Τα δημόσια αγαθά βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο μιας βαθιάς πολιτικής σύγκρουσης. Η κυβέρνηση της Ν.Δ. επιχειρεί να ανατρέψει μια θεμελιώδη παραδοχή του κοινωνικού κράτους, ότι το νερό, η υγεία, η παιδεία, ο πολιτισμός, η ενέργεια, η κοινωνική ασφάλιση, η δημόσια γη και οι βασικές υποδομές αποτελούν κοινωνικά δικαιώματα, στα οποία η πρόσβαση οφείλει να είναι καθολική και η προστασία τους αδιαπραγμάτευτη. Και το επιχειρεί προωθώντας ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης, όπου ο δημόσιος χαρακτήρας του αγαθού υποχωρεί και η κερδοφορία μετατρέπεται σε βασικό κριτήριο άσκησης πολιτικής.
Το είδαμε με την ιδιωτικοποίηση στρατηγικών ενεργειακών υποδομών και τις συνέπειες που αυτή είχε στο κόστος της ζωής μας, με την εμπορευματοποίηση της δημόσιας υγείας και της εκπαίδευσης, με την αντιμετώπιση της πολιτιστική μας κληρονομιάς και των μνημείων ως οικονομικών πόρων προς εκμετάλλευση.
Το ίδιο επιδιώκει και με το νερό, ένα αγαθό που αποτελεί προϋπόθεση της ζωής, της δημόσιας υγείας, της αγροτικής παραγωγής, της περιβαλλοντικής προστασίας και της κοινωνικής συνοχής. Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το πώς θα οργανωθούν οι υπηρεσίες ύδρευσης ή την αποδυνάμωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά αφορά το ποιος θα έχει τελικά τον έλεγχο αυτού του κρίσιμου δημόσιου αγαθού και ποια συμφέροντα θα καθορίζουν τις επενδύσεις, τα δίκτυα και την τιμολογιακή πολιτική του.
Η κυβέρνηση, στο νομοσχέδιο, επιχειρεί να παρουσιάσει τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης ως υπεύθυνες για τα προβλήματα της ύδρευσης, ενώ στην πραγματικότητα αυτά είναι αποτέλεσμα της ελλιπούς χρηματοδότησης, της έλλειψης προσωπικού, του αυξημένου ενεργειακού κόστους και της αδυναμίας υλοποίησης των αναγκαίων επενδύσεων στα δίκτυα. Αντί να αντιμετωπίσει τις πραγματικές αιτίες, επιλέγει ένα υπερσυγκεντρωτικό μοντέλο, μεταφέροντας κρίσιμες αρμοδιότητες στην ΕΥΔΑΠ και στην ΕΥΑΘ. Η επιλογή αυτή παραγνωρίζει ότι η διαχείριση του νερού δεν μπορεί να υπακούει σε ενιαίες διοικητικές συνταγές, καθώς οι ανάγκες κάθε περιοχής είναι διαφορετικές και απαιτούν τοπική γνώση και προσαρμοσμένες λύσεις, όπως άλλωστε επιτάσσει και η ευρωπαϊκή προσέγγιση που βασίζεται στις λεκάνες απορροής και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου.
Ακόμα πιο αποκαλυπτικός είναι ο τρόπος με τον οποίο επιχειρεί να εμφανίσει τις συγχωνεύσεις ως δήθεν «εθελοντικές». Εξαρτά την οικονομική στήριξη των ΔΕΥΑ για την αντιμετώπιση των συσσωρευμένων χρεών τους αποκλειστικά από την αποδοχή του νέου σχήματος, δημιουργώντας έναν μηχανισμό οικονομικού εξαναγκασμού προκειμένου να επιβάλει μια προαποφασισμένη αναδιάρθρωση.
Παράλληλα, η μεταφορά δημοτικών υποδομών και περιουσιακών στοιχείων, δικτύων και εγκαταστάσεων που δημιουργήθηκαν με δημόσιους πόρους, χωρίς προηγούμενη πλήρη τεχνική και οικονομική αποτίμηση της αξίας τους αφήνει αναπάντητα ερωτήματα για την προστασία της δημοτικής περιουσίας, τη διασφάλιση του δημόσιου συμφέροντος και το ποιος τελικά ωφελείται από την αλλαγή.
Το νέο μοντέλο δεν αποδεικνύεται ότι θα προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες, καθώς στο σχετικό νομοσχέδιο δεν προβλέπονται δεσμευτικοί στόχοι για επενδύσεις, δείκτες ποιότητας, σαφή χρονοδιαγράμματα ή ουσιαστικοί μηχανισμοί ελέγχου και λογοδοσίας. Δεν υπάρχει ούτε μία ρητή εγγύηση ότι το κόστος της μετάβασης δεν θα μετακυλιστεί στους πολίτες μέσω αυξημένων τιμολογίων.
Την ώρα, λοιπόν, που διεθνώς ολοένα και περισσότερες χώρες αναγνωρίζουν στην πράξη ότι το νερό αποτελεί κοινό αγαθό και θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα, εγκαταλείποντας πολιτικές ιδιωτικοποίησης που απέτυχαν, η ελληνική κυβέρνηση επιλέγει να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση. Πρόκειται για μια βαθιά πολιτική απόφαση, που εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική σταδιακής υποχώρησης του δημόσιου χαρακτήρα των κοινωνικών αγαθών και παράλληλα διεύρυνσης του πεδίου δράσης των ιδιωτικών συμφερόντων στον χώρο αυτό.
Ακριβώς γι’ αυτό, η υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού αποτελεί υπεράσπιση ενός θεμελιώδους κοινωνικού δικαιώματος. Γιατί ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε το νερό αποκαλύπτει τελικά και το αν αντιλαμβανόμαστε τα δημόσια αγαθά ως δικαιώματα που οφείλουμε να προστατεύσουμε προς όφελος του κοινωνικού συνόλου ή ως εμπορεύματα που μπορούν να ενταχθούν στη λογική της αγοράς και της κερδοφορίας. Και αυτή η επιλογή δεν αφορά μόνο το νερό· αφορά το ίδιο το περιεχόμενο του κοινωνικού κράτους και τα όρια της δημοκρατίας.
* Ανεξάρτητη βουλεύτρια Π.Ε. Κοζάνης
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr