Μετά από 159 μήνες (Τετάρτη 12 Ιουνίου 2013) το Euronext Athens εισέρχεται στις Ανεπτυγμένες Αγορές (Developed Markets) από τον οίκο FTSE Russell στις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί κομβικό ορόσημο, το οποίο όμως κρύβει σημαντικές παγίδες («ψιλά γράμματα») για τους επενδυτές. Αν και η μετάταξη ανοίγει την πόρτα σε τεράστια θεσμικά κεφάλαια, η μετάβαση από το καθεστώς της «μεγάλης αναδυόμενης» στην «πολύ μικρή ανεπτυγμένη» αγορά ενέχει άμεσους κινδύνους.
Η αναβάθμιση βάζει την ελληνική αγορά στην τεράστια «δεξαμενή» των 15 τρισ. δολαρίων που διακινούνται εκεί. Η διαφορά κεφαλαίων είναι τεράστια σε σύγκριση με τις Αναδυόμενες Αγορές όπου μέχρι σήμερα βρισκόταν η Αθήνα και διακινούνται περίπου 2 τρισ. δολάρια. Η εκτίμηση που υπάρχει, και την οποία εκφράζουν αναλυτές και φορείς, είναι πως η αναβάθμιση θα σηματοδοτήσει την εισροή ξένων κεφαλαίων που θα ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ αυτόν τον Σεπτέμβριο, δίνοντας στο ΧΑ σημαντική ώθηση.
Παγίδες
Ωστόσο η ουσία της αναβάθμισης έγκειται στις παγίδες που μπορεί να κρύβονται μετά τις 21 Σεπτεμβρίου.
Καταρχάς, υπάρχει το σύνδρομο του «μικρού ψαριού σε μεγάλο ωκεανό». Στις Αναδυόμενες Αγορές, η Ελλάδα είχε υψηλό ειδικό βάρος, προσελκύοντας παθητικά funds (ETFs) που ήταν υποχρεωμένα να αγοράζουν ελληνικούς τίτλους.
Στον παγκόσμιο δείκτη των Ανεπτυγμένων Αγορών, η στάθμιση της Ελλάδας θα είναι απειροελάχιστη (κοντά στο 0,05%). Πολλά index funds ενδέχεται να αγνοήσουν εντελώς την αγορά μας, οδηγώντας σε αυτόματες εκροές κεφαλαίων που πρέπει να αντισταθμιστούν από άλλες εισροές (π.χ. από τον δείκτη STOXX).
Ταυτόχρονα, οι ξένοι θεσμικοί διαχειριστές των ανεπτυγμένων αγορών έχουν αυστηρά κριτήρια μεγέθους (capitalization) και εμπορευσιμότητας (free float). Ο κίνδυνος που υπάρχει είναι το ενδιαφέρον να μονοπωλήσουν ελάχιστα blue chips του FTSE Mid Cap (π.χ. συστημικές τράπεζες, ΔΕΗ, ΟΤΕ). Δεκάδες ποιοτικές μετοχές της μεσαίας και μικρής κεφαλαιοποίησης (Small & Micro Cap) κινδυνεύουν με επενδυτική ξηρασία και πλήρη απαξίωση της ρευστότητάς τους.
Επιπλέον, η αναβάθμιση της 21ης Σεπτεμβρίου αφορά αποκλειστικά τον οίκο FTSE Russell. Ο μεγαλύτερος και πιο επιδραστικός οίκος παγκοσμίως, ο MSCI, έχει μεταθέσει τις αποφάσεις του για τον Μάιο του 2027. Ετσι δημιουργείται ένα «κενό» ισορροπίας. Οι επενδυτές που ακολουθούν τον MSCI θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν την Ελλάδα ως αναδυόμενη, προκαλώντας σύγχυση στις αποτιμήσεις και αυξημένη μεταβλητότητα.
Επίσης, οι ανεπτυγμένες αγορές απαιτούν κορυφαία πρότυπα εταιρικής διακυβέρνησης και αναφορών ESG. Πολλές ελληνικές εισηγμένες δεν είναι διοικητικά έτοιμες για τέτοιο επίπεδο ελέγχου. Αυτό θα τις αποκλείσει αυτόματα από τα ραντάρ των μεγάλων «long-only» θεσμικών κεφαλαίων.
Κατά την υποβάθμιση του Χρηματιστηρίου Αθηνών (ΧΑ) τον Ιούνιο του 2013 από τον διεθνή οίκο MSCI, η Ελλάδα έγινε η πρώτη ανεπτυγμένη χώρα παγκοσμίως που υποβιβάστηκε στην κατηγορία των Αναδυόμενων Αγορών (Emerging Markets) και ήταν το μοναδικό χρηματιστήριο της ευρωζώνης που υποβαθμίστηκε.
Η εξέλιξη αυτή επηρέασε άμεσα τη συμπεριφορά των ελληνικών μετοχών, τη σύνθεση των δεικτών και το προφίλ των ξένων επενδυτών, δημιουργώντας ένα ιστορικό ορόσημο για την εγχώρια αγορά. Λόγω της πολυετούς οικονομικής κρίσης και της βουτιάς του Γενικού Δείκτη κατά 83% από τα υψηλά του 2007, οι περισσότερες ελληνικές μετοχές έχασαν την κεφαλαιοποίησή τους.
Τα μεγάλα διεθνή κεφάλαια που επενδύουν αποκλειστικά σε Ανεπτυγμένες Αγορές (Developed Market funds) ρευστοποίησαν υποχρεωτικά τις θέσεις τους σε ελληνικές μετοχές, καθώς το ΧΑ αποτελούσε πλέον γι’ αυτά ένα απειροελάχιστο, μη επιλέξιμο ποσοστό. Τη θέση τους πήραν funds που εστιάζουν σε Αναδυόμενες Αγορές (Emerging Market funds). Στο νέο αυτό «καλάθι», οι ελληνικές μετοχές είχαν πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα και φάνταζαν ελκυστικές και φτηνές.
Αντίθετα με τις αρχικές φοβίες για κραχ, η αυξημένη δραστηριότητα των νέων αναδυόμενων funds βοήθησε τις μετοχές. Το Χρηματιστήριο Αθηνών έκλεισε τελικά το 2013 με εντυπωσιακά ετήσια κέρδη ύψους 28,06%, καταγράφοντας μία από τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως για εκείνη τη χρονιά.
Ο κύκλος της υποβάθμισης κλείνει
Τώρα έρχεται η ώρα να κλείσει ο κύκλος της υποβάθμισης του 2013. Η Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου 2026 αποτελεί την πρώτη κρίσιμη ημερομηνία-σταθμό για την ιστορική αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου Αθηνών (Euronext Athens) από το καθεστώς των Αναδυόμενων στις Ανεπτυγμένες Αγορές (Developed Markets) από τον οίκο FTSE Russell. Μέχρι το κλείσιμο της συνεδρίασης εκείνης της ημέρας, ο οίκος διατηρεί το δικαίωμα να κάνει τις τελευταίες τροποποιήσεις και διορθώσεις στη λίστα των ελληνικών τίτλων. Από τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου 2026, η σύνθεση «κλειδώνει» οριστικά, ανοίγοντας τον δρόμο για το μεγάλο rebalancing της 18ης Σεπτεμβρίου και την επίσημη ένταξη στις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Αν και η συνολική λίστα του FTSE Russell περιλαμβάνει 62 ελληνικές μετοχές σε διάφορες κατηγορίες, 40 βασικές μετοχές οδηγούν αυτή την αναβάθμιση και εντάσσονται στους κύριους δείκτες.
Οι τράπεζες, πόλος έλξης
Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες αναμένεται να απορροφήσουν τη μερίδα του λέοντος των νέων κεφαλαίων. Η ένταξή τους στον δείκτη FTSE Developed Europe Mid Cap και παράλληλα στον ευρύτερο FTSE All-World τις τοποθετεί στο ραντάρ των μεγάλων παθητικών και ενεργητικών αμοιβαίων κεφαλαίων των ανεπτυγμένων αγορών. ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΟΠΑΠ περιλαμβάνονται αυτόματα στις λίστες των ανεπτυγμένων δεικτών, εξασφαλίζοντας σταθερές εισροές από index-tracking ETFs.
Metlen (Μυτιληναίος), Titan, Coca-Cola HBC: λόγω των ήδη αναβαθμισμένων διεθνών προφίλ τους, θα αποτελέσουν βασικούς στόχους για τα κεφάλαια που αναζητούν βιομηχανικούς και κατασκευαστικούς τίτλους εντός της Ευρώπης.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr