Ενώ έχει ανοίξει η διαδικασία αντικατάστασης του Αντόνιο Γκουτέρες έπειτα από δέκα χρόνια στην ηγεσία του ΟΗΕ, πολλοί θεωρούν πιθανό μια γυναίκα να αναλάβει τα ηνία για πρώτη φορά από το 1945, όταν στις στάχτες που άφησε πίσω του ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δημιουργήθηκε ο διεθνής θεσμός.
Πέντε από τους οκτώ υποψηφίους είναι γυναίκες και έξι από το σύνολο είναι από τη Λατινική Αμερική. Η απουσία μιας γυναικείας ηγεσίας όλα αυτά τα χρόνια αλλά και η πεποίθηση (παρότι δεν υπάρχει κάποιος δεσμευτικός κανόνας εκ περιτροπής διαδοχής ανά φύλο ή γεωγραφική περιοχή) πως είναι η σειρά της Λατινικής Αμερικής έπειτα από τέσσερις Ευρωπαίους, δύο Αφρικανούς, δύο Ασιάτες και έναν Λατινοαμερικανό, ενισχύουν αυτή την πιθανότητα. Ομως εδώ δεν παίζουν μόνο οι πιθανότητες αλλά και οι συσχετισμοί.
Η διαδικασία ξεκίνησε τον Ιούλιο και αρχικά υποψήφιοι ήταν η Χιλιανή πρώην πρόεδρος Μισέλ Μπατσελέτ, η Κοσταρικανή επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, η Εκουαδοριανή πρώην υπουργός Εξωτερικών του Εκουαδόρ Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα, η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γουιάνας Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπίρκετ, ο Σενεγαλέζος Μάκι Σαλ και ο Αργεντίνος Ραφαέλ Γκρόσι. Τον Αύγουστο ακόμα δύο ονόματα προστέθηκαν: η Εκουαδοριανο-Λιβανέζα Ιβόνε Α-Μπάκι και ο Ολάρα Οτούνου από την Ουγκάντα.
Κεκλεισμένων των θυρών
Παρά τα δειλά βήματα για μια πιο διάφανη διαδικασία με δημόσιες συζητήσεις με τους υποψηφίους ώστε να παρουσιάσουν το «όραμά» τους, η αποφασιστική φάση εξακολουθεί να γίνεται κεκλεισμένων των θυρών. Το Συμβούλιο Ασφαλείας (Σ.Α.) διεξάγει τις λεγόμενες straw polls, άτυπες ψηφοφορίες στις οποίες τα μέλη υποδεικνύουν αν στηρίζουν κάποιον υποψήφιο και χρησιμεύουν ως ένα μέτρο του πόσο ευρεία αποδοχή έχουν πριν από τις τελικές διαπραγματεύσεις. Είναι δηλαδή τα 15 μέλη του Σ.Α. που προκρίνουν και τα πέντε μόνιμα μέλη του που τελικά δίνουν το πράσινο φως μην ασκώντας το δικαίωμά τους στο βέτο. Για να προταθεί ένας υποψήφιος στη Γενική Συνέλευση (Γ.Σ). των Ηνωμένων Εθνών πρέπει να έχει 9 από τις 15 ψήφους των μελών και κανένα βέτο από τα μόνιμα μέλη (Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Κίνα, ΗΠΑ και Ρωσία). Η Γ.Σ. συνήθως απλώς επικυρώνει μια πρόταση που ισοδυναμεί σχεδόν με απόφαση.
Μετά τη δεύτερη (από τις πολλές που θα ακολουθήσουν) άτυπη ψηφοφορία στο Συμβούλιο Ασφαλείας, υπάρχουν δύο υποψήφιες που έχουν ξεχωρίσει. Πρώτη ήρθε η 52χρονη Ροντρίγκες-Μπίρκετ, που έχει τη στήριξη των χωρών της Καραϊβικής, με 8 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 4 αποχές. Δεύτερη σε προτιμήσεις αναδείχτηκε η 70χρονη Γκρίνσπαν με επτά υπέρ, 4 κατά και 4 αποχές.
Αλλά το γεγονός ότι δύο Λατινοαμερικάνες έχουν το προβάδισμα στην αρχική φάση αυτής της διαδικασίας δεν λέει και πολλά για την τελική έκβαση, εκτιμά ο Ραφαέλ Κάλντουχ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Καμίλο Χοσέ Θέλα, θεωρώντας πως ο «παράγοντας φύλο» δεν θα παίξει τόσο καθοριστικό ρόλο όσο οι γεωπολιτικές προτιμήσεις των κρατών, η εσωτερική δυναμική ομάδων χωρών μέσα στον οργανισμό αλλά και διπλωματικά δίκτυα και τα συμφέροντα που υπερισχύουν στα Ηνωμένα Εθνη: συνήθως οι μελλοντικοί γ.γ. είναι αυτοί που λιγότερο «ενοχλούν» τις μεγάλες δυνάμεις. Και ο νικητής ή η νικήτρια δεν είναι ποτέ όποιος/α συγκεντρώνει περισσότερη υποστήριξη στην αρχή, αλλά εκείνος/η που θα καταφέρει να περάσει τον υπονομευτικό σκόπελο που υψώνουν τα πέντε μόνιμα μέλη του Σ.Α.
Το παιχνίδι του Τραμπ
Ο ΟΗΕ βρίσκεται σε υπαρξιακή κρίση. Από τη μία έχει χάσει την αξιοπιστία του καθώς (λόγω και του γεωπολιτικού βέτο στο Σ.Α.) είναι ανίκανος να αντιδράσει άμεσα σε πολέμους και ανθρωπιστικές κρίσεις ή να επιβάλει τη διεθνή νομιμότητα. Και από την άλλη οι ΗΠΑ, βασικός χρηματοδότης του, οφείλουν κάπου 5 δισ. δολάρια και μπορούν μέσα από τη μη πληρωμή τους να καθορίσουν και την υλική ικανότητα ανταπόκρισης του προς εκλογή νέου γ.γ., τιμωρώντας έναν οργανισμό που θεωρούν ότι δεν είναι επαρκώς υποτελής στις γεωπολιτικές επιδιώξεις της Ουάσινγκτον.
Εδώ ακριβώς έρχεται να «κουμπώσει» η υποψηφιότητα της 75χρονης Ιβόνε Α-Μπάκι, Εκουαδοριανο-Λιβανέζας διπλωμάτισσας, που αιφνίδια στις 18 Αυγούστου προτάθηκε από το βασίλειο της Τόνγκα.
Παρότι οι ΗΠΑ ώς τώρα δεν έχουν εκφράσει επίσημα στήριξη σε κάποιον υποψήφιο, η Α-Μπάκι φέρεται να θεωρείται καλή επιλογή για τον «λιγότερο γραφειοκρατικό» και πιο «συνεργάσιμο» ΟΗΕ που θα ήθελε ο Τραμπ. Και διατηρεί προσωπική σχέση μαζί του από το 2004 όταν ως υπουργός Εξωτερικού Εμπορίου του Εκουαδόρ ανέλαβε τη διεξαγωγή του διαγωνισμού Μις Υφήλιος 2004, που διοργανωνόταν από την εταιρεία του Τραμπ The Miss Universe Organization.
Δεν κρύβουν τη φιλία και τις κοινές τους απόψεις. Στα κοινωνικά δίκτυα υπάρχει βίντεο στο οποίο η Α-Μπάκι εμφανίζεται με το τυπικό καπελάκι του κινήματος MAGA αλλά με σύνθημα «Ας ξανακάνουμε μεγάλο τον ΟΗΕ».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr