Η στενή σχέση μεταξύ Ουάσιγκτον και Ραμπάτ όχι μόνο δεν ήταν κρυφή αλλά αναδεικνυόταν εδώ και χρόνια και από τις δύο πλευρές: από την ανακοίνωση του Μαρόκου φέτος ότι θα γίνει το πρώτο αφρικανικό κράτος που θα ενταχθεί στο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ, έως το συγχαρητήριο μήνυμα που έστειλε πρόσφατα ο Αμερικανός πρόεδρος στον βασιλιά Μοχάμεντ ΣΤ΄ για τα 27 χρόνια της παραμονής του στον θρόνο.
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα ήρθε αυτή την εβδομάδα. Την ώρα που η Ισπανία προσπαθούσε να διαχειριστεί τις συνέπειες της αιφνίδιας εισόδου –και της γρήγορης επιστροφής– περισσότερων από 70.000 ανθρώπων στη Θέουτα, ο μαροκινός μονάρχης ανακοίνωσε ότι έδωσε το όνομα του Τραμπ σε έναν αυτοκινητόδρομο κόστους 1 δισ. δολαρίων, ο οποίος εκτείνεται δίπλα από τη διαφιλονικούμενη περιοχή της Δυτικής Σαχάρας.
Η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της συζήτησης, καθώς συνεχίζονται τα ερωτήματα σχετικά με το τι ακριβώς οδήγησε στη μαζική και θανατηφόρα απόπειρα διέλευσης των συνόρων προς τη μικρή ισπανική επικράτεια στη βόρεια Αφρική.
Ζητούνται εξηγήσεις
«Υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να υποθέσουμε ή ακόμη και να ισχυριστούμε ότι το Μαρόκο βρίσκεται πίσω από αυτό», δήλωσε ο Ρικάρντο Φαμπιάνι, διευθυντής του προγράμματος για τη Βόρεια Αφρική στη Διεθνή Ομάδα Κρίσεων (International Crisis Group). «Ωστόσο, δεν υπήρξε κάποιο ξεκάθαρο έναυσμα και αυτό είναι που προκαλεί απορίες σε όλους».
Ορισμένοι αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι η πρόσφατη προσέγγιση της Ισπανίας με την Αλγερία, τον μεγάλο περιφερειακό αντίπαλο του Μαρόκου, ενδέχεται να προκάλεσε την αντίδραση του Ραμπάτ. Ωστόσο, ο Φαμπιάνι θεωρεί ότι μια άλλη εξήγηση, ίσως πιο πιθανή, σχετίζεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Προφανώς είναι αδύνατο να αποδειχθεί», ανέφερε. «Όμως, από άποψη πιθανότητας, δεν θεωρώ απίθανο το ενδεχόμενο το Μαρόκο να έκανε κάτι προκειμένου να κερδίσει πόντους από τους συμμάχους του, δεδομένου ότι το Μαρόκο και η συγκεκριμένη κυβέρνηση στην Ουάσιγκτον έχουν μια εξαιρετικά στενή σχέση».
Ο ίδιος εκτιμά ότι το Μαρόκο πιθανότατα δεν «οργάνωσε» τη μαζική είσοδο στη Θέουτα, ωστόσο η σχέση του με την κυβέρνηση Τραμπ –σε συνδυασμό με την επιθυμία του βασιλιά να διατηρήσει το ζήτημα της Θέουτα στην επικαιρότητα– μπορεί να επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο οι μαροκινές αρχές αντέδρασαν στις φήμες που διαδίδονταν γρήγορα στο διαδίκτυο ότι τα ισπανικά σύνορα είχαν ανοίξει.
«Σίγουρα οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας παρακολουθούσαν αυτές τις συζητήσεις», δήλωσε ο Φαμπιάνι. «Τις είδαν και πιθανότατα υπήρξε κάποια συζήτηση κατά την οποία αποφάσισαν να μην κάνουν τίποτα και να δουν πού θα οδηγήσει η κατάσταση».
Ευκαιρία για καιροσκοπισμό
Ακολούθησαν εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου, καθώς δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κολύμπησαν ή διέσχισαν με τα πόδια ένα από τα δύο χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αφρική. Καθώς η Ισπανία προσπαθούσε να αντιμετωπίσει την κρίση, ακροδεξιές φωνές αξιοποίησαν πολιτικά τις εικόνες.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απέδωσαν την ευθύνη στην κυβέρνηση της Ισπανίας υπό τους Σοσιαλιστές, ενώ ο Τραμπ προειδοποίησε ότι η εκλογή Δημοκρατικών θα έκανε όσα συνέβησαν στην Ισπανία να «μοιάζουν μικρής κλίμακας». Κανείς από αυτούς, ωστόσο, δεν αναφέρθηκε στο Μαρόκο ή στον πιθανό ρόλο που μπορεί να διαδραμάτισε.
Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν εκφράσει επανειλημμένα την έντονη αντιπάθειά τους προς τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ. Η άρνησή του να επιτρέψει τη χρήση ισπανικών αεροπορικών βάσεων από τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, η απόρριψη του στόχου για αμυντικές δαπάνες στο 5% και η έντονη κριτική του στις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα έχουν καταστήσει, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, την Ισπανία τη λιγότερο αγαπητή χώρα της ΕΕ για τη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση.
Χαϊδεύοντας αυτιά
Η αμερικανική αντίδραση θεωρήθηκε από ορισμένους ως επιτυχία για το Ραμπάτ, του οποίου η σχέση με τον Τραμπ ξεκίνησε ήδη από την πρώτη του θητεία, όταν το Μαρόκο συμφώνησε να εξομαλύνει τις σχέσεις του με το Ισραήλ με αντάλλαγμα την αναγνώριση από την Ουάσιγκτον της μαροκινής κυριαρχικής αξίωσης στη Δυτική Σαχάρα.
Έκτοτε, ο πανίσχυρος μονάρχης του Μαρόκου έχει εντείνει τις προσπάθειες προσέγγισης της αμερικανικής διοίκησης, σύμφωνα με τον Φαμπιάνι.
«Οι Μαροκινοί έχουν καταβάλει ιδιαίτερες προσπάθειες για να καλλιεργήσουν σχέσεις με κάθε σημαντικό παράγοντα της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του προέδρου, ώστε να διασφαλίσουν ότι η κυβέρνηση αυτή θα στηρίξει μέχρι τέλους το μαροκινό σχέδιο αυτονομίας για τη Δυτική Σαχάρα», ανέφερε.
Μια ένδειξη ότι η σχέση αυτή μπορεί να βοηθήσει το Μαρόκο να διεκδικήσει περισσότερα από τη Δυτική Σαχάρα ήρθε σε πρόσφατη έκθεση του αμερικανικού Κογκρέσου, η οποία φάνηκε να υιοθετεί μια πιο φιλική στάση απέναντι στην άρνηση του Μαρόκου να αναγνωρίσει τη Θέουτα ως ισπανικό έδαφος, χαρακτηρίζοντάς την «υπό ισπανική διοίκηση» και όχι τμήμα της Ισπανίας, όπως ισχύει από το 1580.
Λίγες ημέρες μετά τη μαζική είσοδο μεταναστών, το ενδιαφέρον για τη Θέουτα παρέμεινε έντονο σε κύκλους που βρίσκονται κοντά τόσο στον Τραμπ όσο και στην ισραηλινή κυβέρνηση, σύμφωνα με τον Χαϊζάμ Αμίρα-Φερνάντες, διευθυντή του Κέντρου Σύγχρονων Αραβικών Σπουδών στη Μαδρίτη.
«Δεν έχουν σταματήσει να μιλούν για τη Θέουτα επί αρκετές συνεχόμενες ημέρες, κάτι που είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το περιστατικό ανέδειξε την προθυμία του Ραμπάτ να χρησιμοποιεί «υβριδικές τακτικές για την επίτευξη πολιτικών στόχων». Παρέπεμψε μάλιστα στην αντίστοιχη κρίση του Μαΐου του 2021, όταν το Μαρόκο χαλάρωσε τους συνοριακούς ελέγχους, επιτρέποντας σε περισσότερους από 8.000 ανθρώπους να περάσουν στη Θέουτα, ως αντίδραση στην απόφαση της Μαδρίτης να επιτρέψει τη νοσηλεία στην Ισπανία ηγέτη του κινήματος ανεξαρτησίας της Δυτικής Σαχάρας.
Αυτή τη φορά, σχεδόν δεκαπλάσιος αριθμός ανθρώπων πέρασε στη Θέουτα, προκαλώντας αλληλοκατηγορίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντί για μια συντονισμένη προσπάθεια αξιοποίησης της θέσης της ΕΕ ως μεγαλύτερου εμπορικού εταίρου και επενδυτή του Μαρόκου.
«Η αντίδραση αρκετών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ήταν τελικά αυτό που επιδίωκε ο Λευκός Οίκος: η αποδυνάμωση της αλληλεγγύης μεταξύ των ευρωπαϊκών εταίρων», δήλωσε ο Αμίρα-Φερνάντες.
Υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του Μαρόκου έχουν απορρίψει τις κατηγορίες ότι η χώρα είχε οποιαδήποτε εμπλοκή στα γεγονότα.
Τι λέει το Μαρόκο
Στο Μαροκινό Ινστιτούτο Πολιτικής Ανάλυσης στο Ραμπάτ, ωστόσο, υπάρχει η εκτίμηση ότι οι σχέσεις Μαρόκου και ΗΠΑ βρίσκονται στη «χρυσή εποχή» τους. Παρά ταύτα, ο αναλυτής Σαΐντ Σαντίκι υποστηρίζει ότι η προσέγγιση του Ραμπάτ προς την κυβέρνηση Τραμπ παραμένει καθαρά πραγματιστική.
«Οι Μαροκινοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής γνωρίζουν πολύ καλά τον συναλλακτικό τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο πρόεδρος Τραμπ και έχουν προσπαθήσει να διατηρήσουν τη στρατηγική αυτονομία της χώρας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι το Μαρόκο συνεχίζει να διατηρεί σχέσεις με την ΕΕ, την Κίνα και τα κράτη του Κόλπου.
«Η σχέση με την κυβέρνηση Τραμπ έχει ενισχύσει τη διεθνή θέση του Μαρόκου, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει εις βάρος των σχέσεών του με την Ισπανία ή την Ευρωπαϊκή Ένωση», πρόσθεσε.
Για τον Φαμπιάνι, πάντως, η κρίση στη Θέουτα ανέδειξε τους κινδύνους από την εξάρτηση της Ευρώπης από τις χώρες της βόρειας Αφρικής για τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών.
«Η Ευρώπη έχει καταστεί πλήρως ευάλωτη και εξαρτημένη από την καλή θέληση μιας χώρας όπως το Μαρόκο», τόνισε. «Το Μαρόκο είναι εταίρος, αλλά ταυτόχρονα έχει τα δικά του συμφέροντα. Αυτή η ευπάθεια έγινε ξεκάθαρη».
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη πιο δύσκολη στο μέλλον, καθώς το Μαρόκο θεωρεί ότι το ζήτημα της Θέουτα παραμένει ανοιχτό.
«Το Μαρόκο αισθάνεται ενισχυμένο και υπάρχει μια κυβέρνηση στην Ουάσιγκτον που είναι διατεθειμένη να το στηρίξει», ανέφερε. «Δεν πιστεύω ότι η Ευρώπη είναι προετοιμασμένη για ό,τι μπορεί να ακολουθήσει, γιατί τα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν πολύ πιο περίπλοκα».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr