Το πραγματικό αποτύπωμα μιας ουσιαστικής μεταρρύθμισης είναι οι δομές που παραμένουν προς χρήση με μακροχρόνιο ορίζοντα λειτουργίας. Ένα σύστημα υγείας οφείλει να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο πόρο για να οικοδομήσει ένα ανθεκτικό και λειτουργικό δίκτυο υπηρεσιών. Η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης κατέδειξε ότι μια έκτακτη ευρωπαϊκή ευκαιρία δεν αξιοποιήθηκε επαρκώς ώστε να δημιουργήσει μόνιμες λύσεις. Παράλληλα η υλοποίηση του προγράμματος δεν προσέφερε ίδιες ευκαιρίες στους πολίτες της περιφέρειας σε σχέση με τα αστικά κέντρα.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία για τα απογευματινά χειρουργεία, διενεργήθηκαν λιγότερες επεμβάσεις σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Οι ελλείψεις προσωπικού στην περιφέρεια, ιδιαίτερα σε αναισθησιολόγους και νοσηλευτές, επηρέασε την απόδοση του προγράμματος. Δόθηκαν voucher για τον ιδιωτικό τομέα, αλλά σε κάποιες περιφέρειες της χώρας δεν λειτουργούν ιδιωτικά νοσοκομεία. Πολίτες χωρίς δικαίωμα στην επιλογή μετακινήθηκαν αναγκαστικά στα μεγάλα ιδιωτικά κέντρα.
Δράσεις στην ψυχική υγεία υλοποιήθηκαν μέσω ΑΜΚΕ χωρίς σαφή σχεδιασμό ένταξης στη μόνιμη λειτουργία του δημόσιου συστήματος. Πολλά περιφερειακά νοσοκομεία εξακολουθούν να μη διαθέτουν ψυχίατρο ή ψυχολόγο, ενώ τα νέα οργανογράμματα δεν αντιμετωπίζουν την ψυχική υγεία ως προτεραιότητα. Σε έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα παροχής υγείας δεν χωρούν εφήμεροι σχεδιασμοί και ημίμετρα (π.χ. μετακινήσεις ιατρών) με ημερομηνία λήξης.
Επίσης δράσεις του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» ανέδειξαν γεωγραφικές ανισότητες για τους πολίτες της ελληνικής περιφέρειας. Αφενός η υποστελέχωση των περιφερειακών νοσοκομείων και αφετέρου η απουσία συμβεβλημένων ιδιωτικών ιατρείων με τα προγράμματα -είτε η καθυστερημένη ένταξή τους- ανέδειξαν τον ελλιπή σχεδιασμό των δράσεων για την περιφέρεια. Ασθενείς από νησιωτικές ή παραμεθόριες περιοχές μετακινήθηκαν με δικά τους έξοδα για να εκτελέσουν τις «δωρεάν» προληπτικές εξετάσεις στα αστικά κέντρα. Η έναρξη λειτουργίας των κινητών μονάδων (ΚΟΜΥ) καθυστέρησε και περιορίστηκε σε βασικές εξετάσεις, ενώ εύκολα με κατάλληλη οργάνωση (εξοπλισμός, στελέχωση) θα αποτελούσε εξαιρετικό εργαλείο ισότιμης πρόσβασης στην υγεία, ιδίως του γυναικολογικού ελέγχου.
Δαπανήθηκαν επίσης σημαντικά κονδύλια για τα τεστ πρόληψης του καρκίνου παχέος εντέρου χωρίς να έχει εξασφαλιστεί στο σύνολο της ελληνικής περιφέρειας η δυνατότητα δωρεάν κολονοσκόπησης και αφαίρεσης πολυπόδων. Η εμπειρία μου ως νοσοκομειακού ιατρού έδειξε ότι η έλλειψη έγκαιρης και έγκυρης ενημέρωσης είχε ως συνέπεια αρκετοί ασθενείς είτε να αντιμετωπίσουν με φόβο το θετικό αποτέλεσμα, είτε να επαναπαυτούν με ένα αρνητικό. Ο σχεδιασμός έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην ταχεία υλοποίηση δράσεων παρά στη δημιουργία μόνιμων δυνατοτήτων του συστήματος, όπως η ενίσχυση του εξοπλισμού των δημόσιων δομών.
Δεν μηδενίζουμε το έργο που υλοποιήθηκε. Αναδεικνύουμε εναλλακτικό σχεδιασμό με ισχυρότερο αποτύπωμα. Οι ανάγκες των περιφερειακών νοσοκομείων παραμένουν πολύ μεγάλες και άγνωστες: ανεπαρκής ιατροτεχνολογικός εξοπλισμός, κτιριακές εγκαταστάσεις που χρειάζονται εκσυγχρονισμό, έλλειψη ξενώνων για συνοδούς ή ασθενείς σε αρκετές περιοχές της περιφέρειας, συνθήκες διαμονής εφημερεύοντων ιατρών που απέχουν από τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου δημόσιου συστήματος.
Τα προγράμματα πρόληψης πρόκειται να συνεχίσουν μέσω εξασφαλισμένης χρηματοδότησης. Η μέχρι σήμερα εφαρμογή δείχνει ότι η πολιτεία εξασφαλίζει ευκολότερα πόρους για δράσεις που συμμετέχει ο ιδιωτικός τομέας, ενώ δυσκολεύεται στην αύξηση προσλήψεων για το δημόσιο σύστημα επικαλούμενη το δημοσιονομικό πλαίσιο. Σημαντικό το «προλαμβάνειν», αλλά και το «θεραπεύειν».
Το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει: αξιοποιήσαμε τα κονδύλια του ΤΑΑ για να οικοδομήσουμε ένα ισχυρότερο δημόσιο σύστημα υγείας ή περιοριστήκαμε σε εφήμερες παρεμβάσεις με ημερομηνία λήξης; Η ενίσχυση των νοσοκομείων και η ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών δεν αποτελεί μόνο ζήτημα πολιτικής της υγείας. Αποτελεί εθνική αναγκαιότητα για την κοινωνική συνοχή, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη δημογραφική επιβίωση της χώρας.
*Γαστρεντερολόγος Δ/ντρια Γ. Ν. Φιλιατών, Περιφερειακή Σύμβουλος Θεσπρωτίας «Κοινό Ηπειρωτών», Μέλος ΕΛΑΣ
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr