Οι συνήθως άφθονες εξαγωγές σιτηρών της Ουκρανίας βρίσκονται πλέον παγιδευμένες ανάμεσα στις ρωσικές επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα, την ξηρασία στον Δούναβη και τη διάχυτη δυσπιστία που επικρατεί μεταξύ των στενότερων συμμάχων του Κιέβου, αναφέρει σε δημοσίευμά του το Politico, επισημαίνοντας ότι αυτά είναι άσχημα νέα για τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων.
«Αν συνεχιστεί έτσι, θα δούμε ξανά μια παγκόσμια αύξηση των τιμών τουλάχιστον κατά 25-30%, με όλες τις συνέπειες που είχαμε το 2022 για τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων», δήλωσε ο υπουργός Γεωργίας της Ουκρανίας, Τάρας Βισότσκι.
Με τις πυραυλικές επιθέσεις να κρατούν τα φορτηγά πλοία μακριά από τα λιμάνια του, το Κίεβο αγωνίζεται για ακόμα μία φορά να βρει κάποια διέξοδο μέσω της Ευρώπης. Αλλά οι εναλλακτικές του επιλογές περνούν μέσα από χερσαίες διαδρομές χωρών της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, όπου προηγούμενα κύματα ουκρανικών σιτηρών έφεραν τις κυβερνήσεις αντιμέτωπες με έντονες εγχώριες αντιδράσεις.
Η πιο πρόσφατη αύξηση των ουκρανικών γεωργικών εξαγωγών μέσω της Ανατολικής Ευρώπης πυροδότησε μαζικές διαμαρτυρίες από αγρότες, ιδιαίτερα στην Πολωνία, οι οποίοι παραπονέθηκαν ότι τα φθηνά ουκρανικά προϊόντα που προορίζονταν απλώς να περάσουν από την περιοχή κατέληγαν στις εγχώριες αγορές τους. Η Βαρσοβία επέβαλε απαγόρευση στα ουκρανικά σιτηρά το 2023, ενώ η Ουγγαρία και η Σλοβακία έλαβαν παρόμοια μέτρα, αψηφώντας τους εμπορικούς κανόνες της ΕΕ και επιδεινώνοντας τις σχέσεις με την Ουκρανία.
Οι νέες εκκλήσεις του Κιέβου – και η επιμονή ότι τα σιτηρά θα διακινούνται μόνο μέσω των γειτόνων της στην ΕΕ – ώθησαν τη Βαρσοβία να καθησυχάσει τους δικούς της αγρότες ότι τίποτα από αυτά δεν θα κατέληγε στην Πολωνία.
«Κάνουμε τα πάντα για να διατηρήσουμε το εμπάργκο», δήλωσε ο Πολωνός υπουργός Γεωργίας Στέφαν Κραγέφσκι στο Radio ZET τη Δευτέρα, αναφερόμενος στην απαγόρευση των εισαγωγών ουκρανικών σιτηρών που επέβαλε η χώρα του.
Ο φόβος των ρωσικών επιθέσεων
Η Ουκρανία – ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς σιτηρών στον κόσμο – συνήθως μεταφέρει περισσότερο από το 90% των γεωργικών εξαγωγών της μέσω θαλάσσης. Η διακοπή αυτών των εμπορικών μεταφορών μετά τη ρωσική εισβολή το 2022 συνέβαλε στην εκτόξευση των παγκόσμιων τιμών τροφίμων σε ιστορικά υψηλά. Αυτό το καλοκαίρι, η Ρωσία και η Ουκρανία έχουν εντείνει τις επιθέσεις η μία ενάντια στα λιμάνια της άλλης στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Ουκρανία εξήγαγε μόνο 463.000 μετρικούς τόνους σιτηρών κατά τις πρώτες εννέα ημέρες του Αυγούστου – περίπου δηλαδή το ένα τρίτο του συνήθους ρυθμού εξαγωγών, όπως δήλωσε ο Βισότσκι. Μέχρι τον Νοέμβριο, όταν θα έρθει η νέα σοδειά, η χώρα κινδυνεύει να ξεμείνει από αποθηκευτικό χώρο για σιτηρά που δεν μπορεί να εξαγάγει.
Το Κίεβο ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 220 εκατομμύρια ευρώ την περασμένη εβδομάδα προκειμένου να βοηθήσει τους αγρότες της να αντέξουν την τρέχουσα κρίση.
Η μη επιστρεπτέα επιχορήγηση θα επιδοτούσε τραπεζικά δάνεια, επιτρέποντας στις μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις να διατηρήσουν τα σιτηρά τους μέχρι να ξαναρχίσουν οι αποστολές, αντί να τα πωλούν με ζημία. Ένας εκπρόσωπος της Κομισιόν επιβεβαίωσε ότι έλαβε το αίτημα, αλλά δεν είπε εάν οι Βρυξέλλες θα παρείχαν τελικά τα χρήματα στο Κίεβο.
Ακόμη και να δοθούν, όμως, τα χρήματα αυτά μπορούν απλώς να δώσουν μια παράταση χρόνου. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η επιστροφή των πλοίων στα λιμάνια της Ουκρανίας.
Κανένα πλοίο μεταφοράς σιτηρών δεν έχει εισέλθει στα λιμάνια γύρω από την Οδησσό από τα τέλη Ιουλίου, παρόλο που παραμένουν ανοιχτά. Εκείνο τον μήνα, ένας ρωσικός πύραυλος έπληξε πλοίο μεταφοράς σιτηρών που έφευγε από το λιμάνι, σκοτώνοντας 10 άτομα που επέβαιναν σε αυτό. Το πλοίο βυθίστηκε μια εβδομάδα αργότερα.
Από τότε που έγινε η επίθεση, τα πληρώματα αρνούνται να αποπλεύσουν και οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν αναστείλει τις υπηρεσίες τους.
«Οι πλοιοκτήτες και τα πληρώματα απλώς φοβούνται. Δεν είναι καθόλου έτοιμοι να στείλουν πλοία», δήλωσε ο Βισότσκι. «Δεν είναι ότι είναι αδύνατο να το κάνουν. Απλώς δεν είναι έτοιμοι».
Η ξηρασία και οι πολιτικές αντιδράσεις
Με τη διαδρομή της Μαύρης Θάλασσας να είναι πλέον μπλοκαρισμένη , η Ουκρανία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τη Ρουμανία, την Πολωνία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τη Μολδαβία για να μεταφέρει περισσότερα σιτηρά μέσω χερσαίων διαδρομών.
Αλλά αυτές οι διαδρομές δεν μπορούν έτσι απλά να αντικαταστήσουν τις θαλάσσιες εξαγωγές.
Η μεταφορά σιτηρών σιδηροδρομικώς και οδικώς κοστίζει 50 έως 70 δολάρια περισσότερο ανά τόνο, δήλωσε ο Βισότσκι. Όταν οι τιμές των σιτηρών εκτοξεύτηκαν μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας το 2022, οι εξαγωγείς θα μπορούσαν να απορροφήσουν αυτό το επιπλέον κόστος. Με τις σημερινές τιμές, δεν μπορούν.
«Δεν αποφέρει κέρδος», δήλωσε ο Βισότσκι.
Το Politico επισημαίνει πάντως ότι η κύρια εναλλακτική διαδρομή της Ουκρανίας – μέσω Ρουμανίας – αντιμετωπίζει επίσης περιορισμούς. Τα χαμηλά επίπεδα νερού στον Δούναβη περιορίζουν την ποσότητα φορτίου που μπορεί να φτάσει στο λιμάνι της Κωνστάντζας στη Μαύρη Θάλασσα.
Παράλληλα, η μεταφορά περισσότερων σιτηρών μέσω της χερσαίας οδού φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ακόμη πρόβλημα για το Κίεβο: την πολιτική αντίδραση των γειτόνων του στην ΕΕ.
Πολωνοί αγρότες απέκλεισαν τα περάσματα με την Ουκρανία το 2023 και το 2024, μετατρέποντας το γεωργικό εμπόριο σε ένα από τα πιο εκρηκτικά πολιτικά ζητήματα μεταξύ του Κιέβου και ενός εκ των πιο ένθερμων υποστηρικτών του εν μέσω πολέμου.
Αλλά η Ουκρανία, υποστηρίζει ο Βισότσκι, δεν ζητά μεγαλύτερη πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ.
Οι ποσοστώσεις της ΕΕ περιορίζουν πλέον τις πωλήσεις ουκρανικού σιταριού στην Ένωση σε 1,3 εκατομμύρια τόνους ετησίως, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, καθιστά «νομικά αδύνατη» την επανάληψη της προηγούμενης εισροής. Το Κίεβο θα επιδιώξει μεγαλύτερη ποσόστωση μόνο εάν η ίδια η ΕΕ το προτείνει, πρόσθεσε.
«Πρέπει να υπάρχει συναίνεση εντός της ΕΕ, με τους αγρότες της ΕΕ», είπε.
Η Βαρσοβία εμφανίζεται ανένδοτη και υποστηρίζει ότι το εμπάργκο σιτηρών θα παραμείνει σε ισχύ. Αλλά παρ’ όλο που τα ουκρανικά σιτηρά δεν μπορούν να πωληθούν στην Πολωνία, η κυβέρνηση συνεργάζεται με το Κίεβο για να βοηθήσει στη μεταφορά τους.
Οι συνομιλίες με το Κίεβο «αφορούν αποκλειστικά την ομαλή μεταφορά ουκρανικών σιτηρών σε τρίτες χώρες, όχι την εξαγωγή ή την είσοδό τους στην πολωνική αγορά», δήλωσε ο εκπρόσωπος του πολωνικού υπουργείου Εξωτερικών, Ματσέι Βεβιόρ, προσθέτοντας ότι τα ουκρανικά σιτηρά παραμένουν κρίσιμα για πολλές χώρες στην Ασία και την Αφρική.
Έλλειψη εμπιστοσύνης
Για τους Πολωνούς αγρότες, οι διαβεβαιώσεις ότι τα σιτηρά απλώς θα περνούν μέσα από τη χώρα τους δεν είναι αρκετές, με τις ομάδες αγροτών να υποστηρίζουν ότι ορισμένες αποστολές που υποτίθεται ότι προορίζονται για άλλες χώρες δεν φεύγουν ποτέ στην πραγματικότητα από το πολωνικό έδαφος.
Ο Γκουστάβ Γεντρεγιέκ, επικεφαλής του Αγροτικού Επιμελητηρίου του Λούμπλιν με ηγετικό ρόλο στην εφαρμογή των συνοριακών αποκλεισμών, ισχυρίστηκε ότι οι αποστολές καταγράφονται ηλεκτρονικά ως παραδοτέες στο εξωτερικό, ενώ τα ίδια τα σιτηρά πωλούνται εντός της Πολωνίας.
«Τα έγγραφα ταξιδεύουν στη Λιθουανία, την Τσεχική Δημοκρατία ή τη Σλοβακία – και τα σιτηρά παραμένουν στην Πολωνία», είπε. Από την πλευρά της, ωστόσο, η πολωνική κυβέρνηση έχει αρνηθεί επανειλημμένα τέτοιους ισχυρισμούς.
Ερωτηθείς αν εμπιστεύεται τις διαβεβαιώσεις ότι επιπλέον ουκρανικά σιτηρά θα περνούσαν απλώς από τη χώρα, ο Γεντρεγιέκ ήταν κατηγορηματικός.
«Δεν το πιστεύω καθόλου».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr