Την Τετάρτη 5 Αυγούστου 2026 ανακοινώθηκε εν χορδαίς και οργάνω η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία ειδικού σκοπού Great Sea Interconnector που έχει αναλάβει την υλοποίηση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Παράλληλα υπογράφτηκε τριμερής συμφωνία ΑΔΜΗΕ– GSI – Nexans για την επανεκκίνηση και ολοκλήρωση των ερευνών του θαλάσσιου πυθμένα. Πρόκειται, προφανώς, για ουσιαστική αλλαγή στη μετοχική και επιχειρησιακή δομή. Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτονόητα την οριστική επίλυση όλων των εκκρεμοτήτων. Αντίθετα, αναφύονται κρίσιμα και προσώρας αναπάντητα ερωτήματα.
Η συμβολή της Meridiam
Η είσοδος της Meridiam μπορεί να συμβάλει στο να «ξεκολλήσει» το έργο με τους εξής τρόπους: Πρώτον, βάζει νέο ιδιωτικό κεφάλαιο και «αποφορτίζει» τον ΑΔΜΗΕ, έως τώρα κύριο μέτοχο, που αναλάμβανε τα χρηματοδοτικά ρίσκα του έργου. Μέχρι τώρα, ο ΑΔΜΗΕ είχε αναλάβει ένα έργο περίπου 1,9 δισ. ευρώ, με σημαντικές προκαταβολές και δεσμεύσεις προς τη Nexans, ενώ η τελική χρηματοδοτική δομή παρέμενε αβέβαιη.
Η Ε.Ε. έχει εγκρίνει επιχορήγηση 657 εκατ. ευρώ, αλλά εξακολουθούσε να υπάρχει μεγάλο χρηματοδοτικό κενό και πιθανότητα πρόσθετων αναγκών λόγω ανατιμήσεων και καθυστερήσεων. Η Meridiam, ως μακροπρόθεσμος επενδυτής υποδομών, αναλαμβάνει πλέον το μεγαλύτερο μέρος της μετοχικής έκθεσης. Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος και τεχνικός εταίρος, αλλά δεν χρειάζεται να σηκώσει μόνος του όλο το επιχειρηματικό και χρηματοδοτικό βάρος.
Δεύτερον, παρέχει εξωτερική «πιστοποίηση βιωσιμότητας». Η συμμετοχή ενός ανεξάρτητου διεθνούς επενδυτή είναι σημαντική για τη Λευκωσία, επειδή λειτουργεί ως ένα είδος ισχυρότερης εγγύησης. Εφόσον η Meridiam δεσμεύει κεφάλαια και αναλαμβάνει τον έλεγχο της εταιρείας, αυτό σημαίνει ότι θεωρεί πως το έργο μπορεί να χρηματοδοτηθεί και να αποδώσει σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Στο κυπριακό επιχείρημα «Γιατί να αναλάβει ο Κύπριος φορολογούμενος ή καταναλωτής τον κίνδυνο ενός έργου στο οποίο δεν μπαίνουν ισχυρά ιδιωτικά κεφάλαια;», η είσοδος της Meridiam είναι μια πιο πειστική απάντηση.
Τρίτον, «ευθυγραμμίζει» χρηματοδότη, διαχειριστή και κατασκευαστή. Η δεύτερη συμφωνία είναι επίσης σημαντική: ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans συμφώνησαν να συνεργαστούν από την αρχή για την επιτάχυνση του έργου, με πρώτη προτεραιότητα τις υποθαλάσσιες έρευνες. Η Nexans έχει ήδη αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, με σύμβαση περίπου 1,43 δισ. ευρώ.
Τέταρτον, προσθέτει γαλλικό γεωπολιτικό βάρος. Ο επικεφαλής της Meridiam συνέδεσε δημοσίως το έργο με την ελληνογαλλική στρατηγική συνεργασία και ανέφερε ισχυρή υποστήριξη από τον Γάλλο πρόεδρο. Ο Ελληνας υπουργός Ενέργειας επίσης συνέδεσε τη συμφωνία με προηγούμενη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Αυτό δεν σηματοδοτεί βέβαια γαλλική στρατιωτική εγγύηση. Σημαίνει όμως ότι τυχόν παρεμπόδιση των ερευνών δεν θα αφορά πλέον μόνο έναν ελληνοκυπριακό σχεδιασμό· θα πλήττει άμεσα κεφάλαια και συμβάσεις δύο μεγάλων γαλλικών ομίλων και ένα έργο χαρακτηρισμένο ως ευρωπαϊκού κοινού ενδιαφέροντος. Αναβαθμίζεται, επομένως, το γεωπολιτικό και διπλωματικό κόστος τυχόν νέας παρεμπόδισης από την Τουρκία.
Οι εκκρεμότητες
Ωστόσο, παραμένουν κρίσιμες εκκρεμότητες:
1 Η συμφωνία δεν αλλάζει την κατανομή του ρυθμιζόμενου κόστους μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Στο υφιστάμενο σχήμα η κατανομή είναι περίπου 63% για την Κύπρο και 37% για την Ελλάδα ως προς συγκεκριμένα επενδυτικά κόστη, ενώ οι λειτουργικές δαπάνες προβλέπεται ότι θα μοιράζονται 50%-50%.
2 Δεν προβλέπεται κάτι για τον κίνδυνο υπέρβασης του προϋπολογισμού. Μέχρι ακόμα και τον Μάιο του 2026 η κυπριακή κυβέρνηση μιλούσε για πιθανότητα πρόσθετης χρηματοδότησης λόγω αύξησης του κόστους.
3 Προφανώς εκκρεμεί επίσης η κυπριακή απαίτηση να «αποδειχθεί» το καθαρό όφελος του έργου για την κυπριακή αγορά ηλεκτρισμού.
Συνοψίζοντας, για να ξεκλειδώσει πλήρως η κυπριακή συναίνεση, θα χρειαστεί πιθανότατα νέο, απολύτως ξεκάθαρο χρηματοοικονομικό μοντέλο: τελικό κόστος, ποιος καλύπτει τις υπερβάσεις, πότε αρχίζει η ανάκτηση των δαπανών και ποιο είναι το καθαρό αποτέλεσμα στους λογαριασμούς ρεύματος.
Το έργο αλλάζει κατηγορία: από ένα βαρύ στοίχημα του ΑΔΜΗΕ γίνεται ευρωπαϊκή υποδομή με μεγάλο ιδιώτη επενδυτή, γαλλικό βιομηχανικό αποτύπωμα και ισχυρότερη πολιτική ομπρέλα. Ομως η νέα μετοχική δομή δεν απαντά ακόμη πλήρως στο κυπριακό ερώτημα: Ποιος πληρώνει, πόσο πληρώνει και τι συμβαίνει εάν το καλώδιο καθυστερήσει ή κοστίσει περισσότερο; Επιπλέον –και μάλλον το σημαντικότερο όλων– το γεωπολιτικό ρίσκο παραμένει.
Τα ερωτήματα
Τίθενται, λοιπόν, τα εξής κρίσιμα ερωτήματα:
1. Ποιο ακριβώς ποσό θα επενδύσει η Meridiam και ποια υπέρβαση κόστους έχει δεσμευτεί να καλύψει;
2. Αλλάζει η ρυθμιζόμενη επιβάρυνση της Κύπρου ή μόνο ο μέτοχος που προχρηματοδοτεί το έργο;
3. Ποιος αναλαμβάνει τον κίνδυνο εάν οι έρευνες βυθού διακοπούν ξανά για γεωπολιτικούς λόγους;
4. Υπάρχει νέα επικαιροποιημένη μελέτη κόστους – οφέλους και θα δημοσιοποιηθεί;
5. Είναι επωφελές για την ελληνική πλευρά και κυρίως για τους Ελληνες καταναλωτές το έργο στο νέο πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί;
Το πλέον κρίσιμο ερώτημα όμως είναι το γεωπολιτικό: η προκάτοχος της Meridiam ιταλική εταιρεία δεν ζήτησε άδεια από την Τουρκία για τις έρευνες βυθού, με αποτέλεσμα η Τουρκία να ασκήσει βέτο και οι έρευνες να σταματήσουν. Η Meridiam τι θα πράξει; Θα ζητήσει άδεια ή θα το αποφύγει; Η εταιρεία αναλαμβάνει υψηλά χρηματοδοτικά κόστη και ρίσκα.
Επιπλέον, η συγκεκριμένη εταιρεία έχει οικονομικά συμφέροντα στην Τουρκία, συμμετέχει ενεργά στο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων, σε προγράμματα συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην Υγεία και σε κλινικές, στις μεταφορές και στις κατασκευές. Μήπως λοιπόν η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έχει ήδη δοθεί παρασκηνιακά και αποτελεί μέρος της ελληνογαλλικής συμφωνίας;
Και βέβαια, τι σημαίνει σε μια τέτοια, πολύ πιθανή, περίπτωση ο όλος χειρισμός; Στα ζητήματα των ελληνο-τουρκικών σχέσεων η Ελλάδα θα προσφεύγει συστηματικά σε ξένη στήριξη; Από τις απαντήσεις σε αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα θα εξαρτηθεί εάν πρόκειται για την πραγματική επανεκκίνηση του GSI ή για μια αναβαθμισμένη μεν, αλλά ακόμη «ενδιάμεση» γεωπολιτική και επενδυτική κίνηση.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr