγκόσμιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου -Καναδάς και Μεξικό- ακολούθησαν από κοντά στη δεύτερη και πέμπτη θέση της κατάταξης των προορισμών ακινήτων του βρόμικου χρήματος. Σχολιάζοντας τα ευρήματα ο Βρετανός διευθύνων σύμβουλος του Δικτύου Φορολογικής Δικαιοσύνης, Αλεξ Κόμπαμ, δεν δίστασε να τα πει στους Αμερικανούς… τσεκουράτα: «Όταν είσαι η Zillow (η μεγαλύτερη διαδικτυακή αγορά ακινήτων των ΗΠΑ) αυτών που ξεπλένουν μαύρο χρήμα, έχεις να κάνεις με την πιο ακραία πλευρά ξεπλύματος χρήματος. Δεν πρόκειται για πίνακες ζωγραφικής ή κρυπτονομίσματα που αγοράζονται από εμπόρους ναρκωτικών και διεφθαρμένους ολιγάρχες. Είναι η πολυκατοικία που νοικιάζετε, το κτίριο γραφείων δίπλα, το εμπορικό κέντρο που πηγαίνετε τα παιδιά σας. Είναι η γη, τα τούβλα και ο χάλυβας που αποτελούν τη χώρα σας. Δεν έχει νόημα να προσποιείστε ότι διεξάγετε πόλεμο κατά των ναρκωτικών αν αφήνετε τα αφεντικά να αγοράζουν διαμερίσματα στην παραλία για να τα νοικιάζουν και να χρηματοδοτούν το εμπόριό τους».
Διαβάστε περισσότερα