Παρά τις ευνοϊκές εξελίξεις που σηματοδότησε η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ για την Άγκυρα, οι δηλώσεις του προέδρου Ερντογάν δεν χαρακτηρίστηκαν από έπαρση. Αντίθετα, άνοιξε την πόρτα του διαλόγου με τον Κυριάκο Μητσοτάκη για το Αιγαίο λέγοντας μεταξύ άλλων ότι «πρέπει να επιλύσουμε τα ζητήματα, ιδιαίτερα εκείνα που αφορούν το Αιγαίο».
Είναι όμως εφικτή η επίλυση των προβλημάτων του Αιγαίου; Η «Γαλάζια πατρίδα» αφενός και ο «Χάρτης της Σεβίλης» αφετέρου εκφράζουν τις μαξιμαλιστικές θέσεις των δύο χωρών που τις καθιστούν ασύμβατες μεταξύ τους. Και η προσφυγή στη Χάγη δεν θα επιλύσει τα προβλήματα διότι είναι λογικό να μη δεχθεί η χώρα μας νησιά του Ανατολικού Αιγαίου να είναι εγκλωβισμένα εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Ως εκ τούτου, τα προβλήματα στο Αιγαίο θα μπορούσαν να επιλυθούν αγνοώντας την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μέσω καθορισμού του ποσοστού συνεκμετάλλευσης του Αιγαίου. Π.χ. η αναλογία των χωρικών υδάτων των δύο χωρών στο Αιγαίο σήμερα είναι 43,5/7,5, δηλ. 5,8/1. Στην περίπτωση επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια η αναλογία διαμορφώνεται σε 71,5/8,7 δηλ. 8,21/1,0 (Αγγελος Συρίγος, «Ατλας των τουρκικών διεκδικήσεων»), οπότε μια ενδιάμεση αναλογία θα πρέπει να ικανοποιεί και τις δύο πλευρές. Σε αυτά τα όρια κινήθηκαν οι διερευνητικές συνομιλίες των δύο χωρών επί Κ. Σημίτη το 2002-2003, δημιουργώντας θετικές προσδοκίες, αλλά ακυρώθηκαν από την επόμενη κυβέρνηση. Δεν είναι δύσκολη μια συμφωνία, διότι δεν υπάρχει θέμα εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, κυρίως διότι το Αιγαίο προσφέρει πλούτο στις δύο χώρες από τον τουρισμό.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του ο Αχμέτ Νταβούτογλου («Καθημερινή», 14/7/2026) επισήμανε ότι «η σωστή προσέγγιση είναι μια αμοιβαία κατανόηση ότι το Αιγαίο είναι κοινό». Το να είναι «κοινό», συμπλήρωσε, δεν σημαίνει απαραιτήτως μια διαίρεση 50-50, «σημαίνει ότι η Τουρκία και η Ελλάδα μπορούν να χρησιμοποιούν και οι δύο το Αιγαίο για μεταφορές και ως ενεργειακό πέρασμα χωρίς αποκλεισμούς». Επομένως, υπάρχει αυτή η αντίληψη στην απέναντι πλευρά.
Ο Γιώργος Πρεβελάκης, καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόνη έγραφε σε άρθρο του με θέμα «Τα δεινά των υδρογονανθράκων»: «Οι προτάσεις για μια ελληνοτουρκική σύγκλιση ξεκίνησαν αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Μουσταφά Κεμάλ διέκριναν το όφελος το οποίο θα μπορούσαν να αποκομίσουν οι λαοί τους από μια οιονεί επανενοποίηση του χώρου γύρω από το Αιγαίο» («Καθημερινή», 20/5/2019). Αναφέρει, μάλιστα, ως παράδειγμα τη γαλλοτουρκική προσέγγιση παρά τους συνεχείς πολέμους που χώριζαν τους δύο λαούς.
Το θέμα της συνεκμετάλλευσης τέθηκε και στην Κυπριακή Δημοκρατία από τον πρώην ΥΠΕΞ Νίκο Ρολάνδη, ο οποίος σε ανοικτή επιστολή προς τον τότε πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη τον Μάιο του 2017 έθεσε το μεγάλο ζήτημα της αξιοποίησης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ. «Από το 2006», σημείωνε μεταξύ άλλων, «έκανα μια πρόταση για έναν δίκαιο διαμοιρασμό του πλούτου αυτού μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων (είχα υπόψη μου 75%-80% οι Ελληνοκύπριοι, 20%-25% οι Τουρκοκύπριοι). Την πρόταση την επανέλαβα πολλές φορές αλλά και σε άρθρο μου στις 29 Μαρτίου 2017. Ο Τουρκοκύπριος “πρόεδρος” (το 2006) Ahmet Ali Talat επέδειξε ενδιαφέρον να συζητήσει την πρόταση. Μάλιστα είχε πει πως ήταν διατεθειμένος να προωθήσει το θέμα προς την Αγκυρα. Η δική μας πλευρά όμως δεν αντέδρασε» («Καθημερινή», 28/5/2017).
Αλλά και ο Κύπριος νομπελίστας Χριστόφορος Πισσαρίδης σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» τάχθηκε, σε ό,τι αφορά την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Κύπρου, υπέρ της δημιουργίας «εθνικού κεφαλαίου», όπως το ονόμασε, που να προβλέπει δίκαιο ποσοστό για τους Τουρκοκύπριους, «άσχετα αν μέχρι τότε θα έχει επιλυθεί ή όχι το Κυπριακό», όπως είπε. Το θέμα αυτό ξανατέθηκε τον Ιούλιο του 2019 από τον τότε Τουρκοκύπριο «πρόεδρο» Μουσταφά Ακιντζί αυτή τη φορά, με τη σύμφωνη γνώμη της Άγκυρας, αλλά απορρίφθηκε πάλι.
Το αποτέλεσμα; Η Κυπριακή Δημοκρατία μεταβλήθηκε σε πεδίο ανταγωνισμού ξένων δυνάμεων (Γαλλίας, κυρίως Ισραήλ και Τουρκίας) και πιθανόν σε πεδίο σύγκρουσης, ενώ η αποδοχή της πρότασης Ρολάνδη – Ακιντζί θα προωθούσε την επίλυση του Κυπριακού, αλλά θα αποκλιμάκωνε και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η Αθήνα και η Λευκωσία επιθυμούν τη διαιώνιση των προβλημάτων ή νέα αδιέξοδα μέσα από τους τυχοδιωκτισμούς ξένων δυνάμεων;
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr