Μια νέα έκθεση αποκαλύπτει ότι ο στόχος που έθεσε ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ για την επέκταση των ιχθυοκαλλιεργειών ανά τον κόσμο κατά 75% έως το 2040 υπάρχει κίνδυνος να αποσύρει δεκάδες εκατομμύρια τόνους θρεπτικών άγριων ψαριών από τις θάλασσες για να μετατραπούν σε βιομηχανικές ιχθυοτροφές κάθε χρόνο.
Η έκθεση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Changing Markets Foundation αποκαλύπτει ότι οι βασικές διασφαλίσεις που αποσκοπούσαν στην αποτροπή αυτού του αποτελέσματος εξαφανίστηκαν από τις κατευθυντήριες γραμμές του FAΟ.
Θεωρητικά τα σχέδια αποτελούν μέρος της ατζέντας του FAO «Blue Transformation» για την κάλυψη της αυξανόμενης παγκόσμιας ζήτησης για θαλασσινά, τη βελτίωση της επισιτιστικής ασφάλειας και την εξάλειψη της παγκόσμιας πείνας έως το 2030.
Ο σολομός τρώει… γαύρο
Εντούτοις για τη σύνταξη της έκθεσης μοντελοποιήθηκαν πολλαπλές διαδρομές προς τον στόχο επέκτασης των ιχθυοκαλλιεργειών του FAO, όπου διαπιστώθηκε ότι ο αντίκτυπός του στα άγρια ψάρια θα μπορούσε να ποικίλλει δραματικά ανάλογα με το είδος που οδηγεί σε αυτήν την ανάπτυξη. Εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις, έως και 34,6 εκατομμύρια τόνοι άγριων ψαριών θα αλιεύονται για να τροφοδοτούν τα εκτρεφόμενα ψάρια κάθε χρόνο έως το 2040.
Εάν δε σημειωθεί αύξηση σε είδη που απαιτούν μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής, όπως ο σολομός και οι γαρίδες, ο αριθμός αυτός ανεβαίνει σε 41,4 εκατομμύρια τόνους ετησίως – σχεδόν το ήμισυ (46%) όλων των άγριων ψαριών που αλιεύονται παγκοσμίως κάθε χρόνο. Σημειώνεται ότι τα σαρκοφάγα εκτρεφόμενα είδη τρέφονται συνήθως με ιχθυάλευρα και ιχθυέλαιο που παράγονται με άλεση μικρότερων άγριων ψαριών, όπως ο γαύρος και οι σαρδέλες.
Ούτε ο οδικός χάρτης του FAO, ούτε οι Οδηγίες του για τη Βιώσιμη Υδατοκαλλιέργεια καθορίζουν ποια είδη ή συστήματα παραγωγής θα πρέπει να οδηγήσουν σε αυτήν την ανάπτυξη. Αυτό το κενό αφήνει την πόρτα ανοιχτή για επέκταση ακριβώς στα είδη που απαιτούν μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής και πόρων – χωρίς κάποιο μηχανισμό για να τη σταματήσει.
Η έκθεση αποκάλυψε επίσης ότι προηγούμενα σχέδια αυτών των Οδηγιών περιελάμβαναν διασφαλίσεις για την αντιμετώπιση των κινδύνων του εμπορίου και της κατανάλωσης ψαριών ιχθυοκαλλιεργειών για τη διατροφή και την επισιτιστική ασφάλεια. Αυτές οι διασφαλίσεις καταργήθηκαν αθόρυβα χωρίς καμία εξήγηση μετά από ένα workshop που η ίδια η βιομηχανία ιχθυοτροφών συνδιοργάνωσε με τον FAO.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου οι ανησυχίες που εξέφρασαν οι οργανώσεις παραδοσιακής αλιείας της Δυτικής Αφρικής δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη στις τελικές κατευθυντήριες γραμμές. Ο ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για το Κλίμα είχε προειδοποιήσει προηγουμένως ότι η μετατροπή των ψαριών σε τροφή για ψάρια εγείρει «σοβαρές ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Η Σενεγάλη προσφέρει μια προεπισκόπηση του τι διακυβεύεται. Ως σημαντικός κόμβος της Δυτικής Αφρικής για την παραγωγή ιχθυαλεύρων και ιχθυελαίου τα εργοστάσια ανταγωνίζονται άμεσα τις τοπικές κοινότητες για το ίδιο ψάρι και η κατανάλωση ψαριών μειώθηκε κατά περισσότερο από 10 κιλά μεταξύ 1999 και 2019. Μια έκθεση από τον Changing Markets το 2021 διαπίστωσε ότι αρκετά ψάρια για να θρέψουν 33 εκατομμύρια ανθρώπους στην περιοχή μετατρέπονται σε ιχθυοτροφές κάθε χρόνο.
Τρίτη οδός ή βιομηχανία
Η μοντελοποίηση του Changing Market διαπίστωσε ότι εκτός από δύο σενάρια υψηλού κινδύνου, υπάρχει μια τρίτη οδός όπου ο στόχος του FAO θα μπορούσε να επιτευχθεί, διατηρώντας παράλληλα τη ζήτηση για ολόκληρα άγρια ψάρια πολύ κάτω από τα επίπεδα του 2020 μέσω της χαμηλότερης χρήσης ιχθυαλεύρων και ιχθυελαίου και της απομάκρυνσης από τα είδη που απαιτούν μεγαλύτερη κατανάλωση ζωοτροφών.
Εάν ακολουθηθούν οδοί που απαιτούν μεγαλύτερη κατανάλωση ζωοτροφών, προειδοποιεί η έκθεση, η ίδια η στρατηγική για τις ιχθυοκαλλιέργειες του FAO θα μπορούσε να υπονομεύσει ενεργά την επισιτιστική ασφάλεια στις κοινότητες που εξαρτώνται περισσότερο από τα άγρια ψάρια. Και αυτό θα ερχόταν σε άμεση αντίθεση με τις ιδρυτικές αρχές του FAO.
«Αντί να αντιμετωπίσει τις πιο επιζήμιες μορφές ιχθυοκαλλιεργειών μέσω σαφών, εφαρμόσιμων οδηγιών -όπως έχουν προτρέψει οι εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα-, ο FAO επέλεξε την ανάπτυξη χωρίς προστατευτικά κιγκλιδώματα, αντιβαίνοντας στην ιδρυτική του εντολή για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας» επισημαίνει η Τάρα Γκανές, ανώτερη υπεύθυνη εκστρατειών στον Changing Markets.
«Σαν αυτό να μην είναι αρκετό, οι διασφαλίσεις της επισιτιστικής ασφάλειας εξαφανίστηκαν από τις Οδηγίες τους χωρίς εξήγηση και αντικαταστάθηκαν μόνο από την προτιμώμενη γλώσσα του κλάδου. Ο FAO προορίζεται να καθοδηγεί τη βιομηχανία ή μήπως συμβαίνει το αντίστροφο; Αντί να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του κλάδου, χρειαζόμαστε ο FAO να επιστρέψει στην εντολή του: την προστασία των ανθρώπων και της φύσης» κατέληξε.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr