Χάρις στην ιστορία της, η Τζούλια Ρόμπερτς πήρε το ένα και μοναδικό έως ώρας Όσκαρ της καριέρας της. Τότε έμαθε η υφήλιος ποια είναι η πραγματική Έριν Μπρόκοβιτς: μία γυναίκα που από Miss Pacific Coast έγινε το σύμβολο του αγώνα υπέρ του περιβάλλοντος. Δεν ήταν δικηγόρος, ούτε επιστήμονας, μήτε ακτιβίστρια. Ήταν μια άνεργη, διαζευγμένη μητέρα τριών παιδιών, χωρίς πανεπιστημιακό πτυχίο στη Νομική ή τις Επιστήμες Περιβάλλοντος, που ξεκίνησε να ταξινομεί φακέλους σε ένα δικηγορικό γραφείο. Η περιέργειά της, η επιμονή της και η ικανότητά της να κερδίζει την εμπιστοσύνη των απλών ανθρώπων ήταν αυτά που την οδήγησαν να αποκαλύψει το σκάνδαλο της μόλυνσης των υδάτων στο Χίνκλεϊ της Καλιφόρνιας και να συμβάλει στην ιστορική δικαστική νίκη απέναντι στον κολοσσό Pacific Gas and Electric.
Τώρα, η Έριν Μπρόκοβιτς ξαναχτυπά: αυτή τη φορά η νέα της αντίπαλος δεν έχει πρόσωπο, αλλά καταλαμβάνει εκτάσεις, καταναλώνει τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού και αναπτύσσεται συχνά πίσω από κλειστές πόρτες. Είναι τα γιγαντιαία κέντρα δεδομένων (data centers) που τροφοδοτούν την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ). Όταν πριν από μόλις τέσσερις μήνες (Απρίλιος 2026), κάτοικοι μιας αμερικανικής πόλης άρχισαν να της στέλνουν μαζικά μηνύματα για μια εγκατάσταση που εμφανίστηκε στη γειτονιά τους χωρίς ουσιαστική ενημέρωση, η Μπρόκοβιτς έκανε αυτό που γνωρίζει καλύτερα: άκουσε, συνέδεσε τις καταγγελίες και τις μετέτρεψε σε δημόσιο εργαλείο πίεσης.
Δημιούργησε η ίδια, για πρώτη φορά, έναν ανοιχτό, συμμετοχικό χάρτη των data centers στις ΗΠΑ, καλώντας τους πολίτες να καταγράφουν επιπτώσεις στον τόπο, προβληματισμούς και ανησυχίες. Ως τις 30 Ιουλίου είχαν υποβληθεί 8.837 αναφορές από 50 Πολιτείες και 2.416 διαφορετικούς ταχυδρομικούς κώδικες. Το νερό ήταν η συχνότερη ανησυχία, ενώ ακολουθούσαν η επιβάρυνση του ηλεκτρικού δικτύου, η υγεία, η άγρια ζωή, ο θόρυβος και οι αδιαφανείς διαδικασίες αδειοδότησης. Η ίδια ξεκαθαρίζει ότι δεν ζητεί συλλήβδην απαγόρευση της τεχνολογίας. Ζητά όμως, ή μάλλον απαιτεί ενημέρωση πριν από τις αποφάσεις, μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δημοσιοποίηση της κατανάλωσης πόρων και πραγματικό λόγο στις τοπικές κοινωνίες: «Αν τα data centers είναι τόσο σπουδαία, γιατί χτίζονται κρυφά;» ρωτάει δημόσια.
Η μέθοδος είναι ίδια με εκείνη που την έκανε γνωστή πριν από τρεις δεκαετίες. Ο αγώνας της τότε ενάντια στην Pacific Gas and Electric δεν ήταν μόνο δικαστικός, καθώς αυτό θα αδικούσε τους κατοίκους, τους δικηγόρους και τους επιστήμονες που συμμετείχαν. Κέρδισε στο πιο δύσκολο πεδίο: στην εμπιστοσύνη των οικογενειών προς το πρόσωπό της. Η υπόθεση έκλεισε το 1996 με συμβιβασμό 333 εκατομμυρίων δολαρίων, τότε τον μεγαλύτερο σε αγωγή αυτού του τύπου στις ΗΠΑ.
Γεννημένη το 1960 στο Κάνσας, με δυσλεξία που της είχε ήδη μάθει τι σημαίνει να θεωρείσαι «λιγότερο ικανή», μόνη με τρία παιδιά, έψαχνε απεγνωσμένα δουλειά. Δεν διέθετε επιστημονικούς τίτλους, κοινωνικό κύρος ή πρόσβαση στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Διέθετε, όμως, κάτι που η θεσμική αυθεντία συχνά περιφρονεί: κοινή λογική, εμμονή με τη λεπτομέρεια, ικανότητα να ακούει ανθρώπους που κανείς δεν άκουγε και το θάρρος να παραδέχεται «δεν ξέρω» πριν αναζητήσει εκείνον που γνώριζε.
Η Μπρόκοβιτς έπρεπε να νικήσει ταυτόχρονα και μια δεύτερη προκατάληψη: τον τρόπο με τον οποίο κοιτάζεται μια γυναίκα όταν δεν συμμορφώνεται με την αποδεκτή εικόνα της «σοβαρής επαγγελματία». Για πολλούς ήταν πρώτα ένα σώμα, έπειτα μια «λαϊκή» γυναίκα χωρίς τίτλους και μόνο στο τέλος μια ερευνήτρια που είχε καταλάβει όσα οι ειδικοί δεν είχαν θελήσει να δουν. Η κινηματογραφική εκδοχή του Στίβεν Σόντερμπεργκ οδηγήθηκε στα Οσκαρ, παράλληλα, όμως, κινδύνευσε να περιορίσει την πραγματική Μπρόκοβιτς σε ένα θεαματικό στερεότυπο: τη σέξι ξανθιά που τα έβαλε με ένα μονοπώλιο.
Η ίδια δεν απολογήθηκε ποτέ για την εμφάνισή της ούτε δέχθηκε ότι η θηλυκότητα ακυρώνει την ευφυΐα. «Οι άνθρωποι ξαφνιάζονταν από το πώς ντυνόμουν ή επειδή δεν είχα διδακτορικό. Αλλά όλα αυτά είμαι εγώ», έχει πει. Θυμάται επίσης τα σχόλια για το στήθος, τα μαλλιά, τις φούστες και τα τακούνια της, μαζί με την απαξιωτική επωδό ότι «δεν είχε δουλειά ν’ ανακατεύεται». Το σημαντικότερο είναι ότι δεν αντέγραψε τους κώδικες της εξουσίας για ν’ αποκτήσει κύρος. Έφερε στην έρευνα όσα θεωρούνταν «γυναικεία» και άρα υποδεέστερα: την προσεκτική ακρόαση, τη συναισθηματική μνήμη και τη φροντίδα για τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Αυτά ακριβώς έγιναν το όπλο της.
Μετά την υπόθεση του Χίνκλεϊ δεν εξαφανίστηκε στον μύθο της ταινίας. Συνέχισε να εργάζεται σε υποθέσεις ρύπανσης και δημόσιας υγείας, στήριξε κοινότητες από το Φλιντ έως το Ιστ Παλιστάιν, δημιούργησε πλατφόρμες καταγραφής περιβαλλοντικών προβλημάτων και έγραψε το βιβλίο «Superman’s Not Coming», με την απλή θέση ότι κανένας σωτήρας δεν θα εμφανιστεί αν οι πολίτες δεν οργανωθούν. Ως επικεφαλής της Brockovich Research & Consulting παραμένει ενεργή σε περιβαλλοντικές υποθέσεις.
Σήμερα, στα 66 της, δεν έχει ακόμη «νικήσει» τις εταιρείες της τεχνητής νοημοσύνης· η νέα σύγκρουση μόλις αρχίζει. Εχει όμως ήδη κάνει το πρώτο, κρίσιμο βήμα: μετέτρεψε χιλιάδες απομονωμένες φωνές σε ορατό, συλλογικό γεγονός. Αυτή είναι η μοναδική αξία της Εριν Μπρόκοβιτς. Όχι ότι απέδειξε πως μια γυναίκα μπορεί να γίνει σαν τους ισχυρούς, αλλά ότι απέδειξε πόσο ισχυρή γίνεται όταν αρνείται να γίνει σαν αυτούς.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr