Με μόλις 3 ψήφους θετικές και 3 αρνητικές πέρασε η απόφαση στο Διοικητικό Συμβούλιο της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) για την προμήθεια του ραντάρ στο μελλοντικό αεροδρόμιο Καστελλίου Κρήτης που θα κοστίσει στο Δημόσιο 112,4 εκατομμύρια ευρώ ενώ ξεκίνησε με προϋπολογισμό 75 εκατομμύρια.
Η συγκεκριμένη ψηφοφορία προχώρησε λόγω της θετικής ψήφου του προεδρεύοντος αλλά η όλη διαδικασία προκαλεί ισχυρές αναταράξεις μέσα στην ΥΠΑ, καθώς οι αρμόδιες Διευθύνσεις είχαν αρνητική εισήγηση για τα ποσά που θα βαρύνουν το Δημόσιο προκειμένου να εγκατασταθεί σύστημα αεροναυτιλίας σε ένα αεροδρόμιο με ιδιωτικό μάνατζμεντ (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ-GMR Airports). Η υπογραφή της σύμβασης με την ισπανική Indra, που ανέλαβε την εγκατάσταση του συστήματος, αναμένεται να γίνει εντός του Αυγούστου με τις απαραίτητες πανηγυρικές τελετές παρουσία του Κυρ. Μητσοτάκη.
Το χρονικό
Υπενθυμίζεται ότι πρόκειται για ένα σύστημα ραντάρ, μέρος του οποίου θα εγκατασταθεί επάνω στον λόφο Παπούρα όπου ανακαλύφθηκαν σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα. Τα ευρήματα, που χρονολογούνται από τη μινωική εποχή, προκάλεσαν μεγάλες αντιδράσεις και μια προσφυγή του τοπικού Δήμου Μινώα Πεδιάδας, η οποία εκδικάστηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας τον περασμένο Μάρτιο χωρίς να έχει εκδοθεί ώς τώρα απόφαση. Ουδείς γνωρίζει τι θα συμβεί στην περίπτωση που το ΣτΕ απαγορεύσει την εγκατάσταση ραντάρ στην Παπούρα, ωστόσο η κυβέρνηση προχωρά απτόητη έχοντας συμφωνήσει και σε δρακόντειες ρήτρες εις βάρος του Δημοσίου εάν προκύψουν καθυστερήσεις. Τι έχει προηγηθεί έως τώρα, όμως;
● Το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι Ηρακλείου το κατασκευάζει και το διαχειρίζεται η εταιρεία «Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης» (ΔΑΗΚ) με βάση τον νόμο 4612/2019 που ψηφίστηκε λίγο πριν από την αποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ από την κυβέρνηση. Το Δημόσιο διατηρεί ποσοστό 45,9% αλλά το μάνατζμεντ θα ασκείται από τη ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ με τη συμβολή της ινδικής GMR.
● Ο αρχικός προϋπολογισμός του έργου ήταν 520 εκατομμύρια ευρώ, έχει ήδη αυξηθεί στα 625 λόγω επέκτασης των χώρων του αερολιμένα και αναμένεται να μεγαλώσει πολύ ακόμα καθώς προστίθενται συνεχώς νέες απαιτήσεις που αναμένεται να τις αναλάβει το Δημόσιο, όπως η οδός πρόσβασης μέσα από σήραγγα 3 χιλιομέτρων που δεν προβλεπόταν αρχικά.
● Τον Δεκέμβριο του 2025 ψηφίστηκε νόμος μέσω του οποίου η αρχική σύμβαση τροποποιείται. Μία από τις βασικές τροποποιήσεις είναι η ενεργοποίηση αυστηρών ρητρών (416.000 ανά ημέρα ή 12,5 εκατομμύρια ευρώ για κάθε μήνα καθυστέρησης!) στην περίπτωση που καθυστερήσει η εγκατάσταση των συστημάτων αεροναυτιλίας. Την πρόθεση της κυβέρνησης είχε δείξει στην τότε ομιλία του στη Βουλή ο υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος. Ο κ. Ταχιάος παραδέχτηκε ότι υπάρχει η προσφυγή στο ΣτΕ αλλά η κυβέρνηση προχωρά στην προμήθεια των ραντάρ «όπως έχει σχεδιαστεί και είναι κατεπείγον να γίνει αυτό, αν θέλουμε να προλάβουμε το χρονοδιάγραμμα του έργου». «Οσοι απεργάζονται καθυστερήσεις, για ένα πράγμα δουλεύουν», πρόσθεσε λέγοντας ότι οδηγούν σε αποζημιώσεις προς τον ανάδοχο. Υποστήριξε επίσης ότι η προμήθεια του συστήματος ανατέθηκε στη ΔΑΗΚ προκειμένου να γίνει με συντομότερες διαδικασίες.
● Στις 30 Ιανουαρίου 2026, στο πλαίσιο της απαραίτητης πανηγυρικής τελετής «παρουσία του πρωθυπουργού», υπεγράφη η συμφωνία μέσω της οποίας η ΥΠΑ (που πληρώνει) αναθέτει στη ΔΑΗΚ τη διενέργεια διεθνούς ανοιχτού διαγωνισμού για την προμήθεια και εγκατάσταση του εξοπλισμού αεροναυτιλίας στο νέο αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλλι. Λίγες μέρες νωρίτερα, στις 4 Ιανουαρίου, η Ελλάδα είχε εκτεθεί διεθνώς από το πολύωρο μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών που οδήγησε στην απομάκρυνση του τότε διοικητή της ΥΠΑ Γ. Σαουνάτσου και αποκάλυψε ότι η αεροναυτιλία στηρίζεται σε συστήματα απαρχαιωμένα ενώ υπάρχουν χρήματα για την αντικατάστασή τους αλλά οι διαδικασίες προμήθειας μένουν παγωμένες επί σειρά ετών.
● Ο διαγωνισμός για τα ραντάρ στο Καστέλλι, πάντως, προκηρύσσεται από τη ΔΑΗΚ στις 10 Φεβρουαρίου 2026. Σε εκείνο το σημείο, η ΥΠΑ γνωρίζει ότι θα πληρώσει για το σύστημα αυτό 75 εκατομμύρια ευρώ και έχει δεσμεύσει το σχετικό ποσό στον προϋπολογισμό της. Το ποσό αυτό έχει προκύψει από μη δεσμευτικές προσφορές που είχαν καταθέσει πριν από δύο χρόνια οι εταιρείες Thales (ζητούσε 76,4 εκατ. ευρώ), Leonardo (60 εκατ.) και Indra (53,5 εκατ.).
● Οπως γίνεται αντιληπτό, η τρίτη εταιρεία που ήταν η φθηνότερη το 2024, ήταν και εκείνη που επελέγη από τη ΔΑΗΚ αλλά με πολύ υψηλότερο τίμημα. Η ΔΑΗΚ επέλεξε την Indra στις 14 Ιουλίου 2026 και το θέμα έφτασε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΥΠΑ δύο ημέρες μετά, στις 16/7. Οπου όμως αποδείχτηκε ότι οι εντάσεις ήταν πολλές, όπως διαβάζουμε στο επίσημο Πρακτικό της συνεδρίασης που ανέβηκε στη Διαύγεια.
● Το θέμα ήρθε εκτός ημερήσιας διάταξης και ο ασκών καθήκοντα προέδρου Γ. Βαγενάς (είναι υποδιοικητής αλλά η θέση του διοικητή παραμένει κενή από τον Ιανουάριο) λέει πως η ΥΠΑ έχει συμφωνήσει να γνωμοδοτήσει εγγράφως έως τις 21 Ιουλίου επί της απόφασης της ΔΑΗΚ. Εισηγείται προφορικά στο εξαμελές Συμβούλιο ότι πρέπει να δοθεί σύμφωνη γνώμη λέγοντας ότι δεν έχει λάβει γραπτή εισήγηση από την αρμόδια Διεύθυνση. Η πραγματικότητα αναδύεται λίγο παρακάτω στο Πρακτικό με στελέχη της ΥΠΑ να τοποθετούνται αρνητικά, ενώ, μάλιστα, αναφέρονται μόνο με τα αρχικά των ονομάτων τους.
● «Η κ. Ε.Π., προϊσταμένη Διεύθυνσης Προμηθειών (Γ3), ανέφερε τα εξής: “Δεν συμφωνώ στη χορήγηση σύμφωνης γνώμης της ΥΠΑ προς τη ΔΑΗΚ Α.Ε. Η προσφορά της Indra είναι 84.854.185 € χωρίς ΦΠΑ, ενώ με τον ΦΠΑ ανέρχεται σε 105.219.098 €. Υπάρχει προσαύξηση περίπου 40%, ενώ το προϋπολογιζόμενο κόστος στην αρχική προσφορά ήταν περίπου 75.000.000 € συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Υπάρχει προσαύξηση περίπου 30.000.000 €, η προσφορά είναι απαράδεκτη και πρέπει να απορριφθεί».
● «Το μέλος του Δ.Σ. κ. Κούστα ανέφερε ότι στο άρθρο 4 της συμφωνίας αεροναυτιλίας ρητά αναφέρεται ότι πρέπει να υπάρχει πρωτογενές αίτημα και ανάληψη υποχρέωσης και ο πρόεδρος του Δ.Σ. απάντησε ότι δεν έχει έρθει ποτέ κάποιο πρωτογενές αίτημα στο Δ.Σ., παρά μόνο έχει γίνει δέσμευση ποσού για 3 έτη (σύνολο 75.000.000 €). Στο σημείο αυτό η κ. Ε.Π. επισήμανε ότι το ποσό που υπολογίστηκε στον προϋπολογισμό είναι 75.000.000 € και περιλαμβάνει τον ΦΠΑ. Το μέλος του Δ.Σ. κ. Κούστα ζήτησε να διευκρινιστεί πώς προέκυψαν τα 75.000.000 € και σε ποιο λόγο οφείλεται η αύξηση».
● Κάπου εκεί παίρνει τον λόγο ο νομικός σύμβουλος Ιω.Κ. ο οποίος εν ολίγοις υποστηρίζει ότι, αν και το Δημόσιο πληρώνει για την προμήθεια αυτή, δεν ισχύει ο νόμος 4412 για τις προμήθειες του Δημοσίου αλλά η γνώμη της ΥΠΑ στηρίζεται στη Σύμβαση Παραχώρησης του 2019 και τη συμφωνία του Ιανουαρίου 2026. Τον λόγο παίρνουν στη συνέχεια διάφοροι υποστηρίζοντας ότι προστέθηκαν έργα που δεν είχαν προβλεφθεί ή ότι στο αρχικό ποσό των 75 εκατ. δεν περιλαμβανόταν ΦΠΑ.
Ο λόφος Παπούρα
Ούτε Πύργο Ελέγχου
● Τηλεφωνικά παρεμβαίνει ο «κ. Α.Ν.», πρόεδρος της Επιτροπής που επέλεξε την Indra και γενικός τεχνικός διευθυντής ΔΑΗΚ. Λέει διάφορα, όπως ότι η αρχική προσφορά δεν περιλάμβανε έργα πολιτικού μηχανικού ούτε Πύργο Ελέγχου backup (αναπλήρωσης), ο οποίος μάλιστα άλλαξε και σημείο τοποθέτησης, δίπλα στην Πυροσβεστική. Ως παράγοντα αύξησης της τιμής επικαλέστηκε «τον πόλεμο», το «μετεωρολογικό πακέτο» (συν 4,2 εκατ. ευρώ) και τις συνήθεις αποκλίσεις τιμών σε αυτές τις περιπτώσεις. Οταν τον ρωτούν ειδικά για την Indra, πώς ανέβηκε η αρχική προσφορά της από τα 53,5 εκατ. ο Α.Ν. μιλά για «επαύξηση της τιμής λόγω πληθωρισμού, πολέμου, ενώ υπήρξε μεταγενέστερη κατανόηση του περιβάλλοντος του αεροδρομίου».
Κάπου εκεί έρχεται η ώρα της ψηφοφορίας με τις 3 αρνητικές ψήφους που παραλίγο να ήταν 4 και να μην περάσει το θέμα. Σύμφωνα με το δημοσιευμένο Πρακτικό, το μέλος του Δ.Σ. Κωνσταντίνα Κούστα καταψηφίζει, διατηρώντας επιφυλάξεις «ως προς τη νομιμότητα και τη δημοσιονομική κανονικότητα της απόφασης», καθώς το θέμα «εισάχθηκε, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση, εκτός ημερήσιας διάταξης, χωρίς έγγραφη εισήγηση διοικητή ΥΠΑ και χωρίς την προσκόμιση κρίσιμων δικαιολογητικών εγγράφων για την τεκμηριωμένη λήψη της απόφασης».
Ο υποδιοικητής Διαχείρισης Αερολιμένων της ΥΠΑ και αντιπρόεδρος του Δ.Σ., Αλέξανδρος Καρύδης, λέει ότι συμφωνεί «με τις παρατηρήσεις και την αιτιολογία που διατύπωσε η κ. Κούστα» αλλά υπερψηφίζει, εκτιμώντας ότι «τυχόν μη έγκρισή του ενδέχεται να προκαλέσει ιδιαίτερα σοβαρή οικονομική ζημία στο Ελληνικό Δημόσιο, την ΥΠΑ και την τουριστική οικονομία της χώρας».
Το μέλος του Δ.Σ. Αντωνία Καφούρου καταψηφίζει λέγοντας: «Με προβλημάτισε η κ. Ε.Π. Είναι επικίνδυνο να ανακύπτουν ζητήματα κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης. Επίσης δεν κατέστη σαφές το ποσό». Ενα ακόμη μέλος, ο Δημήτριος Παπακώστας, καταψηφίζει μιλώντας για τις ελλείψεις στην εισαγωγή του θέματος και τις ασάφειες σχετικά με «τη διαθέσιμη πίστωση, την κάλυψη της δαπάνης και τη σημαντική υπέρβαση του προϋπολογισμού. «Υπό αυτές τις συνθήκες, θεωρώ ότι το Δ.Σ. δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία για ασφαλή και σύννομη απόφαση, ιδίως ως προς τη δημοσιονομική νομιμότητα, τη διαφάνεια και τη χρηστή διαχείριση».
Με την ψήφο του προεδρεύοντος Γ. Βαγενά η απόφαση πέρασε αλλά ακολούθησαν μεγάλες αντιδράσεις καθώς η ΥΠΑ πρέπει να εξασφαλίσει πρόσθετη χρηματοδότηση πριν πέσουν οι υπογραφές και ανάψουν τα… βεγγαλικά. Σύμφωνα με πληροφορίες, μέλη του Δ.Σ. της ΥΠΑ απειλούν με παραίτηση ενώ προσφάτως αποχώρησαν παραιτούμενα δύο μέλη που είχαν τοποθετηθεί πριν από μόλις μισό χρόνο, ο Ιορδάνης Καρατζάς και η Αναστασία Μαρτσέκη.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr