Ισχυρό πολιτικό σοκ υπέστη η Γερμανία και όλη η Ευρώπη από τη σαρωτική νίκη της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, επαναφέροντας τη συζήτηση για την απειλή της ακροδεξιάς.
Το πολιτικό κέντρο, ωστόσο, έρχεται αντιμέτωπο με ένα ερώτημα: μήπως φοβάται σήμερα το «αυγό του φιδιού» που το ίδιο, με τις αδυναμίες και τις επιλογές του, βοήθησε να εκκολαφθεί;
Γιατί κέρδισε η ακροδεξιά
Με σχεδόν 44% των ψήφων και 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, το AfD πέτυχε μια ιστορική νίκη, την πρώτη ξεκάθαρη επικράτηση ακροδεξιού κόμματος σε κρατιδιακές εκλογές στη μεταπολεμική Γερμανία. Δεν εξασφάλισε την απόλυτη πλειοψηφία, βρίσκεται όμως μόλις τρεις έδρες μακριά από αυτήν και πλέον δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως περιθωριακή δύναμη. Το αποτέλεσμα έχει κλονίσει το CDU του Φρίντριχ Μερτς, ενώ το AfD ήδη βλέπει τη Σαξονία-Άνχαλτ ως εφαλτήριο για την επόμενη μεγάλη μάχη: τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2029, όπως επισημαίνει το Reuters.
Η άνοδος της ακροδεξιάς ωστόσο δεν προέκυψε σε πολιτικό κενό. Αντίθετα, φαίνεται ο δρόμος να άνοιξε λόγω της συσσωρευμένης λαϊκής δυσαρέσκειας απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα της ΕΕ. Η οικονομική αβεβαιότητα, η ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος, οι περιορισμένες προοπτικές απασχόλησης, η μετανάστευση και η αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της καθημερινότητας έδωσαν στην ακροδεξιά τη δυνατότητα να εμφανιστεί ως «δύναμη διαμαρτυρίας». Ιδιαίτερα στην ανατολική Γερμανία, όπου παραμένουν κοινωνικές και οικονομικές εντάσεις από την επανένωση της Γερμανίας το 1990, το AfD κατάφερε να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε εκλογική δύναμη.
Σύμφωνα με τον Guardian, το ευρωπαϊκό πολιτικό κέντρο φοβάται το κύμα εθνικισμού, αλλά ταυτόχρονα έχει αρκετούς λόγους να αναρωτηθεί για τη δική του ευθύνη, λόγω της κρίσης εμπιστοσύνης, της χρόνιας πολιτικής αδυναμίας και της κοινωνικής ανασφάλειας.
Το «τείχος» απέναντι στην ακροδεξιά δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε
Η ακροδεξιά σήμερα δεν βρίσκεται έξω από το πολιτικό σύστημα. Οι θέσεις της έχουν μετακινηθεί προς το κέντρο της πολιτικής συζήτησης. Η μετανάστευση, η εθνική ταυτότητα, η ασφάλεια και η οικονομική προστασία έχουν γίνει κεντρικά ζητήματα της ευρωπαϊκής πολιτικής, ενώ τα παραδοσιακά κόμματα πιέζονται να υιοθετήσουν σκληρότερες θέσεις προκειμένου να ανακόψουν την εκλογική αιμορραγία.
Στη Γερμανία, μάλιστα, υπάρχει ένα επιπλέον πρόβλημα: το περίφημο «τείχος» απέναντι στην ακροδεξιά.
Επί σχεδόν οκτώ δεκαετίες, τα βασικά γερμανικά κόμματα τηρούν την αρχή ότι δεν συνεργάζονται με δυνάμεις που θεωρούνται ακραίες. Το λεγόμενο «firewall» αποτελεί προϊόν της ιστορικής εμπειρίας της χώρας και της προσπάθειας να αποτραπεί η επανάληψη της πορείας που οδήγησε στην άνοδο των ναζί και του Χίτλερ. Σήμερα, όμως, αυτό το τείχος δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε. Το AfD είναι πλέον τόσο ισχυρό εκλογικά ώστε η πολιτική του απομόνωση να φαντάζει ολοένα και δυσκολότερο σημείο. Πάντως, ο Μερτς και κυβερνητικοί του εταίροι ξεκαθάρισαν πως δεν θα συνεργαστούν με την ακροδεξιά.
Ωστόσο, όσο περισσότερο τα παραδοσιακά κόμματα αποκλείουν το AfD, τόσο αυτό θα μπορεί να παρουσιάζεται στους ψηφοφόρους του ως η δύναμη που «το σύστημα φοβάται». Και όσο περισσότερο το AfD ενισχύεται, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση προς τα κόμματα του κέντρου να υιοθετήσουν μέρος της ατζέντας του.
Η σκιά του Πούτιν απλώνεται στην Ευρώπη
Υπάρχει, όμως, και ένας δεύτερος φόβος που ξεπερνά τα εσωτερικά της Γερμανίας: η Ρωσία. Το AfD έχει εκφράσει ανοιχτά τη συμπάθειά του προς τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν και τάσσεται υπέρ μιας διαφορετικής σχέσης με τη Μόσχα, ενώ αμφισβητεί τη στήριξη της χώρας προς την Ουκρανία. Ο Μερτς έχει προειδοποιήσει ότι η επιτυχία του AfD αναμφίβολα θα ικανοποιήσει το Κρεμλίνο, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία επιδιώκει την αποσταθεροποίηση των δυτικών δημοκρατικών αξιών.
Το παράδειγμα του AfD βέβαια εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή εικόνα, στην οποία ακροδεξιές δυνάμεις ενισχύονται και σε άλλες μεγάλες χώρες. Στη Γαλλία, ο Ζορντάν Μπαρντελά ζητά μια πιο «συναλλακτική» σχέση με την Ουκρανία, ενώ η Μαρίν Λεπέν παραμένει ισχυρή στις δημοσκοπήσεις ενόψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Στην Ιταλία, ο ακροδεξιός Ρομπέρτο Βανάτσι ενισχύεται πολιτικά. Χαρακτηριστικά, το κόμμα του Futuro Nazionale (Εθνικό Μέλλον), αναδείχθηκε στην τέταρτη ισχυρότερη πολιτική δύναμη της χώρας μόλις επτά μήνες μετά την ίδρυσή του.
Το δίλημμα της Ευρώπης
Ο μεγαλύτερος φόβος της Ευρώπης ίσως δεν είναι η άνοδος της ακροδεξιάς, αλλά το ότι έχει βρει τον τρόπο να μετατρέψει τις αποτυχίες του πολιτικού συστήματος σε δικό της πλεονέκτημα. Όσο οι πολίτες αισθάνονται ότι η οικονομία δεν τους προστατεύει, ότι η πολιτική δεν τους ακούει και ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις κρίσεις, τόσο ευκολότερο γίνεται για την ακροδεξιά να εμφανίζεται ως η μόνη «εναλλακτική». Το ερώτημα, επομένως, είναι αν η Ευρώπη θα αποφασίσει να αντιμετωπίσει το «αυγό του φιδιού».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr