Η μοιραία συντριβή του ελικοπτέρου Bell 206 στη Σίφνο, η οποία στοίχισε τη ζωή σε έναν έμπειρο Ελληνα πιλότο και σε ένα ζευγάρι νεονύμφων Βρετανών τουριστών, φέρνει στο προσκήνιο με τον πιο τραγικό τρόπο τα κενά στο υπάρχον νομικό πλαίσιο για τις πτήσεις στις Κυκλάδες, που αφήνουν ανοιχτό τον δρόμο στην αυθαιρεσία ιδιωτικών εταιρειών, που τα εκμεταλλεύονται.
Προς το παρόν η πτώση του ελικοπτέρου της εταιρείας Bellavia Aviation Services της οικογένειας Μπελεσιώτη, λίγα μόλις μέτρα πριν από το επίσημο ελικοδρόμιο στα Εξάμπελα, διερευνάται από τις δικαστικές και αστυνομικές αρχές, για να διαπιστωθεί εάν ξεπερνά τα όρια ενός απλού δυστυχήματος ατυχήματος ή θα μετατραπεί σε καταλύτη δικαστικών και θεσμικών εξελίξεων.
Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Σύρου, σε συνεργασία με το Αστυνομικό Τμήμα Μήλου και τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Ναυτικών Ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ), έχει ήδη ξεκινήσει κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση.
Οι πραγματογνώμονες εστιάζουν σε δύο επικρατέστερα σενάρια: μια αιφνίδια απώλεια ελέγχου του ουραίου στροφείου (tail-rotor failure), που οδήγησε το σκάφος σε βίαιη δεξιά περιστροφή, ή μια ξαφνική μηχανική βλάβη στον κινητήρα Rolls-Royce, η οποία δεν άφησε περιθώρια για επιτυχή αυτοπεριστροφή λόγω του χαμηλού ύψους.
Ταυτόχρονα, ξεσκονίζονται τα βιβλία συντήρησης του συγκεκριμένου ελικοπτέρου, που μισθώθηκε από την εταιρεία Bellavia της οικογένειας Μπελεσιώτη, ενώ η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) διέταξε καθυστερημένα γενικευμένους ελέγχους σε όλα τα Bell 206 που επιχειρούν στη χώρα.
«Γκρίζα ζώνη» στις Κυκλάδες
Η τραγωδία της Σίφνου ωστόσο θα μπορούσε να είναι ενδεχομένως το αποκορύφωμα μιας ακολουθίας περιστατικών, που κατέληξαν να χαθούν τρεις ανθρώπινες ζωές, κάτι αντίστοιχο με το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη!
Η Δικαιοσύνη και οι ελεγκτικές αρχές έχουν παρέμβει επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, για το καθεστώς των αυθαίρετων ελικοδρομίων και των παράνομων προσγειώσεων, με επίκεντρο κυρίως τα κοσμοπολίτικα νησιά των Κυκλάδων.
Τι φταίει; Δικαστικές πηγές υποστηρίζουν μεταξύ άλλων ότι η ρίζα του κακού εντοπίζεται στον ίδιο τον νόμο και συγκεκριμένα στο Προεδρικό Διάταγμα 19/2009 (ΦΕΚ 35/Α/3-3-2009), που αποτελεί το βασικό θεσμικό πλαίσιο και καθορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για ίδρυση, κατασκευή, εξοπλισμό, λειτουργία και εκμετάλλευση των πολιτικών ελικοδρομίων στη χώρα.
Η συγκεκριμένη νομοθεσία περιλαμβάνει μια τεράστια «γκρίζα ζώνη»: επιτρέπει σε ελικόπτερα να προσγειώνονται εκτός πιστοποιημένων ελικοδρομίων –σε οικόπεδα, χωράφια, παραλίες ή αυλές– με αποκλειστική «ευθύνη του κυβερνήτη» για την ασφάλεια του πεδίου. Αυτό το νομικό «παράθυρο» έχει μετατρέψει τα τουριστικά νησιά σε ένα ανεξέλεγκτο real estate πτήσεων, όπου η κερδοφορία των VIP μεταφορών συχνά υπερτερεί των αυστηρών κανόνων ασφαλείας, καθώς μετατρέπονται παραλίες, οικόπεδα και ξενοδοχειακές μονάδες σε προσωρινά, πλην όμως ανεξέλεγκτα, ελικοδρόμια.
Πλήθος περιστατικά
Σε εξέλιξη παραμένουν όλες οι περιπτώσεις των τελευταίων ετών όπου η Εισαγγελία παρενέβη για ατυχήματα με ελικόπτερα, παράνομες προσγειώσεις ελικοπτέρων και ζητήματα ασφάλειας, όπως:
֟ Η παράνομη προσγείωση στο Σαρακήνικο της Μήλου, στις αρχές Αυγούστου, όταν ιδιωτικό ελικόπτερο «πάρκαρε» ουσιαστικά πάνω στη διάσημη, προστατευόμενη παραλία Σαρακήνικο ανάμεσα σε έκπληκτους λουόμενους.
Ο εισαγγελέας Σύρου διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση. Εδωσε εντολή στην ΕΛ.ΑΣ. για την ταυτοποίηση του πιλότου και των επιβατών, ενώ εξετάζονται ποινικές ευθύνες για έκθεση των λουόμενων σε κίνδυνο και υποβάθμιση προστατευόμενης περιοχής.
● Ο θάνατος 22χρονου Βρετανού στο ελικοδρόμιο των Σπάτων (Ιούλιος 2022) είναι ένα περιστατικό που επίσης διερευνάται. Αφορά την περίπτωση 22χρονου Βρετανού τουρίστα που μόλις είχε επιστρέψει από τη Μύκονο και διαμελίστηκε θανάσιμα από το πίσω στροφείο ιδιωτικού ελικοπτέρου Bell 407 κατά την αποβίβασή του σε ιδιωτικό ελικοδρόμιο στα Σπάτα.
Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών διέταξε κατεπείγουσα έρευνα, ενώ συνελήφθησαν ο πιλότος και δύο τεχνικοί εδάφους. Η έρευνα επικεντρώθηκε στο αν τηρήθηκαν τα πρωτόκολλα ασφαλείας κατά την έξοδο των επιβατών και αν ο πίσω έλικας έπρεπε να είχε ακινητοποιηθεί πλήρως.
֟ Υπό δικαστική διερεύνηση είναι και η σύγκρουση ελικοπτέρων κατά τη διάρκεια κατάσβεσης στις πυρκαγιές στην Ψάθα στις αρχές Αυγούστου, όταν δύο πυροσβεστικά ελικόπτερα Bell ήρθαν σε επαφή στον αέρα κατά τη διάρκεια κατάσβεσης.
Σχηματίστηκε αμέσως δικογραφία από την ΕΛ.ΑΣ. η οποία διαβιβάστηκε στην αρμόδια εισαγγελική αρχή. Η έρευνα στράφηκε στον συντονισμό της εναέριας κυκλοφορίας και στις διαδικασίες ασφαλείας κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων κρίσης.
Αυθαίρετα σε βίλες και ξενοδοχεία
Ωστόσο η πρώτη μεγάλη εισαγγελική κινητοποίηση ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2023 στη Μύκονο, όταν ο τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου έδωσε την πρώτη κατεπείγουσα εντολή για εκτεταμένη έρευνα σχετικά με πολεοδομικές παρανομίες και αυθαίρετα σε βίλες και ξενοδοχεία της Μυκόνου, που αφορούσε και παράνομα ελικοδρόμια.
Η έρευνα συνεχίστηκε τον Αύγουστο 2024, όταν ειδικά κλιμάκια της ΑΑΔΕ έκαναν «αποβάσεις» στα ελικοδρόμια του νησιού, ελέγχοντας τη νομιμότητα των VIP μεταφορών, τις άδειες και την έκδοση παραστατικών.
Τον Αύγουστο του 2024 η Εισαγγελία Νάξου εξέδωσε διάταξη απαγόρευσης για τη χρήση συγκεκριμένων μη αδειοδοτημένων χώρων προσγείωσης στη Σαντορίνη, «παγώνοντας» τις πτήσεις των εταιρειών που δεν διέθεταν πιστοποιημένα ελικοδρόμια. Τότε ξενοδοχειακές μονάδες και ιδιώτες χρησιμοποιούσαν αυτοσχέδια οικόπεδα και αυλές ως ελικοδρόμια για τη μεταφορά VIP τουριστών, παραβιάζοντας τους κανόνες ασφαλείας.
Τα καλοκαίρια 2025 και 2026 οι έλεγχοι αυτοί εντάχθηκαν πλέον μόνιμα στην ετήσια καλοκαιρινή επιχείρηση «Θέρος» της ΑΑΔΕ, με τη χρήση drones και δορυφορικών φωτογραφιών για τον εντοπισμό παράνομων υποδομών (όπως αυθαίρετες πίστες προσγείωσης) σε όλο το Αιγαίο. Μετά τους αιφνιδιαστικούς ελέγχους των μικτών κλιμακίων της ΑΑΔΕ και των δικαστικών/εισαγγελικών αρχών, διαπιστώθηκε ότι:
Τα παράνομα ελικοδρόμια χρησιμοποιούνταν ως «πύλες εισόδου» για πλούσιους τουρίστες, με τις πληρωμές των πτήσεων (συχνά χιλιάδων ευρώ ανά διαδρομή) να γίνονται στο εξωτερικό ή σε μετρητά, χωρίς να δηλώνονται στην Ελλάδα. Ελέγχθηκαν τα βιβλία των αεροπορικών εταιρειών charter και οι τραπεζικοί λογαριασμοί των ιδιοκτητών των ακινήτων. Στους ιδιοκτήτες των ξενοδοχείων και των πολυτελών βιλών επιβλήθηκαν τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα για παράνομη λειτουργία υποδομών χωρίς άδεια ίδρυσης και λειτουργίας (παράβαση του Π.Δ. 19/2009). Παράλληλα, εκδόθηκαν αποφάσεις για την άμεση σφράγιση και απαγόρευση χρήσης αυτών των χώρων ως σημείων προσγείωσης.
Οι εισαγγελικές αρχές σχημάτισαν δικογραφίες εις βάρος των ιδιοκτητών αλλά και των χειριστών (πιλότων) που δέχονταν να προσγειωθούν εκεί. Η προσγείωση σε μη πιστοποιημένα σημεία (αυλές, χωράφια) χωρίς ανεμοδείκτες, πυρόσβεση ή σωστή περίφραξη συνιστά κοινή επικίνδυνη βλάβη και διατάραξη της ασφάλειας των συγκοινωνιών, που διώκονται σε βαθμό πλημμελήματος ή και κακουργήματος.
Σε συνεργασία με τις πολεοδομικές αρχές, οι τσιμεντένιες πίστες που είχαν κατασκευαστεί αυθαίρετα σε οικόπεδα και οροφές κτιρίων χωρίς οικοδομική άδεια χαρακτηρίστηκαν κατεδαφιστέα αυθαίρετα, επιφέροντας επιπλέον τεράστια πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης. Αυτή η κινητοποίηση ανάγκασε και την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και το υπουργείο Μεταφορών να αυστηροποιήσουν το πλαίσιο ελέγχου των πτήσεων VIP, απαιτώντας από τους πιλότους να δηλώνουν εκ των προτέρων το ακριβές, νόμιμο σημείο προσγείωσης (συντεταγμένες) στο σχέδιο πτήσης τους.
Ακόμη κι έτσι όμως, το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: Μέχρι πότε θα θρηνούμε θύματα για να αντιληφθούν οι αρμόδιες αρχές ότι ο έλεγχος των αιθέρων δεν μπορεί να επαφίεται στην «ατομική ευθύνη» των χειριστών και των ιδιωτικών συμφερόντων;
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr