Είναι πασίγνωστη η φράση του Ουμπέρτο Εκο ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις. Ωστόσο τον Αύγουστο υπάρχουν πολλά αστυνομικά μυθιστορήματα που διαβάζονται στις παραλίες. Θέμα για το οποίο ο Εκο επίσης είχε κάτι να πει.
Σε πολύ παλιά του συνέντευξη, σε Καναδό δημοσιογράφο, με αφορμή την έκδοση του διάσημου μυθιστορήματός του «Το όνομα του ρόδου», που έχει αστυνομική πλοκή, έλεγε ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα συναρπάζει γιατί ψάχνει να λύσει μυστήρια με τον ίδιο τρόπο που ένας ειδικός προσπαθεί να λύσει επιστημονικά ή φιλοσοφικά μυστήρια στο δικό του πεδίο γνώσης. Και οι δύο αυτές πλευρές αναζητούν κάποια κρυμμένη αλήθεια. Ελεγε φέρ’ ειπείν ότι ο Αριστοτέλης προσπαθούσε να λύσει το αστυνομικής υφής πρόβλημα γιατί κάποια ζώα έχουν κέρατα και τι συμβαίνει με την καμήλα (είχε βρει και τον ένοχο!) που ενώ έχει μεγάλες ομοιότητες με τα ζώα που έχουν κέρατα, εντούτοις εκείνη δεν έχει! Στην προσπάθειά του να βρει τη λύση του αινίγματος δρούσε, έλεγε ο Εκο, ακριβώς με τον τρόπο που δρα ο Σέρλοκ Χολμς.
Οταν ρωτήθηκε γιατί ο ίδιος, ενώ ήταν διακεκριμένος επιστήμονας, άρχισε να γράφει μυθιστορήματα, απάντησε κάτι ενδιαφέρον, ότι ως δοκιμιογράφος έπρεπε να κυνηγάει τη σαφήνεια και την ακρίβεια, μη επιτρέποντας σε καμία αμφιβολία να διεισδύσει και να αμφισβητήσει τις θέσεις του, ωστόσο ένιωσε την ανάγκη να αφηγηθεί, γιατί μέσω της αφήγησης ήθελε να δώσει χώρο στην αμφιβολία.
Ισως αυτό να αποτελεί και την κρυφή (ή κρυμμένη!) αλήθεια και σαγήνη του αστυνομικού μυθιστορήματος. Επιχειρεί να συνδυάσει τα μαθηματικά με την κοινωνική παρατήρηση, τις εφαρμοσμένες με τις μη εφαρμοσμένες επιστήμες, τη σιγουριά με την αμφιβολία, την εξακρίβωση των γεγονότων με την ερμηνεία τους. Και όλα εξαρτώνται από το ταλέντο του συγγραφέα να πετύχει τη σωστή δοσολογία των υλικών. Το ταλέντο του έγκειται στα υλικά που επιλέγει και στη χρήση τους, όπως και στην εισαγωγή ενός απροσδόκητου συστατικού που δεν θα φανταζόταν εύκολα κάποιος ότι θα ταίριαζε με τα υπόλοιπα.
Μένοντας στο ζήτημα της αμφιβολίας, ο Εκο εντέλει μας λέει ότι αυτή είναι απολύτως απαραίτητη, αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε σοβαρής διανοητικής διαδικασίας, ταυτόχρονα όμως δεν μπορεί κανείς να εγκλωβίζεται σε αυτή, δεν πρέπει να την αφήνει να γίνεται εμπόδιο στη λύση των προβλημάτων.
Ξεκινώντας από την αμφιβολία ερευνάς καλύτερα το θέμα σου, καταλήγεις κάπου μετά από μεγάλο κόπο, κλείνοντας όσο γίνεται κάθε παράθυρο αμφισβήτησης αυτού που υποστηρίζεις, ωστόσο μετά, της ξαναδίνεις χώρο, πρώτα απ’ όλα για να εκτονώσεις μέσα σου το συντριπτικό βάρος του λογικισμού, δεύτερον για να ξαναπιάσεις το νήμα από την αρχή, σε μια αέναη διαδικασία.
Το ατού του αστυνομικού μυθιστορήματος είναι ότι κινείται σε τεντωμένο σχοινί ανάμεσα στα δύο αυτά στοιχεία, τη λογική και την αμφιβολία, το πρόβλημά του είναι ότι δεν μπορεί εύκολα να τα δώσει στον αναγνώστη ενιαία και χωνεμένα, όπως μπορεί στις καλύτερες στιγμές του να το κάνει το μη αστυνομικό μυθιστόρημα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr