του Χρήστου Ν. Κώνστα
Το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) της ΔΕΗ με τον αμερικανικό κολοσσό Amazon Web Services, για την Κοζάνη, εμφανίσθηκε στη δημοσιότητα λίγες μόνο εβδομάδες, μετά από 3 νέα χωροταξικά σχέδια που ανακοίνωσε η κυβέρνηση. H είδηση είναι ότι η γη και το ρεύμα θεωρούνται πλέον ταυτόχρονα σπάνιοι πόροι, καθώς ξενοδοχεία, φωτοβολταϊκά, data centers, “διεκδικούν” την ίδια γη.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Το Μνημόνιο Συνεργασίας με την Amazon Web Services αναφέρει το data center στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης. Οι όροι του περιγράφουν συναλλαγή ακινήτων. Η AWS μισθώνει την εγκατάσταση για 15 χρόνια, μετά την ολοκλήρωσή της. Η ΔΕΗ παρέχει έκταση, κτίρια και ενεργειακές υποδομές, και η AWS εγκαθιστά και λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής. Η αρχική ισχύς είναι 300 MW, με πρόθεση επέκτασης έως 1 GW υπό την επιφύλαξη νέων συμφωνιών. Η τροφοδοσία θα γίνεται με μακροχρόνιες συμφωνίες (PPAs) από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Το ύψος της επένδυσης δεν ανακοινώθηκε αλλά στην αγορά κυκλοφορούν αριθμοί όπως τα €2,3 δισ., από τα οποία €1,2 δισ. αναλογούν στη ΔΕΗ και €1,1 δισ. στην AWS. Η πρώτη φάση αποτελείται από 4 μονάδες των 75 MW και στοχεύει σε λειτουργία έως το τέλος του 2028.
Τρία χωροταξικά σε 21 ημέρες
Δεν μπορεί να είναι τυχαίο, η ανακοίνωση της συμφωνίας συμπίπτει με μια πυκνή θεσμική συγκυρία.
Στις 7 Αυγούστου μέσα στην κορύφωση του καλοκαιριού, δημοσιεύθηκε το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΦΕΚ Δ’ 658/7-8-2026). Η χώρα κατατάσσεται σε 5 κατηγορίες, από Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α) έως Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε). Κριτήριο είναι οι κλίνες σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας. Το ελάχιστο γήπεδο για νέο ξενοδοχείο εκτός σχεδίου ανεβαίνει στα 16 στρέμματα στην κατηγορία Α και στα 12 στρέμματα στις Αναπτυγμένες περιοχές. Στα νησιά των Αναπτυγμένων περιοχών ισχύει ανώτατο όριο 350 κλινών. Στις Αναπτυσσόμενες περιοχές και στις περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης το ελάχιστο γήπεδο είναι 8 στρέμματα.
Στις 19 Αυγούστου, ακόμη πιο βαθιά στο καλοκαίρι, δημοσιεύθηκε το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που αντικαθιστά εκείνο του 2008. Το ανώτατο όριο κάλυψης γης από νέα φωτοβολταϊκά ορίζεται στο 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας. Σε εθνική κλίμακα το θεωρητικό άθροισμα είναι περίπου 2 εκατ. στρέμματα. Για τον Τουρισμό, η ουσία βρίσκεται στα κριτήρια αποκλεισμού. Γίνονται αυστηρότερα, μεταξύ άλλων, για νησιωτικές και τουριστικές περιοχές, περιοχές Natura 2000, δάση, αρχαιολογικές ζώνες και υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων.
Τέλος, στις 28 Αυγούστου θεσμοθετήθηκε με ΚΥΑ το Ειδικό Χωροταξικό για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα. Για πρώτη φορά προβλέπεται ρητά η ανάπτυξη data centers σε δύο οργανωμένες περιοχές των Σπάτων.
Ο συνδυασμός των τριών κειμένων προστατεύει το τοπίο, δηλαδή το βασικό κεφάλαιο του τουρισμού. Η ενέργεια που καταναλώνουν τα ξενοδοχεία, και σύντομα τα data centers, θα πρέπει επομένως να παράγεται αλλού.
Πόση ενέργεια είναι τα 300 MW;
Mετρημένη σε ξενοδοχεία, με συνεχή λειτουργία, τα 300 MW αντιστοιχούν σε έως 2,6 TWh τον χρόνο. Για να μην κουράζεστε, μία τεραβατώρα (1 TWh) ισούται με 1 δισεκατομμύριο κιλοβατώρες. Μία γιγαβατώρα (1 GWh) με 1 εκατομμύριο κιλοβατώρες. Η ενεργειακή κατανάλωση των ξενοδοχείων τοποθετείται στη βιβλιογραφία στις 200–400 kWh ανά τετραγωνικό μέτρο ετησίως, με μέσο όρο γύρω στις 305–330 kWh. Ένα ξενοδοχείο με κτιριακές εγκαταστάσεις 10.000 τ.μ. καταναλώνει περίπου 3,2 GWh τον χρόνο με πιο απλά λόγια, περίπου 3,2 εκατ. κιλοβατώρες το χρόνο.
Η πρώτη φάση της Κοζάνης ισοδυναμεί με την ετήσια κατανάλωση περίπου 800 τέτοιων μονάδων σε δωδεκάμηνη λειτουργία.
Στο 1 GW ο αριθμός υπερβαίνει τις 2.700.
Η σύγκριση έχει και τη διάσταση γης.
Το data center της Data In Scale (ΔΕΗ–DAMAC) στα Σπάτα σχεδιάζεται σε ακίνητο 32 στρεμμάτων, με πρώτη φάση περίπου €150 εκατ. για 12,5 MW. Είναι διπλάσια έκταση από το ελάχιστο γήπεδο για νέο ξενοδοχείο στους κορεσμένους προορισμούς. Τα φωτοβολταϊκά που θα κάλυπταν 2,6 TWh, περίπου 1,7 GW, απαιτούν με τον συνήθη κανόνα της αγοράς 17.000–26.000 στρέμματα.
Συμπέρασμα πρώτο, η γη για την ενέργεια είναι πολλαπλάσια από τη γη για το κτίριο.
Η Αττική γεμίζει, η περιφέρεια ανοίγει
Τα αιτήματα σύνδεσης data centers στον ΑΔΜΗΕ προσεγγίζουν τα 5 GW, από περίπου 1,2 GW στα τέλη του 2025. Περίπου το 65% των σχεδιαζόμενων μονάδων στοχεύει στην Αττική, όπου το δίκτυο κινείται προς κορεσμό.
Το νέο ενδιαφέρον μετατοπίζεται προς Δυτική Μακεδονία, Στερεά Ελλάδα, Έβρο και Ήπειρο. Η έκθεση «State of European Data Centres 2026» της EUDCA υπολογίζει όλη τη δυναμικότητα για εμπορικά data centers (colocation) της χώρας, σε 48 MW των εμπορικών data centers φέτος και σε 208 MW το 2031.
Η Κοζάνη ξεκινά με εξαπλάσια ισχύ από τη φετινή εθνική δυναμικότητα.
Για μια περιοχή που αναζητά μεταλιγνιτική ταυτότητα, το αποτύπωμα αφορά και τη φιλοξενία. Τοπικό δημοσίευμα της 18ης Σεπτεμβρίου κάνει λόγο για 7.500 εργαζομένους στη φάση κατασκευής και 2.200 μόνιμες θέσεις από τα νέα έργα της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία. Αυτό σημαίνει χιλιάδες διανυκτερεύσεις επαγγελματικού χαρακτήρα, σε μια περιφέρεια με μικρό ξενοδοχειακό δυναμικό.
Υπάρχει ωστόσο μια εκκρεμότητα. Αστεία αλλά πραγματική.
Στις 20 Οκτωβρίου συζητείται στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η προσφυγή κάποιων τοπικών «παραγόντων» για την κατεδάφιση υποδομών του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Πρόκειται για αίτηση 50 πολιτών κατά της κατεδάφισης των πύργων ψύξης του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, με επιχείρημα τη … «διατήρηση λιγνιτικής εφεδρείας».
Και η Ευρώπη στερεύει από γη
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό. Μια παλιότερη μελέτη της McKinsey «Land: A crucial resource for the energy transition», καταγράφει ότι οι στόχοι ΑΠΕ του 2040 σε Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία απαιτούν πρόσθετη έκταση 23.000–35.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αυτή είναι μια έκταση μιας χώρας όπως το Βέλγιο. Στη Γερμανία, μόλις το 9% της διαθέσιμης γης κρίνεται κατάλληλο για αιολικά, ενώ στην Ιταλία λιγότερο από 1% για φωτοβολταϊκά.
Αυτή η μελέτη δεν είχε λάβει υπ’ όψιν της το κύμα της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια κατανάλωση των data centers θα φτάσει τις 945 TWh το 2030, από 415 TWh το 2024. Για τις μονάδες που εξυπηρετούν υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης, προβλέπεται τριπλασιασμός.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο IEA εκτιμά από 70 TWh το 2024 σε 115 TWh το 2030.
Το δεύτερο συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί μεγάλες εισαγωγές «πράσινης» ενέργειας.
Το έργο GREGY του Ομίλου Κοπελούζου, στηρίζεται σε αυτή τη λογική. Στην Αίγυπτο δεσμεύθηκε με Προεδρικό Διάταγμα έκταση 3.200 τετρ. χλμ. για 8,5 GW ΑΠΕ, από τα οποία 5,4 GW είναι αιολικά και 3,1 GW φωτοβολταϊκά. Αποθήκευση δεν προβλέπεται σε αυτή τη φάση. Το υποθαλάσσιο καλώδιο συνεχούς ρεύματος έχει μεταφορική ικανότητα 3.000 MW. Το μήκος του είναι 954 χλμ., κατά τον όμιλο.
Τα 3,2 εκατ. στρέμματα ισοδυναμούν με το 84% της Περιφέρειας Αττικής.
Είναι 1,6 φορές το εθνικό «ανώτατο όριο» των φωτοβολταϊκών, σε γη που δεν διεκδικεί κανένα ξενοδοχείο.
Υπάρχουν πολλές και μεγάλες τεχνικές λεπτομέρειες προς διευθέτηση. Η μελέτη FEED ξεκινά στις αρχές του 2027 και θα οριστικοποιήσει το κόστος. Ακολουθεί η Τελική Επενδυτική Απόφαση και ο ορίζοντας ολοκλήρωσης είναι περίπου το 2031. Η πρώτη φάση της Κοζάνης θα τροφοδοτηθεί από το χαρτοφυλάκιο της ΔΕΗ και όχι από την Αίγυπτο.
Τα επόμενα μεγάλα projects όμως θα χρειαστούν άφθονη ενέργεια που ενδεχομένως να παράγεται σε μια μεγάλη αφρικανική έρημο.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον επενδυτή
Η γη ακριβαίνει και από τις τρεις πλευρές. Τα νέα ελάχιστα γήπεδα των 8–16 στρεμμάτων, το όριο του 1,5% για τα φωτοβολταϊκά και η προοπτική να ζητούνται τίτλοι ιδιοκτησίας για τα αιτήματα σύνδεσης data centers στο δίκτυο (πλαίσιο που επεξεργάζεται το ΥΠΕΝ) κάνουν τον έλεγχο της έκτασης προϋπόθεση κάθε επένδυσης.
Το ρεύμα δεν θα παράγεται δίπλα στο ξενοδοχείο. Οι αυστηρότεροι αποκλεισμοί ΑΠΕ σε νησιά και τουριστικές περιοχές σημαίνουν ότι ο κλάδος θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από διασυνδέσεις, PPAs και αυτοπαραγωγή σε στέγες.
Ένας νέος μεγάλος αγοραστής πράσινων PPAs (μακροπρόθεσμες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας). Οι hyperscalers κλείνουν δεκαπενταετίες. Οι ξενοδοχειακοί όμιλοι που σχεδιάζουν πράσινη τροφοδοσία θα διεκδικήσουν τις ίδιες κιλοβατώρες.
Νέα γεωγραφία επαγγελματικής ζήτησης. Η Δυτική Μακεδονία, και μετά η Στερεά Ελλάδα, ο Έβρος και η Ήπειρος, αποκτούν ροές στελεχών και τεχνικών. Οι ροές αυτές δεν εξαρτώνται από την τουριστική σεζόν.
Το νέο χωροταξικό προστατεύει το τοπίο. Ζητούμενο η χώρα να εξασφαλίσει εγκαίρως και από πού, την ενέργεια που χρειάζονται τα ξενοδοχεία της.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Ξενοδοχεία, φωτοβολταϊκά, data centers, τρεις διεκδικητές για την ίδια γη appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα