Νέοι με τίτλους ΑΕΙ, μεταπτυχιακά, ξένες γλώσσες, πιστοποιήσεις και αρκετά χρόνια εργασίας αναγκάζονται να μένουν στο εφηβικό τους δωμάτιο όχι επειδή δεν θέλουν να φύγουν, αλλά γιατί δεν τους το επιτρέπει το ολοένα αυξανόμενο κόστος διαβίωσης
Υπάρχει μια νέα ελληνική κανονικότητα που δύσκολα χωρά στις αισιόδοξες αφηγήσεις για την αγορά εργασίας. Αγόρια και κορίτσια 28, 30 ή και 32 ετών, με πτυχία, μεταπτυχιακά, ξένες γλώσσες, πιστοποιήσεις και αρκετά χρόνια εργασίας πίσω τους, εξακολουθούν να κοιμούνται στο δωμάτιο όπου διάβαζαν για τις πανελλαδικές.
Οχι επειδή δεν θέλουν να φύγουν. Οχι επειδή αρνούνται να ενηλικιωθούν. Αλλά επειδή πολλές φορές τα μαθηματικά απλώς δεν βγαίνουν. Η Ελλάδα είναι από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης όπου οι νέοι εγκαταλείπουν αργότερα τη γονική κατοικία. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 η μέση ηλικία αποχώρησης από το σπίτι των γονιών ήταν 30,7 έτη στην Ελλάδα, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν μόλις 26,2 έτη.
Η συμπίεση
Για πολλά χρόνια η ελληνική οικογένεια έλεγε στο παιδί της μια απλή φράση: «Σπούδασε, βρες μια καλή δουλειά και θα σταθείς στα πόδια σου». Το πρώτο έγινε. Το δεύτερο επίσης έγινε για αρκετούς νέους. Το τρίτο όμως δεν είναι καθόλου αυτονόητο.
Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση του ΙΟΒΕ για τον κατώτατο μισθό, με βάση τα δεδομένα του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, δείχνουν ότι ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης το 2025 διαμορφώθηκε περίπου στα 1.613 ευρώ μικτά. Η ίδια ανάλυση επισημαίνει τον υψηλό βαθμό μισθολογικής συμπίεσης στην ελληνική αγορά εργασίας. Και εδώ ακριβώς αρχίζει το πρόβλημα: απέναντι στον μισθό στέκεται πλέον ένα κόστος στέγασης που έχει πάρει εντελώς διαφορετικές διαστάσεις.
(ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)
Στο κέντρο της Αθήνας η μέση ζητούμενη τιμή ενοικίασης είχε φτάσει το δεύτερο τρίμηνο του 2025 στα 13,2 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα μικρό σπίτι 45 τετραγωνικών αντιστοιχεί, με μια απλή αναγωγή, σε περίπου 594 ευρώ ζητούμενο μηνιαίο μίσθωμα – πριν προστεθούν κοινόχρηστα, ρεύμα, θέρμανση, νερό, ίντερνετ και όλες οι υπόλοιπες ανάγκες της καθημερινότητας.
Και βέβαια η «μέση τιμή» δεν σημαίνει ότι το συγκεκριμένο σπίτι υπάρχει εκεί όπου εργάζεται ο νέος, ότι είναι σε καλή κατάσταση ή ότι ο ιδιοκτήτης δεν θα ζητήσει εγγυήσεις, προκαταβολές και άλλα έξοδα κατά την εγκατάσταση.
Το στεγαστικό
Ας φανταστούμε έναν νέο άνθρωπο γύρω στα 30. Είναι πτυχιούχος, εργάζεται κανονικά και θέλει απλώς να κάνει κάτι που για προηγούμενες γενιές θεωρούνταν φυσιολογικό: να νοικιάσει ένα μικρό σπίτι και να ζήσει μόνος του. Ενας απολύτως ενδεικτικός μηνιαίος προϋπολογισμός μπορεί να μοιάζει όπως αυτός του πίνακα 2. Και σε αυτό το ποσό δεν υπάρχει ταξίδι. Δεν υπάρχει αποταμίευση. Δεν υπάρχει αγορά αυτοκινήτου. Δεν υπάρχει ένα έκτακτο οδοντιατρικό έξοδο. Δεν υπάρχει η χαλασμένη κουζίνα ή το πλυντήριο. Δεν υπάρχει καν η δημιουργία ενός μικρού οικονομικού αποθέματος ασφαλείας. Κυρίως, όμως, δεν υπάρχει το επόμενο βήμα: μια οικογένεια.
Τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν πόσο βαριά έχει γίνει η στέγη για τα ελληνικά νοικοκυριά. Το 2023 κατά μέσο όρο τα νοικοκυριά στην Ελλάδα διέθεταν 35,2% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στις πόλεις μάλιστα το 31% του πληθυσμού ζούσε σε νοικοκυριά όπου το κόστος κατοικίας ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Αυτό είναι ίσως το στοιχείο που εξηγεί καλύτερα γιατί το γονικό σπίτι έχει μετατραπεί για πολλούς από επιλογή σε αναγκαστική λύση.
Δεν είναι μόνο η φτώχεια το πρόβλημα. Είναι και η αδυναμία σχεδιασμού. Πώς να αποφασίσεις να αποκτήσεις παιδί όταν δεν είσαι βέβαιος ότι μπορείς να πληρώνεις ένα σπίτι; Πώς να δημιουργήσεις αποταμίευση όταν ένα μεγάλο τμήμα του μισθού εξαφανίζεται στις πρώτες ημέρες του μήνα; Πώς να σχεδιάσεις τα επόμενα πέντε χρόνια όταν μια αύξηση 100 ευρώ στο ενοίκιο μπορεί να ανατρέψει ολόκληρο τον οικογενειακό προϋπολογισμό;
Η ανισότητα
Υπάρχει και ακόμη μία πλευρά που συχνά ξεχνάμε. Σε μεγάλο βαθμό, η ελληνική οικογένεια είναι αυτή που απορροφά τους κραδασμούς. Το σπίτι των γονιών γίνεται δωρεάν στέγη. Το οικογενειακό τραπέζι μειώνει τα έξοδα διατροφής. Ενα παλιό αυτοκίνητο παραχωρείται στο παιδί. Οι γονείς βοηθούν στην εγγύηση του ενοικίου ή αγοράζουν τις πρώτες ηλεκτρικές συσκευές.
Ετσι όμως μεταφέρεται το οικονομικό πρόβλημα από τη νέα γενιά στην προηγούμενη. Και δημιουργείται μια τεράστια κοινωνική ανισότητα. Ο νέος που έχει γονείς με δικό τους σπίτι και κάποια οικονομική δυνατότητα μπορεί να βοηθηθεί. Ο νέος που προέρχεται από οικογένεια χωρίς περιουσία πρέπει να ξεκινήσει από πολύ δυσκολότερη θέση. Με άλλα λόγια, η οικογενειακή περιουσία αρχίζει να παίζει μεγαλύτερο ρόλο από το ίδιο το πτυχίο στην πραγματική δυνατότητα ενός νέου ανθρώπου να ανεξαρτητοποιηθεί.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr