Το να κάνεις ένα φεστιβάλ είναι πολύ σημαντικό, ειδικά αν γίνει διεθνές και θεσμός. Το να γίνει ένα φεστιβάλ κομμάτι της πόλης που το ανέδειξε είναι όμως η ειδοποιός διαφορά – πόσο μάλλον αν μιλάμε για την Ελλάδα (που ούτως ή άλλως θέλουν να έρθουν όλοι οι ξένοι) και ακόμα περισσότερο για τη Δράμα, που εμπεριέχει τον πολιτισμό και στο όνομά της – τι καλύτερο για το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους (DISFF) να γίνεται σε μια πόλη που το όνομα αυτής αντιλαμβάνεται κάθε κάτοικος του πλανήτη ήδη (σ.σ. drama); Ωστόσο το όνομα της πόλης κατάγεται από τη λέξη «Υδραμα», καθώς είχε πάρα πολλά νερά και ακόμα (ευτυχώς) έχει.
Μέσα σε αυτό το ρέον περιβάλλον, το διαμπερές και καθάριο, η Κινηματογραφική Λέσχη της πόλης, με πρωτεργάτη τον Δραμινό κριτικό κινηματογράφου Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου, δημιούργησε το 1978 το εν λόγω φεστιβάλ, στηρίχτηκε αργότερα από τη Μελίνα Μερκούρη και το 1995, ενώ η σκυτάλη της καλλιτεχνικής του διεύθυνσης πέρασε στον επίσης εξαιρετικό Αντώνη Παπαδόπουλο, έγινε διεθνές. Δεν θα μπορούσαμε να τονίσουμε περισσότερο (παρά τα όποια λάθη έχουν γίνει κατά καιρούς) πως όσοι πέρασαν από τη θέση αυτή από το ’78 έως και τώρα, με τον Γιώργο Αγγελόπουλο στο τιμόνι, κατόρθωσαν να συντηρήσουν έναν θεσμό που γεννήθηκε από την ανάγκη μιας πόλης να αποκτήσει τη δική της κινηματογραφική φωνή και μέσα σε μισό αιώνα κατάφερε να κάνει το όνομά της συνώνυμο μιας ολόκληρης τέχνης. Οι περισσότεροι το έκαναν με μεγάλο αγώνα και τους το αναγνωρίζουμε.
Οι μικρομηκάδες πράγματι βρήκαν «σπίτι» και φέτος γιορτάσαμε τα 49 χρόνια του φεστιβάλ, μια ανάσα από την πρώτη πεντηκονταετία του. Δυστυχώς όμως ήταν από τις πλέον προβληματικές διοργανώσεις, όχι τόσο σε επίπεδο καλλιτεχνικής αρτιότητας των ταινιών (δεν είδαμε μεν κάτι μεγαλειώδες, αλλά είδαμε πολλές πολλά υποσχόμενες ταινίες και καλλιτέχνες με όρεξη και όραμα), όσο σε επίπεδο οργανωτικής δομής. Πολλές οι αλλαγές, πολλές και μη αντιληπτές από τους περισσότερους θεατές και δημοσιογράφους ως προς τη λειτουργικότητα και την αναγκαιότητά τους.
Θα μιλήσουμε αναλυτικά για όλα τα παραπάνω μόνο (μόνο όμως!) για έναν λόγο: δεν μας απασχολεί τόσο ποιος φέρει την ευθύνη (και αναφερόμαστε στη διοίκηση του φεστιβάλ και στον καλλιτεχνικό διευθυντή του) ή τι ποσοστό αναλογεί στον καθένα για τα θετικά και τα αρνητικά. Κυρίως μας ενδιαφέρει το ίδιο το φεστιβάλ και η διοργάνωση των 50 χρόνων που έρχεται. Γιατί η επέτειος αυτή δεν είναι μία τούρτα, ένα ωραίο λογότυπο και μερικές αναδρομικές προβολές. Είναι η στιγμή που ένας θεσμός οφείλει να θυμηθεί ποιος είναι, από πού ξεκίνησε, ποιους ανέδειξε και -κυρίως- σε ποιον τόπο χρωστά το όνομά του. Γιατί το φεστιβάλ αυτό είναι η Δράμα.
Βίκυ Αναστασιάδου (σκηνοθέτις), Νίκος Τσογγίδης (πρωταγωνιστής), Παύλος Λυγούρης (διευθυντής φωτογραφίας) του φιλμ «Wheel to Live, που κέρδισε Χρυσό Αλέξανδρο. Στην τελική φωτογραφία κατά τη βράβευση, όλοι έκατσαν στο ύψος του Νίκου με τον υφυπουργό κ. Φωτήλα να μην καταλαβαίνει γιατί και να στέκεται όρθιος, έως ότου «αναγκάστηκε» να χαμηλώσει αφού μόνο αυτός είχε μείνει όρθιος
■ Στα θετικά της φετινής διοργάνωσης θα αναδείξουμε το καλύτερο τρέιλερ που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια έστω, το οποίο υπογράφει η Ισαβέλλα Μαργάρα. Η ιδέα να βασιστεί στους παγανιστικούς θρύλους της περιοχής, στους γνωστούς «κωδωνοφόρους», ήταν εξαιρετική και η εκτέλεση επίσης. «Πριν από το σινεμά υπήρχε ο Διόνυσος» δήλωσε η σκηνοθέτις, καθώς θεωρεί τον κωδωνοφόρο έναν αρχαίο συγγενή του κινηματογράφου, επειδή και οι δύο εμπειρίες γεννήθηκαν από την ανάγκη του ανθρώπου να συγκεντρώνεται στο σκοτάδι και να γίνεται, έστω για λίγο, μέρος ενός συνόλου. Την ιδέα αυτή αγκάλιασε και το φεστιβάλ και στην έναρξη ήταν τυχεροί όσοι έζησαν ένα διονυσιακό δρώμενο με κωδωνοφόρους. Από τις καλύτερες ενάρξεις!
■ Οχι μόνο το σποτ, αλλά και τα πάντα γύρω από τη φετινή διοργάνωση (τσάντες, μπλουζάκια, αυτοκόλλητα και όσα ακόμα μικροαντικείμενα μπορούσε να προμηθευτεί το κοινό, όπως οι μεταξοτυπίες με κωδωνοφόρους που δημιουργούνταν μπροστά στα μάτια μας στην τελετή λήξης) ένωσαν οργανικά το φεστιβάλ με την πόλη και τον κινηματογράφο με την ιδιαίτερη πολιτισμική ταυτότητα του τόπου. Εκεί τα κατάφεραν: το «Welcome Home» ως κεντρικό σύνθημα της διοργάνωσης πράγματι καλωσόριζε τους κινηματογραφιστές στο σπίτι τής μικρού μήκους ταινίας, αλλά συγχρόνως επέστρεψε και στο δικό του σπίτι – στη γη, στις τελετουργίες και στη συλλογική μνήμη της Δράμας.
■ Δυστυχώς δεν υπήρχε αντίστοιχη οργάνωση για τους καλεσμένους φέτος: για άγνωστο σε μας λόγο δεν μπορέσαμε να λάβουμε το δημοσιογραφικό υλικό στην ώρα του και πηγαίναμε ξανά και ξανά στα γραφεία, ενώ είδαμε καλεσμένους του θεσμού να τους ζητείται να πληρώσουν για την τσάντα του φεστιβάλ. Πάντως τα νέα παιδιά στα γραφεία και γενικά οι εθελοντές φέτος (που μακάρι να βρεθεί ένας τρόπος να αμείβονται για τα όσα προσφέρουν) ήταν ευγενείς και καλοπροαίρετοι, κάτι που είναι εξαιρετικά σημαντικό γιατί φέρουν μεγάλη ευθύνη (αν και δεν τους αναλογεί) για το πώς τελικά φαίνεται προς τα έξω η διοργάνωση. Και τα κατάφεραν!
■ Οι οδηγίες που είχαν ωστόσο ήταν από απογοητευτικές έως ανεπίτρεπτες. Για πρώτη φορά περιμέναμε για πάρα πολλή ώρα τόσο έξω από το «Ολύμπια» όσο και από τον θερινό κινηματογράφο «Αλέξανδρο» για να μπούμε. Ο ένας δίπλα στον άλλο, στριμωγμένοι για ώρα, ενώ ήμασταν εκεί πολύ νωρίτερα των προβολών. Για πρώτη φορά (όσο μας αφορά έστω, και δεν καλύπτουμε λίγα χρόνια τη διοργάνωση) δεν μπορέσαμε να μπούμε να δούμε ταινίες. Γιατί; Γιατί έβαζαν πρώτα τα ηλεκτρονικά εισιτήρια και τους καλλιτέχνες, οι αίθουσες γέμιζαν και μέναμε απέξω. Από τη μια ως δημοσιογράφοι δεν μπορούσαμε να κάνουμε τη δουλειά για την οποία ανεβήκαμε στη Δράμα και από την άλλη υπήρξαν περιστατικά ανθρώπων που δεν άντεξαν την ορθοστασία, ο ένας πάνω στον άλλο για τόση ώρα, και είτε έφυγαν είτε πήγαν να λιποθυμήσουν (το είδαμε με τα μάτια μας). Κατανοούμε πως οι αίθουσες είναι μικρές, αλλά αυτό δεν είχε ξανασυμβεί και κυρίως όχι με αυτόν τον τρόπο (το να περιμένεις ώρα για να σου πουν να φύγεις).
■ Στην τελετή έναρξης η διοίκηση του φεστιβάλ και ο πρόεδρος και δήμαρχος της πόλης, κ. Παπαδόπουλος, ευχαρίστησε τον υφυπουργό Σύγχρονου Πολιτισμού, Ιασ. Φωτήλα, και την υπουργό Λ. Μενδώνη για την «ανανέωση του Ωδείου και του “Ολύμπια”», καθώς έλαβαν 1,5 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. «Σας πείσαμε και δεν χάθηκε αυτό το κονδύλι» είπε συγκεκριμένα. Πράγματι αλλάχτηκαν τα καθίσματα (αυτό το είδαμε) και είπαν πως άλλαξαν και τον κλιματισμό, τις ηχητικές εγκαταστάσεις και τα δάπεδα. Ωστόσο 1,5 εκατομμύριο γι’ αυτά μόνο; Μπορεί. Πάντως πέρασαν 50 χρόνια, η Δράμα δεν έχει αποκτήσει ακόμα ένα σινεμά των προδιαγραφών που απαιτεί μια τέτοια διοργάνωση και φτάσαμε στο παρά πέντε για ν’ αλλαχτούν τα καθίσματα, που τα μισά ήταν σπασμένα. Οπότε ο Ιασ. Φωτήλας καλό είναι να μην επαίρεται τόσο φανερά για το πόσο στηρίζει τον θεσμό, όταν υπάρχει μόνο ένας κλειστός κινηματογράφος 120 θέσεων περίπου. Ο κόσμος αυξάνεται (αυτό είναι υπέροχο), αλλά όχι η φροντίδα για το κοινό, άρα ούτε για τους κινηματογραφιστές.
■ Ακόμη αδυνατούμε να κατανοήσουμε γιατί και ποιος επέλεξε να σταματήσουν τα πρωινά Q&A με τους καλλιτέχνες. Ενσωματώθηκαν μετά το τέλος των προβολών και καθώς δεν μπορούσαμε να μπούμε, δεν μπορούσαμε πραγματικά να κάνουμε τη δουλειά μας δημοσιογραφικά – γεγονός απαράδεκτο. Γιατί δεν κράτησαν και τα πρωινά για τους δημοσιογράφους (ανοιχτά και σε κοινό) στον θερινό «Αλέξανδρο» και να προσθέσουν και για το ευρύ κοινό μέσα στην αίθουσα αφού ήθελαν;
■ Για λόγους που μάθαμε, αλλά δεν έχουμε στοιχεία να πιστοποιήσουμε, η μετακίνηση φέτος έγινε με ΚΤΕΛ. Που σημαίνει 19 ώρες ταξίδι προς και από Δράμα. Δημοσιογράφοι άλλων γνωστών μέσων το θεώρησαν προσβλητικό και δεν ήρθαν καν. Αλλά κι εμείς που πήγαμε, με τόση κούραση (γυρίσαμε άρρωστοι κυριολεκτικά) δεν μπορέσαμε να κάνουμε καν τη δουλειά για την οποία πήγαμε ή μάλλον την κάναμε αλλά με μεγάλο κόπο, καθώς έπρεπε να δούμε τις περισσότερες ταινίες μόνο online και να βρούμε έναν έναν τους σκηνοθέτες. Αν το θέλουν έτσι, ποιος ο λόγος να πάει κάποιος στη Δράμα; Δεν είναι ενάντια της ίδιας της διοργάνωσης και του θεσμού όλα αυτά; Αλλά και της ίδιας της πόλης;
■ Κρατήσαμε για το τέλος το τι συνέβη με την τελετή λήξης. Ο προηγούμενος καλλιτεχνικός διευθυντής, Γ. Σακαρίδης, είχε ξεχωρίσει τα βραβεία του Σπουδαστικού και η απονομή γινόταν στη μέση της διοργάνωσης. Αυτό μπορεί να διατηρηθεί γιατί ζήσαμε το πόσο όμορφο ήταν και πόσο τα παιδιά είχαν χώρο και χρόνο να δείξουν τον ενθουσιασμό τους, που μας συνέπαιρνε κι εμάς. Ηταν πραγματικά πανέμορφο. Ταυτόχρονα, το έχουμε πει και θα το ξαναπούμε, δεν είναι λίγες οι φορές που στο Σπουδαστικό (Διεθνές και Εθνικό) βλέπαμε διαμαντάκια και ταινίες πολύ καλύτερες από τα υπόλοιπα διαγωνιστικά τμήματα. Οπότε ναι, αυτό θα μπορούσε να διατηρηθεί.
Φέτος, όχι ενθουσιασμός, αλλά μόνο αντιδράσεις υπήρχαν και περίεργα σχόλια: καταρχάς τα βραβεία Pitching δόθηκαν στο κτίριο «Ελευθερία» ξεχωριστά από όλα τα άλλα στη μέση της διοργάνωσης. Το Short Film Hub (η Αγορά δηλαδή) και το Pitching Hub ειδικά της Δράμας (με το δεύτερο να είναι και πρωτοπόρο εδώ και χρόνια) είναι από τα καλύτερα σε παρόμοια φεστιβάλ και είναι κρίμα να μην έχουν την ορατότητα που τους αξίζει. Ορατότητα προς όλους και όχι μόνο προς τους συμμετέχοντες.
Επιπλέον τα βραβεία στο Εθνικό Διαγωνιστικό Συντελεστών (και στο Σπουδαστικό) και των Ανεξάρτητων Επιτροπών δόθηκαν το πρωί της μέρας λήξης, στον θερινό «Αλέξανδρο», με μόνο τον καλλιτεχνικό διευθυντή από τους θεσμικούς παράγοντες παρόντα, ενώ η επίσημη τελετή λήξης έγινε το ίδιο βράδυ. Στην πρωινή, με διόλου επίσημο χαρακτήρα, τελετή οι περισσότεροι εκπρόσωποι των ανεξάρτητων επιτροπών (ΠΕΚΚ, ΟΚΛΕ, Ισοκράτης, GSC) διαμαρτυρήθηκαν, αλλά με επιχείρημα και πολύ ευγενικό τρόπο, γι’ αυτόν τον διαχωρισμό. «Η ενέργεια αυτή υποβαθμίζει την αξία της προσφοράς των καλλιτεχνικών συντελεστών, ειδικά σε ένα φεστιβάλ όπως αυτό της Δράμας που θα έπρεπε να εξασφαλίζει το διεθνές εκτόπισμα των εθνικών βραβείων του και να φροντίζει με κάθε τρόπο για την ορατότητα των νέων μελών της κινηματογραφικής του κοινότητας» είπε ο Γιώργος Φρέντζος από την GSC (Ενωση Ελληνων Κινηματογραφιστών). «Στα 50 χρόνια δεν θα μπουν δηλαδή από την κεντρική είσοδο οι άνθρωποι που δημιούργησαν, στήριξαν τον θεσμό και ζουν ακόμη;» αναρωτήθηκε ο Δημήτρης Καλαντίδης από την ΟΚΛΕ (Ομοσπονδία Κινηματογραφικών Λεσχών Ελλάδας).
Ο Γιώργος Αγγελόπουλος απάντησε πως το έκαναν για να μειώσουν τον χρόνο της τελικής τελετής όπου θα είναι όλοι οι θεσμικοί παράγοντες και πως μπορούμε σε αυτούς να απευθυνθούμε για έναν μεγαλύτερο χώρο, ενώ μίλησε για «διχόνοια» και πως καλό είναι να μη φτάνουμε ώς εκεί. Χαρακτήρισε δηλαδή τις θέσεις των ανεξάρτητων επιτροπών, με επιχείρημα και αγάπη για τον θεσμό, ως «διχαστικές». Καθώς δεν γνωρίζουμε ποιος αποφάσισε αυτό τον διαχωρισμό των τελετών, ζητήσαμε από τον ίδιο αν θέλει να μας κάνει ένα επιπλέον σχόλιο. Δεν θέλησε. Του είπαμε πως φαίνεται ως προφανές πως όλο αυτό έγινε ώστε ο Ιασ. Φωτήλας να μην «ξαναβιώσει» τις περσινές (απολύτως δίκαιες) αντιδράσεις στα όσα απαράδεκτα είχε πει στην τελετή λήξης, αλλά μας είπε πως «δεν είναι καθόλου προφανές».
Η αίθουσα του Δημοτικού Ωδείου Δράμας όπου έγινε η Τελετή Λήξης (η μισή). Ενώ ήταν μισογεμάτη, μας απαγόρεψαν την είσοδο, με μια ανυπόστατη δικαιολογία. Φυσικά μπήκαμε εν τέλει
Το ίδιο βράδυ, στην τελετή λήξης, ακούσαμε όλους τους θεσμικούς να μιλούν με υπέροχα λόγια για το ΥΠΠΟ και τον κ. Φωτήλα. Καταρχάς παρ’ ολίγον να μη μας αφήσουν ούτε εκεί να μπούμε, καθώς μας είπαν (με τη μισή αίθουσα άδεια!) πως μόνο 12 δημοσιογράφοι θα περνούσαν, κάτι το οποίο πρώτη φορά ακούγαμε. Μπήκαμε ωστόσο (περιμένοντας υπομονετικά και καθώς η αίθουσα δεν είχε γεμίσει) και είδαμε το αμίμητο: ο βουλευτής Δράμας Δ. Κυριαζίδης ήταν που έδωσε το βραβείο της Βουλής-Ανθρώπινα Δικαιώματα εκ μέρους του Ν. Κακλαμάνη. Ο άνθρωπος που διεγράφη από τη Ν.Δ. εξαιτίας των μισογυνικών σχολίων κατά της Ζωής Κωνσταντοπούλου (επανεντάχτηκε και δημιούργησε πρόσφατα εκ νέου κι άλλο επεισόδιο στη Βουλή). Και αυτόν τον άνθρωπο επέλεξε ο Ν. Κακλαμάνης για να δώσει το βραβείο «Ανθρώπινα Δικαιώματα»!
Και το αποκλειστικό: βγαίνοντας, με μάρτυρες παρόντες, προσεγγίσαμε τον Ιασ. Φωτήλα που ήταν δίπλα στον δήμαρχο/πρόεδρο του θεσμού. Τους ρωτήσαμε αν «για να μη γίνουν τα περσινά, αποφάσισαν να διαχωρίσουν σε δύο μέρη την τελετή λήξης». Τα λόγια τους ήταν αυτά επί λέξει: «Ε, βέβαια. Εξάλλου αυτά (σ.σ. οι περσινές διαμαρτυρίες) δεν χρειάζονται» μας είπε ο κ. Φωτήλας. «Ε, κάτι κάναμε κι εμείς» (σ.σ. για τον διαχωρισμό της τελετής) μας απάντησε ο δήμαρχος.
Δεν ξέρουμε ποιος αποφάσισε τι και για ποιον λόγο έγιναν όλα τα παραπάνω. Αυτό που ξέρουμε είναι πως αγαπάμε αυτό το φεστιβάλ και τους μικρομηκάδες και πως το μόνο που θέλουμε είναι τα πενήντα χρόνια που έρχονται και τα όσα μετά από αυτά να είναι ισάξια της αγωνίας, την τόλμης, των συγκρούσεων, των ανακαλύψεων και της κινηματογραφικής ενηλικίωσης. Οπως και μιας πόλης που έχει αφεθεί στη μοναξιά και την κατάρρευση παρά την αδιανόητη ομορφιά και μοναδικότητά της.
info: Ολες οι πληροφορίες για τις βραβευμένες ταινίες και για το φεστιβάλ, εδώ: dramafilmfestival.gr
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr