Με νέα σχέδια επί χάρτου, αυτή τη φορά με ορίζοντα ώς το 2030, επιχειρεί η κυβέρνηση να καλύψει το κενό εθνικής στρατηγικής για τη βιομηχανία και τη χρόνια αδυναμία της να αντιμετωπίσει βασικά διαρθρωτικά προβλήματα, όπως το ενεργειακό κόστος.
Το «νέο» σχέδιο που παρουσίασε η κυβέρνηση δεν είναι στην πραγματικότητα νέο. Το 2022 παρουσίασε την πρώτη Εθνική Στρατηγική Βιομηχανίας με 43 παρεμβάσεις και δεσμεύσεις: μεταξύ άλλων, συμμετοχή της βιομηχανίας στο 13% του ΑΕΠ εντός πενταετίας, βιομηχανικές εξαγωγές στο 15% του ΑΕΠ και απασχόληση στο 12% έως το 2027. Τώρα, οι στόχοι αυτοί έχουν ξεχαστεί και ουδεμία αναφορά γίνεται στην πρόοδο για την επίτευξή τους.
Οι πρόσφατες εξαγγελίες Θεοδωρικάκου, αν και περιλαμβάνουν υποσχέσεις για επενδύσεις 700 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους μέχρι το τέλος της δεκαετίας, αντιμετωπίζονται με έντονο σκεπτικισμό. Παράλληλα, ο επιχειρηματικός κόσμος βλέπει άλλη μια φορά να ανακυκλώνονται γενικόλογες δεσμεύσεις για «έξυπνη μεταποίηση» και «πράσινη μετάβαση», καθώς και διακηρύξεις για νέα βιομηχανικά πάρκα, χωρίς ωστόσο να δίνονται άμεσες λύσεις στις τρέχουσες, πιεστικές ανάγκες της αγοράς.
Η σκληρή πραγματικότητα, πέρα από τα φιλόδοξα σχέδια επί χάρτου, είναι ότι, την ώρα που σε άλλες χώρες της ευρωζώνης η βιομηχανία προσεγγίζει το 20% του ΑΕΠ, στην Ελλάδα παραμένει σε πολύ χαμηλό ποσοστό. Αυτή η διαρθρωτική αδυναμία καθιστά την ελληνική οικονομία υπερβολικά εξαρτημένη από τον τομέα των υπηρεσιών και, κατά συνέπεια, πιο ευάλωτη σε εξωγενείς κρίσεις.
«Πληγή» το ενεργειακό κόστος
Η ρίζα της παραγωγικής στασιμότητας εντοπίζεται πρωτίστως στο ενεργειακό κόστος. Εκπρόσωποι των παραγωγικών τάξεων και κορυφαίοι παράγοντες της βιομηχανίας επισημαίνουν διαρκώς ότι η έλλειψη σταθερότητας στις τιμές της μεγαβατώρας ακυρώνει κάθε δυνατότητα μακροπρόθεσμου επιχειρηματικού σχεδιασμού. Οι Ευρωπαίοι ανταγωνιστές λειτουργούν σε ένα περιβάλλον με προστατευμένα βιομηχανικά τιμολόγια, ενώ η εγχώρια παραγωγή επιβαρύνεται δυσανάλογα. Συνεπώς, υποσχέσεις που μεταθέτουν τη λύση του προβλήματος στο 2030 κρίνονται εκτός πραγματικότητας, καθώς η βιομηχανία χρειάζεται εργαλεία επιβίωσης σήμερα.
Απέναντι σε αυτό το κενό πολιτικής, από την ΕΛΑΣ επιχειρούν να συγκροτήσουν ένα εφαρμόσιμο σχέδιο εθνικής παραγωγικής ανασυγκρότησης. Το σχέδιο αυτό απομακρύνεται τόσο από τον ξεπερασμένο κρατισμό όσο και από την άναρχη απορρύθμιση. Το κράτος καλείται να αναλάβει ρόλο στρατηγικού ρυθμιστή.
Για την άμεση αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, η θέση που διατυπώνεται από το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα απορρίπτει την πρακτική των επιδοτήσεων και προκρίνει τη θεσμική παρέμβαση στην αγορά. Βασικό εργαλείο αποτελεί η μαζική προώθηση μακροχρόνιων διμερών συμβολαίων (PPAs) μεταξύ παραγωγών ενέργειας από ΑΠΕ και βιομηχανιών, με σταθερούς και ανταγωνιστικούς όρους. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη για αυστηρή εποπτεία της χονδρεμπορικής αγοράς ενέργειας, ώστε να αποφεύγονται ολιγοπωλιακές πρακτικές που ανεβάζουν τεχνητά το κόστος.
Κλαδικές πολιτικές
Πέρα από την ενέργεια, η στρατηγική της ΕΛΑΣ εστιάζει στην εφαρμογή στοχευμένων κλαδικών πολιτικών. Η κατανομή των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ δεν πρέπει να γίνεται οριζόντια, αλλά να κατευθύνεται στρατηγικά σε τομείς όπου η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει συγκριτικό πλεονέκτημα και υψηλή προστιθέμενη αξία, όπως η αγροδιατροφή, η φαρμακοβιομηχανία, η μεταλλουργία και οι νέες τεχνολογίες. Κρίσιμη προϋπόθεση για αυτό είναι η οργανική σύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με τη βιομηχανική παραγωγή, μέσα από τη δημιουργία περιφερειακών οικοσυστημάτων καινοτομίας (clusters).
Eμφαση στο ανθρώπινο δυναμικό
Τέλος, το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο ανθρώπινο δυναμικό. Η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να βασίζεται στη διαρκή συμπίεση του μισθολογικού κόστους. Η ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, η συνεχής μετεκπαίδευση των εργαζομένων (upskilling) και η δημιουργία ποιοτικών, καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας, θεωρούνται από την ΕΛΑΣ αναγκαίες επενδύσεις για την αύξηση της παραγωγικότητας και τον τερματισμό της διαρροής εξειδικευμένου επιστημονικού δυναμικού στο εξωτερικό (brain drain).
Εθνικός συντονισμός
Από την ΕΛΑΣ προτείνεται μια βασική αλλαγή στη χάραξη και υλοποίηση μιας εθνικής βιομηχανικής πολιτικής: η δημιουργία ενός Εθνικού Συμβουλίου Βιομηχανικής Πολιτικής, ενός μόνιμου θεσμού που θα υπερβαίνει τον εκλογικό κύκλο. Το συμβούλιο θα σχεδιάζει την Εθνική Βιομηχανική Στρατηγικής και θα παρακολουθεί την εφαρμογή της και σε αυτό θα εκπροσωπούνται το κράτος, η βιομηχανία, τα πανεπιστήμια και οι εργαζόμενοι.
(ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ/EUROKINISSI)
Eθνική βιομηχανική πολιτική
Οπως τονίζει στην «ΕΦ.ΣΥΝ.» ο τομεάρχης Βιομηχανίας της ΕΛΑΣ Βασίλης Μαγκλάρας, η χώρα χρειάζεται μια εθνική βιομηχανική πολιτική, αποτελεσματικό συντονισμό από ένα εθνικό συμβούλιο και άμεσες παρεμβάσεις εκεί όπου εντοπίζονται οι σημαντικότερες ανάγκες της ελληνικής βιομηχανίας, από το ενεργειακό κόστος ώς τις επιταχυνόμενες αποσβέσεις. «Δεν μπορεί η ελληνική βιομηχανία να πληρώνει για το ρεύμα 110 λεπτά ανά κιλοβατώρα, όταν στη Γερμανία πληρώνουν 33, ούτε να γίνεται η απόσβεση των επενδύσεων σε 10 χρόνια, όταν στη Γερμανία γίνεται σε τρία», τονίζει χαρακτηριστικά.
Διαβάστε περισσότερα