Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά θανατηφόρων και σοβαρών τροχαίων ατυχημάτων στην Ευρώπη. Αν και η οδηγική συμπεριφορά αποτελεί αναμφίβολα έναν καθοριστικό παράγοντα, δεν είναι ο μοναδικός. Η κατάσταση του οδικού δικτύου μπορεί επίσης να αποδειχθεί καθοριστική για την πρόκληση ενός ατυχήματος, μεταφέροντας, υπό προϋποθέσεις, την ευθύνη από τον οδηγό στη Διοίκηση.
Σε ποιον αποδίδεται η ευθύνη όταν σε μια επικίνδυνη στροφή δεν υπάρχουν προστατευτικά στηθαία; Όταν ο δρόμος στερείται επαρκούς σήμανσης ή φωτισμού; Και ποιος δημόσιος φορέας υποχρεούται να αποζημιώσει τον πολίτη όταν η ελλιπής συντήρηση του οδικού δικτύου συμβάλλει στην πρόκληση ενός τροχαίου;
Απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά δίνει η υπ’ αριθμ. 30/2026 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Λάρισας, η οποία αποτελεί σημαντικό νομολογιακό οδηγό για την αστική ευθύνη των Περιφερειών όσον αφορά τη συντήρηση και την ασφάλεια του επαρχιακού οδικού δικτύου.
Η υπόθεση
Η δικαστική διαμάχη ξεκίνησε όταν οδηγός Ι.Χ., κινούμενος σε επαρχιακό δρόμο της Περιφερειακής Ενότητας Καρδίτσας, έχασε τον έλεγχο του οχήματός του, το οποίο εξετράπη της πορείας του και κατέληξε σε γκρεμό, προκαλώντας τον σοβαρό τραυματισμό του.
Ο οδηγός υποστήριξε ότι το ατύχημα δεν οφειλόταν αποκλειστικά σε δικό του σφάλμα, αλλά στην επικίνδυνη κατάσταση του δρόμου, καθώς –όπως ισχυρίστηκε– στο συγκεκριμένο σημείο απουσίαζαν βασικά μέτρα οδικής ασφάλειας, όπως προστατευτικά στηθαία, κατάλληλη σήμανση και επαρκής φωτισμός.
Με βάση αυτούς τους ισχυρισμούς άσκησε αγωγή κατά της Περιφέρειας Θεσσαλίας, υποστηρίζοντας ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες παρέλειψαν να διατηρήσουν το οδικό δίκτυο σε ασφαλή κατάσταση.
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή και επιδίκασε αποζημίωση ύψους 6.000 ευρώ. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας άσκησε έφεση κατά της απόφασης.
Ποιος ευθύνεται για τη συντήρηση του δρόμου
Πριν εξετάσει την ουσία της υπόθεσης, το Διοικητικό Εφετείο έπρεπε να απαντήσει σε ένα βασικό νομικό ερώτημα: ποιος δημόσιος φορέας είναι αρμόδιος για τη συντήρηση του συγκεκριμένου επαρχιακού δρόμου και, συνεπώς, ποιος νομιμοποιείται να εναχθεί.
Το Δικαστήριο προχώρησε σε αναλυτική επισκόπηση του νομοθετικού πλαισίου, εξετάζοντας τις διατάξεις των νόμων 3155/1955, 2503/1997 και 3481/2006, καθώς και τις μεταβολές που επήλθαν στις αρμοδιότητες των Περιφερειών.
Κατέληξε ότι για το συγκεκριμένο οδικό τμήμα αρμόδια ήταν η Περιφέρεια Θεσσαλίας, η οποία είχε την ευθύνη συντήρησης του δρόμου και, κατά συνέπεια, μπορούσε να εναχθεί για αποζημίωση.
Η έννοια της συντήρησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερμηνεία που δίνει το Δικαστήριο στην έννοια της συντήρησης του οδικού δικτύου.
Η απόφαση απορρίπτει την άποψη ότι η υποχρέωση της Διοίκησης περιορίζεται μόνο στην αποκατάσταση των φθορών του οδοστρώματος. Αντίθετα, επισημαίνει ότι η συντήρηση περιλαμβάνει όλα τα έργα και τις υποδομές που διασφαλίζουν την ασφαλή κυκλοφορία των χρηστών του δρόμου.
Στα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται τα προστατευτικά στηθαία, η οδική σήμανση, η σηματοδότηση και ο ηλεκτροφωτισμός, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της οδικής ασφάλειας και εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Περιφέρειας.
Το Δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η έλλειψη των μέτρων αυτών δεν συνιστά απλώς τεχνική ατέλεια. Εφόσον αποδειχθεί ότι συνδέεται αιτιωδώς με την πρόκληση τροχαίου ατυχήματος, μπορεί να θεμελιώσει αστική ευθύνη του αρμόδιου δημόσιου φορέα, σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα.
Το συντρέχον πταίσμα του οδηγού
Η απόφαση επιλύει και ένα κρίσιμο δικονομικό ζήτημα σχετικά με την ένσταση συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος.
Η Περιφέρεια υποστήριξε με την έφεσή της ότι το Πρωτοδικείο δεν συνεκτίμησε την υπαιτιότητα του οδηγού και ζήτησε τη μείωση ή την απόρριψη της αποζημίωσης.
Το Διοικητικό Εφετείο, ωστόσο, απέρριψε τον σχετικό λόγο χωρίς να εξετάσει την ουσία του.
Έκρινε ότι η ένσταση του άρθρου 300 ΑΚ αποτελεί αυτοτελή ισχυρισμό, ο οποίος πρέπει να προβάλλεται εγκαίρως, το αργότερο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Εφόσον αυτό δεν έγινε, δεν μπορούσε να προβληθεί για πρώτη φορά στο στάδιο της έφεσης.
Ως αποτέλεσμα, η αποζημίωση των 6.000 ευρώ παρέμεινε σε ισχύ.
Η σημασία της απόφασης
Η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Λάρισας υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια των δρόμων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη συμπεριφορά των οδηγών. Όταν η έλλειψη βασικών υποδομών, όπως προστατευτικών στηθαίων, σήμανσης ή φωτισμού, συμβάλλει στην πρόκληση τροχαίου ατυχήματος, μπορεί να γεννηθεί ευθύνη της αρμόδιας Περιφέρειας για αποζημίωση του παθόντος.
Παράλληλα, η απόφαση ξεκαθαρίζει τόσο το εύρος της υποχρέωσης συντήρησης του επαρχιακού οδικού δικτύου όσο και τους δικονομικούς κανόνες που διέπουν την προβολή της ένστασης συντρέχοντος πταίσματος στις αγωγές αποζημίωσης κατά του Δημοσίου.
Διαβάστε την απόφαση ΔΕφΛαρ 30/2026.
kosmoslarissa.gr (απο Νομική Βιβλιοθήκη)
Το άρθρο Η Περιφέρεια Θεσσαλίας υποχρεώθηκε να αποζημιώσει οδηγό για ατύχημα λόγω υπαιτιότητας του οδικού δικτύου εμφανίστηκε πρώτα στο kosmoslarissa.gr.
Διαβάστε περισσότερα