Πάγωσε τον καλλιτεχνικό κόσμο η είδηση του θανάτου του Χρήστου Μαρκίδη, που εμπεριέχει το αιφνίδιο και το ακραίο, καθώς βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του στα Εξάρχεια, με το ισχυρότερο σενάριο να οδηγεί στην αυτοκτονία.
Στο fb φίλοι και συνάδελφοι ζωγράφοι, λογοτέχνες, αλλά και ιστορικοί τέχνης και γκαλερίστες με τους οποίους συνεργάστηκε ανεβάζουν post εκφράζοντας τη βαθιά θλίψη τους, μοιράζονται φωτογραφίες και στιγμές από τις συναντήσεις τους. Και προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν την τελευταία ανάρτηση του 72χρονου δημιουργού στο fb (Δευτέρα 24/8), ένα απόσπασμα του Νίκου Καρούζου για την ανθρώπινη ύπαρξη μαζί με το πόστερ της ταινίας Persona του Μπέργκμαν:
«Η γέννηση είναι παγίδα. Εντελώς αινιγματική παγίδα, γιατί, όταν κανείς βγαίνει από το σώμα της μάνας του, προκαλεί η εικόνα αυτή εντύπωση απελευθέρωσης. Εντούτοις, όταν βγαίνει απ’ το σώμα της μάνας του, το παιδί μπαίνει στην παγίδα. Στην τρομερή παγίδα της ύπαρξης».
Οσο αινιγματικός, άλλο τόσο αγαπητός υπήρξε ο Χρήστος Μαρκίδης, ιδιαίτερα ταλαντούχος, γι’ αυτό και ήταν εκκωφαντική η απουσία του από τις αίθουσες τέχνης για 15 χρόνια, μέχρι τη μεγάλη περσινή αναδρομική. Συνεπής στις ιδέες του, με πίστη στον άνθρωπο, με έντονες υπαρξιακές αναζητήσεις, με έλξη για το μεταφυσικό.
«Σε όλη µου την εργασία, εικαστική και ποιητική, παλεύει η ύλη µε το πνεύµα», έλεγε ο ίδιος και ο θεατής των έργων του καθηλώνεται, νιώθει την «εκρηκτική» χειρονομία, το βάρος των σωμάτων που κουλουριάζονται πριν ανυψωθούν, την ένταση του βλέμματος στα πρόσωπα που διαπερνά το «είναι», το στροβίλισμα ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, στη ζωή και στον θάνατο. Πόσες φορές αναρωτηθήκαμε εάν είναι αυτοπροσωπογραφίες…
«Η θλίψη των προσώπων του δεν γίνεται συναισθηματισμός. Αιωρείται λαμπερή σε ένα μεταίχμιο ανάμεσα στη μελαγχολία και τη λύτρωση που προσφέρει η αποδοχή της φθαρτότητας του ανθρώπου» έχει γράψει για το έργο του ο Νάσος Βαγενάς
Οπως έχει γράψει ο Νάσος Βαγενάς: «Ανθρωποκεντρικός ακόμα και στις νεκρές του φύσεις, ο Μαρκίδης αποτυπώνει την κατάδυσή του στο παρελθόν με μεταεξπρεσιονιστική ένταση που εμφωλεύει σε μια παλλόμενη μνημειακή ακινησία. Αισθάνεται κανείς ότι το βαθύτερο θέμα του είναι ο χρόνος. Ομως η θλίψη των προσώπων του δεν γίνεται συναισθηματισμός. Αιωρείται λαμπερή σε ένα μεταίχμιο ανάμεσα στη μελαγχολία και τη λύτρωση που προσφέρει η αποδοχή της φθαρτότητας του ανθρώπου».
Ο Χρήστος Μαρκίδης επεδίωκε ολιστική προσέγγιση των πραγμάτων. Αλλωστε, ορμώμενος από τη Δράμα, σπούδασε ζωγραφική, νωπογραφία, ιστορία τέχνης, ρυθµολογία και παιδαγωγική ψυχολογία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, έζησε για ένα διάστημα στο Παρίσι, ενώ πραγματοποίησε δεκάδες ατοµικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Εργο με κάρβουνο
Με τα δικά του λόγια το βιογραφικό: «Γεννήθηκα στις πεδιάδες της Μακεδονίας ανάμεσα στο Φαλακρό και το Παγγαίον όρος. Εζησα, στην εφηβεία, τη ματαιωμένη Ανοιξη της δεκαετίας του ’60 και, ως παιδί, την αρχαϊκή αναδρομή στο πετσί μου.
»Υπηρέτησα δύο κατ’ εξοχήν σιωπηλές τέχνες με μεγάλες περιόδους εξάρσεων και υφέσεων. Βίωσα εσωτερικούς θανάτους και αναστάσεις απρόσμενες. Πορεύτηκα εκτός συστήματος με κοινωνική αμηχανία αλλά και σθένος παρεμβατικό ακατάλυτο.
»Αγάπησα τον Braque και τον Bacon για εντελώς διαφορετικούς λόγους. Ταλαιπώρησα το ψυχικό μου σώμα με καταχρήσεις αμέτρητες. Κατάφερα παρ’ όλα αυτά να γεράσω χάρη στο ανθεκτικό DNA που κληρονόμησα, δίχως να προδώσω τις αξίες που με συνόδευαν από τη μήτρα της μεταφυσικής μου καταγωγής. Κατάφερα επίσης να αφομοιώσω την ωραιότερη γλώσσα του κόσμου, την Αλεξανδρινή, και να τιμήσω την καθ’ ημάς Παράδοση όπως της άξιζε.
»Απέκτησα λίγους αλλά διαχρονικά πιστούς φίλους και φίλες. Παρότι ερωτεύτηκα πλειστάκις παράφορα, παρέμεινα βαθιά μονογαμικός και φιλόστοργος».
Μας άφησε παρακαταθήκη τα «Ποιήματα 1999-2020 (Αρμός 2023), τα δοκιμιακά πεζογραφήματα «Κατάματα» (Αρμός 2022) και το CD «Γενέθλια Ζέμπρα» σε δική του ποίηση-απαγγελία και μουσική Γιάννη Μουρτζόπουλου. Κορυφαία η έκθεση του 2025 «Αναδρομή» στο Art Project Space που συνοδεύτηκε από λεύκωμα 200 σελίδων με 150 αντιπροσωπευτικά ζωγραφικά έργα και σχέδια τα οποία αποτυπώνουν την εικαστική διαδρομή του από τη δεκαετία του 1980, διανθισμένα με κείμενα των Κ. Κουτσουρέλη, Γ. Μπλάνα, Ν. Βαγενά, Ν.Γ. Ξυδάκη, Β. Βασιλοπούλου, Χ.Π. Φαράκλα κ.ά.
Ο τελευταίος τον χαρακτηρίζει «εικαστικό ποιητή»: «Είναι ένας ποιητής-στοχαστής, ένας μετασωκρατικός προσωκρατικός, ένας μύστης της αισθητικής ενός οιονεί αποσπασματικού τρόπου έκφρασης, που μετατρέπει τις λευκές επιφάνειες στις απεικονίσεις του και τις σιγές στον λόγο του σε εκκωφαντικά σημαίνοντα και διεγερτικά σημαινόμενα».
Ο Νίκος Γ. Ξυδάκης καταθέτει: «Οι κουλουριασμένες φιγούρες του Χρήστου Μαρκίδη είναι ελατήρια σφιγμένα στον υπέρτατο βαθμό, μια στιγμή προτού εκτιναχθούν. Η γραμμή του στροβιλίζεται, κλώθεται, συσπειρώνεται, χωνεύεται μες στη γραφή, σαν πινελιά απω-ανατολίτη καλλιγράφου, σαν σχέδιο γλύπτη που περικυκλώνει νοερά το περίοπτο άγαλμα, σαν πρόπλασμα βυζαντινής αγιογραφίας όπως θα το σκάρωνε ένας ζωγράφος, όχι αγιογράφος. Αφήνομαι στον πειρασμό της ερμηνείας: ο ζωγράφος μυρίζει το χώμα μαζί με τον ζωγραφιζόμενο, δείχνει τον κόπο και την αναζήτησή του, τον αγώνα του να επανακτήσει τις μορφές και την αφήγηση σε ριζικά νέο context· δείχνει ταπείνωση, μα δεν βάζει υπακοή. Η αγωνία του Μαρκίδη είναι αγωνία ζωγράφου· μεταφυσική, ναι, αλλά όχι ιερή· ριζώνει στον κόσμο, όχι στο επέκεινα».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr