Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε στις 16 Σεπτεμβρίου ότι στο Κυπριακό «δεν μπορούμε να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος». Θα συναντήσει χωριστά τους δύο Κύπριους ηγέτες στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης, αλλά δεν τους δίνει κοινό ραντεβού για τριμερή συνάντηση. «Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει», διαπιστώνει.
Την ίδια ημέρα, στο Στρασβούργο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν έκανε την παραμικρή αναφορά στην Κύπρο κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ενωσης. Τα δύο γεγονότα συνδέονται. Το Κυπριακό παραμένει στο περιθώριο της διεθνούς ατζέντας, παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις του Κύπριου προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη. Καθώς μάλιστα πλησιάζει το τέλος της θητείας του Γκουτέρες, οι προοπτικές επιβαρύνονται περαιτέρω από τους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς που μεταφέρονται στην Κύπρο από τη Μέση Ανατολή.
Τον περασμένο Μάρτιο ο Χριστοδουλίδης εξήγγειλε «πρωτοβουλία Γκουτέρες» και αργότερα δεν απέκλεισε ακόμη και την υποβολή σχεδίου λύσης μέχρι το τέλος του έτους. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Στα τέλη Ιουλίου ο Γκουτέρες έθεσε στη Λευκωσία συγκεκριμένες προϋποθέσεις -ουσία, μεθοδολογία και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης- για να συγκαλέσει νέα διάσκεψη με τους δύο Κύπριους ηγέτες και τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις: Ελλάδα, Τουρκία και Βρετανία. Εκρινε, όμως, ότι τα μέρη δεν ήταν «επαρκώς προετοιμασμένα».
Στις τρεις συναντήσεις που ακολούθησαν ανάμεσα στον Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν δεν σημειώθηκε πρόοδος ούτε επί της ουσίας-μεθοδολογίας ούτε στα μέτρα εμπιστοσύνης. Ετσι, ο Γκουτέρες απέκλεισε και την κοινή συνάντησή τους στη Νέα Υόρκη. Η επισήμανσή του ότι απομένει «πολλή δουλειά» σχετίζεται και με τον ελάχιστο στόχο που έχει θέσει: την κατάρτιση εγγράφου που θα αποτυπώνει τις συγκλίσεις των διαπραγματεύσεων μέχρι το ναυάγιο του Κραν Μοντανά το 2017. Αυτή θα είναι η πολιτική παρακαταθήκη του προς τον επόμενο γενικό γραμματέα.
Την εργασία ανέλαβε ο Καναδός συνταγματολόγος Τζον ΜακΓκάρι, αλλά συναντά σοβαρές δυσκολίες. Ο ΟΗΕ έχει στα αρχεία του τις συγκλίσεις, όμως δεν εξασφάλισε ποτέ την έγκριση των πλευρών ώστε να μετατραπούν σε κοινά αποδεκτό έγγραφο. Για σχεδόν μία δεκαετία επικρατεί η ακατανόητη λογική ότι τίποτε δεν θεωρείται συμφωνημένο, ούτε καν καταγραμμένο, αν δεν υπάρξει συμφωνία για όλα ως ενιαίο πακέτο. Ο Γκουτέρες δεν θέλει να επαναλάβει αυτό το λάθος. Στην έκθεσή του προς το Συμβούλιο Ασφαλείας μετά το Κραν Μοντανά σημείωνε ότι «η ουσία μιας συνολικής διευθέτησης βρίσκεται πρακτικά εκεί» και ότι τα μέρη είχαν πλησιάσει σε στρατηγική συναντίληψη για όλα τα βασικά εκκρεμή ζητήματα.
Σήμερα, όμως, ο Χριστοδουλίδης μιλά για «διαφωνίες» και «αποκλίσεις». Επιφυλάξεις εκφράζει και ο Ελληνοκύπριος τότε διαπραγματευτής Ανδρέας Μαυρογιάννης, θεωρώντας «ατυχή» την επιμονή του ΟΗΕ στην καταγραφή των συγκλίσεων. Εδώ βρίσκεται μια κραυγαλέα αντίφαση: και οι δύο παραδέχονται ότι το 2017 το Κυπριακό έφτασε πολύ κοντά στην επίλυση -«στο παρά πέντε» κατά τον Χριστοδουλίδη, «παρά τρίχα» κατά τον Μαυρογιάννη- αλλά αμφισβητούν κρίσιμες καταγραφές του ΟΗΕ και αντιπαραθέτουν τις δικές τους εκδοχές.
Με ανάλογους διπλωματικούς δικολαβισμούς η ελληνοκυπριακή ηγεσία υποστήριζε μετά το Κραν Μοντανά ότι υπήρχαν «δύο πλαίσια Γκουτέρες», με διαφορετικές ημερομηνίες. Απέρριψε έτσι και την πρόταση του Τουρκοκύπριου τότε ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί για αποδοχή, χωρίς τροποποιήσεις, του πλαισίου της 30ής Ιουνίου 2017 ως στρατηγικής συμφωνίας. Σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, οι ίδιες αντιφάσεις εξακολουθούν να εμποδίζουν ακόμη και την καταγραφή του διαπραγματευτικού κεκτημένου – με τους ίδιους πρωταγωνιστές.
Το τίμημα είναι πλέον ορατό. Ο Γκουτέρες τηρεί αποστάσεις και ζητά «σοβαρές διαπραγματεύσεις», λίγο πριν ολοκληρώσει τη θητεία του. Ούτε η Ε.Ε. φαίνεται διατεθειμένη να κινηθεί χωρίς πράσινο φως από τον ΟΗΕ. Ο διορισμός του αντιπροέδρου της Επιτροπής Ραφαέλε Φίτο ως ειδικού εκπροσώπου δεν αλλάζει αυτή την πραγματικότητα. Ο φάκελος των Βρυξελλών παραμένει ουσιαστικά άδειος από το 2017 και δεν πρόκειται να καλύψει το κενό. Χωρίς σαφή δέσμευση των πλευρών σε μια διαδικασία με αρχή, τέλος και συμφωνημένο κεκτημένο, ο Γκουτέρες κρατά απόσταση και η Ευρωπαϊκή Ενωση σιωπά.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr