Η ελληνοϊσραηλινή συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» υλοποιείται στη χρονική συγκυρία κατά την οποία ολόκληρη η αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνεται, με παλιές ισορροπίες να μεταβάλλονται και νέες συμμαχίες να αποκτούν σαφές αμυντικό περιεχόμενο.
Τα νέα προηγμένα ισραηλινά αντιβαλλιστικά και αντιαεροπορικά συστήματα θα συγκροτήσουν τον λεγόμενο «σιδερένιο θόλο» του Αιγαίου, αλλά εκτός από τη στρατιωτική και επιχειρησιακή του διάσταση έχει και τη γεωπολιτική του σημασία. Αλλωστε, ο ίδιος ο Μπενιαμίν Νετανιάχου συνέδεσε τη συμφωνία με τη συμμαχία στην Ανατολική Μεσόγειο που οικοδομήθηκε την προηγούμενη δεκαετία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου.
Οι πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν και οι συγκρούσεις στον Λίβανο και στη Συρία έχουν μεταβάλει δραστικά το περιφερειακό περιβάλλον. Το Ισραήλ εμφανίζεται στρατιωτικά ενισχυμένο, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να διατηρήσει την περιφερειακή της επιρροή. Σε αυτό το περιβάλλον πρέπει να διαβαστεί η Συμφωνία Κοινής Αμυνας της Μέκκας μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν. Πρόκειται για ένα προωθημένο σχήμα, καθώς προβλέπει μεταξύ άλλων ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής. Η πρώτη συνεδρίαση της αρμόδιας επιτροπής στην Κωνσταντινούπολη έδειξε ήδη την προσπάθεια να αποκτήσει θεσμικό και επιχειρησιακό βάθος. Χωρίς να στρέφεται επισήμως εναντίον συγκεκριμένου κράτους, η Μέκκα δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την αλλαγή των περιφερειακών ισορροπιών και την προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει τη θέση της.
Οι περιφερειακές συμφωνίες της Ελλάδας
Η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στις περιφερειακές συμμαχίες που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια με το Ισραήλ. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί την πρώτη μεγάλη έμπρακτη εκδήλωση αυτής της νέας φάσης, καθώς ένα κρίσιμο τμήμα της ελληνικής αεράμυνας συνδέεται για τις επόμενες δεκαετίες με ισραηλινή τεχνολογία και τεχνογνωσία. Συνολικά την τελευταία πενταετία η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε μια σειρά συμφωνιών για εξοπλιστικά προγράμματα με το Ισραήλ που αγγίζουν τα 6 δισεκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα η ελληνική κυβέρνηση ενισχύει τη στρατηγική της σχέση με την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αλλά και τη Σαουδική Αραβία.
Μητσοτάκης στην Αίγυπτο
Την ερχόμενη Τρίτη ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να βρεθεί στο Ελ Αλαμέιν, με αφορμή την πραγματοποίηση του διεθνούς air show που διοργανώνει η αιγυπτιακή κυβέρνηση. Θα έχει συνάντηση με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αλ Σίσι, ενώ θεωρείται πολύ πιθανή η παρουσία του προέδρου τη Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη. Στην ατζέντα των συνομιλιών θα κυριαρχήσουν η αξιολόγηση της Συμφωνίας της Μέκκας, οι κινήσεις της Τουρκίας και οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Η Αίγυπτος διατηρεί στρατηγική σχέση με την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά ταυτόχρονα έχει αποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τις σχέσεις της με την Τουρκία και εξετάζει τις παραμέτρους μιας πιθανής μελλοντικής συμμετοχής στη Συμφωνία της Μέκκας. Το Κάιρο δύσκολα θα επιλέξει αποκλειστικό στρατόπεδο, η στάση του όμως μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Ελληνικό αποτύπωμα στον Λίβανο
Την ίδια ώρα η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί διαρκώς να διευρύνει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στη Συρία και στον Λίβανο, έχοντας γνώμονα τη στρατηγική της σχέση με Γαλλία και Ισραήλ. Στα τέλη Αυγούστου παραδόθηκε στη Βηρυτό δεύτερη παρτίδα ελληνικού στρατιωτικού υλικού, με 13 τεθωρακισμένα M113 και δέκα στρατιωτικά οχήματα. Η Αθήνα έχει δηλώσει έτοιμη να συνεχίσει την υποστήριξή τους καθώς η αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ και η προσπάθεια ενίσχυσης των κρατικών θεσμών έχουν αναβαθμίσει τον ρόλο των λιβανικών ενόπλων δυνάμεων.
Τα ελληνοτουρκικά
Η διαμόρφωση των νέων ισορροπιών και συμμαχιών αναντίρρητα επηρεάζει την εξέλιξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Οι ετερόκλητες συμμαχίες της Ελλάδας με Ισραήλ και Αίγυπτο προκαλούν την αντίδραση της Αγκυρας. Ο Χακάν Φιντάν έχει χαρακτηρίσει τη συνεργασία Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου «συμμαχία ασφαλείας» στη Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι ο σκοπός της είναι γνωστός, ενώ σε προηγούμενη τοποθέτησή του είχε μιλήσει για περισσότερη δυσπιστία, προβλήματα και «πόλεμο». Διαμορφώνεται έτσι ένας φαύλος κύκλος καχυποψίας. Οσο οι τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλούν ανησυχία στην Αθήνα τόσο ισχυρότερο γίνεται το κίνητρο για βαθύτερη συνεργασία με το Ισραήλ. Και όσο η σχέση αυτή αποκτά μεγαλύτερο στρατιωτικό και γεωπολιτικό βάθος τόσο περισσότερο η Αγκυρα τη βλέπει ως τμήμα ενός περιφερειακού σχεδιασμού που περιορίζει τον δικό της χώρο κινήσεων.
Η αντίληψη αυτή έχει σημασία για τα ελληνοτουρκικά, χωρίς να συνεπάγεται ότι η τριμερής αποτελεί αντιτουρκική στρατιωτική συμμαχία. Η επαναφορά από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μετά την ελληνοϊσραηλινή συμφωνία, του ζητήματος της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών δείχνει ότι οι σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ και τα ελληνοτουρκικά γίνεται δυσκολότερο να εξετάζονται απολύτως χωριστά. Η Αθήνα επιμένει, πάντως, ότι η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ δεν στρέφεται εναντίον τρίτων.
Η μυστική επίσκεψη Καλίν
Σε αυτό το φόντο αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον η επίσκεψη του επικεφαλής της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν στην Αθήνα και η συνάντησή του με τον διοικητή της ΕΥΠ Θεμιστοκλή Δεμίρη. Στην ατζέντα βρέθηκαν οι διμερείς σχέσεις και οι περιφερειακές εξελίξεις, μεταξύ των οποίων η ένταση Τουρκίας-Ισραήλ, η Συρία και η Λιβύη. Από ελληνικής πλευράς διευκρινίστηκε ότι δεν μετέφερε τελεσίγραφο, ενώ η συνάντηση δείχνει πως οι κρίσιμοι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί. Η χρησιμότητά τους θα δοκιμαστεί και πάλι στο πεδίο και ειδικά στην περίπτωση που επανεκκινήσει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr