Ενώ διανύουμε τον 7ο μήνα της ενεργειακής κρίσης που ξέσπασε ως συνέπεια της επίθεσης ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν. Eνώ οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου μετεωρίζονται περί τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ η πολύμηνη διάρκεια της κρίσης στις διεθνείς τιμές έχει μεταφερθεί με ιδιαίτερη βιαιότητα στις τιμές διύλισης όπου τα περιθώρια κέρδους έχουν εκτιναχτεί στα ύψη. Eνώ η αύξηση των τιμών στο φυσικό αέριο ξεπερνά σε ταχύτητα την αντίστοιχη των τιμών του πετρελαίου, ενώ όλα τα προηγούμενα συμπυκνώνονται σε μεγάλες αυξήσεις στην αντλία για τη βενζίνη, το πετρέλαιο κίνησης και το πετρέλαιο θέρμανσης. Eνώ η Ευρώπη συνολικά έχει γίνει διεθνής «αδύναμος κρίκος» της κρίσης και αντιμετωπίζει πρόβλημα αποθεμάτων για να βγάλει τον χειμώνα.
Eνώ η Ελλάδα έχει σημαντικά υψηλότερες τιμές στην αντλία σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και αναμένει τιμές πετρελαίου θέρμανσης 60% υψηλότερες από πέρυσι, ενώ οι καταναλωτές και τα λαϊκά νοικοκυριά ασφυκτιούν και αναμένουν επί ματαίω ουσιαστικά μέτρα ανακούφισης, η κυβέρνηση εμπνεύστηκε να θεσπίσει ρύθμιση που απειλεί με νέο μπουρλότο στις τιμές!
Πρόκειται για επαναφορά παλαιάς ρύθμισης για την υποχρέωση των εταιρειών καυσίμων να τηρούν αποθέματα, η οποία όμως εξειδικεύεται με τρόπο που θα κάνει αναπόφευκτη περαιτέρω εκτίναξη των τιμών, ενώ θα προκαλέσει κι άλλες αρνητικές συνέπειες στην αγορά καυσίμων. Και την επαναφέρει ο κ. Τσάφος την πλέον ακατάλληλη στιγμή, καθώς οι καταναλωτές υποφέρουν από τις αυξήσεις στα καύσιμα.
«Δεν είναι αυτό που φαίνεται»…
Την ώρα που το «ξεχασμένο» πόρισμα της Επιτροπής Ανταγωνισμού πιέζει για εκλογίκευση του κόστους τήρησης αποθεμάτων ώστε να διευκολυνθούν οι εισαγωγές καυσίμων για να λειτουργήσει ο ανταγωνισμός, με κυβερνητική ρύθμιση που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 5465/Β/09.09.2026 εξειδικεύτηκαν οι όροι υπό τους οποίους οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών υποχρεούνται να τηρούν καθημερινά αποθέματα ίσα τουλάχιστον με το 5/365 των ετήσιων πωλήσεών τους στην εγχώρια αγορά, δηλαδή αποθέματα 5 ημερών.
Η ρύθμιση αυτή, που μοιάζει εύλογη σε περίοδο που ο κίνδυνος της ανεπάρκειας καυσίμων είναι υπαρκτός, «δεν είναι αυτό που φαίνεται». Αντί να λύσει το πρόβλημα των αποθεμάτων, θα δημιουργήσει νέα προβλήματα στη λειτουργία της αγοράς, με τελική συνέπεια περαιτέρω αύξηση στις τιμές των καυσίμων, τη στιγμή που τα λαϊκά στρώματα, οι καταναλωτές, οι μικρομεσαίες και οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις ζητούν απεγνωσμένα ουσιαστικά μέτρα στήριξης.
Η ρύθμιση έχει ενσωματωμένο «αφανή» μηχανισμό μετάδοσης πιέσεων στις τιμές, προκαλώντας νέες αυξήσεις σε όλη τους την γκάμα. Το αποτέλεσμα (θα) είναι ότι το «μάρμαρο» θα πληρώσουν ξανά οι καταναλωτές, αλλά και οι μικρομεσαίες και οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις, ενώ στην ίδια την αγορά καυσίμων θα πιέσει τις ανεξάρτητες επιχειρήσεις εμπορίας και ιδιαίτερα τις πιο αδύναμες εξ αυτών, οδηγώντας σε «καταναγκαστική» συγκέντρωση και ολιγοπωλιακές καταστάσεις, εις βάρος -ξανά- των καταναλωτών.
Ο «πυροκροτητής»
Τη ρύθμιση υπογράφει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, είναι δε ένα ερώτημα αν αποτελεί συλλογική κυβερνητική απόφαση ή πρωτοβουλία του κ. υφυπουργού.
Περαιτέρω, προκύπτει ένα ακόμα πιο σημαντικό ερώτημα: αν η ρύθμιση συνιστά αστοχία λόγω αδυναμίας να σταθμιστούν οι συνέπειές της στις τιμές ή συνειδητό «δωράκι» προς συγκεκριμένους τομείς της αγοράς, από αυτά που η κυβέρνηση συνηθίζει να περιλαμβάνει σε νόμους και η σημασία τους γίνεται αντιληπτή σε «δεύτερο χρόνο».
Ο «μηχανισμός μετάδοσης» των πιέσεων στις τιμές στην αντλία είναι απλός: δημιουργεί στις ανεξάρτητες εταιρείες εμπορίας, αυτές δηλαδή που δεν ανήκουν σε καθετοποιημένο όμιλο με διυλιστήριο, πολύ μεγαλύτερα κόστη προσαρμογής, με αναπόφευκτη συνέπεια τη μετακύλιση ποσοστού αυτού του κόστους στις τιμές στην αντλία.
Ηδη οι δύο καθετοποιημένοι όμιλοι του κλάδου που έχουν διυλιστήριο, απολαμβάνουν υψηλά περιθώρια κέρδους, όπως και όλοι οι αντίστοιχοι διεθνώς, ενώ οι εταιρείες εμπορίας έχουν συμπιεσμένα περιθώρια.
Το γεγονός ότι τα κυβερνητικά μέτρα επιβολής πλαφόν στις τιμές στην αντλία αντικειμενικά συμπιέζουν τις εταιρείες λιανικής και όχι αναλόγως και τους ομίλους διύλισης, έχει δημιουργήσει αναβρασμό και «αίσθημα αδικίας» στον κλάδο.
Τώρα, ένα δεύτερο πλήγμα, ξανά προς τη λιανική, εντείνει τον αναβρασμό, ενώ δημιουργεί ερωτήματα αν πρόκειται απλώς για άδικη κατανομή βαρών ή για κάτι περισσότερο: για επιδότηση των ισχυρών του κλάδου εις βάρος των πιο αδύναμων…
Το σίγουρο είναι ότι ο «πυροκροτητής» είναι έτοιμος να εκραγεί, φέρνοντας περαιτέρω αύξηση των τιμών.
Ο «λογαριασμός» στους καταναλωτές
Στον βαθμό που δεν απορροφηθεί το πρόσθετο κόστος από τα ήδη περιορισμένα περιθώρια των ανεξάρτητων εταιρειών εμπορίας, είναι αναπόφευκτο να ασκήσει πίεση στις τιμές. Αυτός ο κίνδυνος αφορά άμεσα:
● Τη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης
● Το πετρέλαιο θέρμανσης
● Το κόστος μεταφοράς και διανομής των προϊόντων
● Τους επαγγελματίες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
● Τα καύσιμα της ακτοπλοΐας. Μάλιστα, όσον αφορά το τελευταίο, το ΦΕΚ εξαιρεί από τον υπολογισμό τις πωλήσεις καυσίμων προς τη διεθνή ναυσιπλοΐα, όχι όμως προς την ελληνική ακτοπλοΐα!
Ο κίνδυνος το πρόσθετο κόστος τήρησης αποθεμάτων να επιβαρύνει τον εφοδιασμό πλοίων που συνδέουν τα νησιά με την ηπειρωτική χώρα είναι προφανής. Η αύξηση του κόστους των ναυτιλιακών καυσίμων, ιδιαίτερα σε μια νησιωτική χώρα όπως η Ελλάδα, δεν αφορά μόνο τις ναυτιλιακές εταιρείες. Μπορεί να ασκήσει ανοδικές πιέσεις στις τιμές των εισιτηρίων, στο κόστος μεταφοράς αγαθών και, τελικά, στις τιμές βασικών προϊόντων στα νησιά. Επομένως, ο κίνδυνος είναι μια ρύθμιση, που σκοπός της είναι η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, να δώσει νέα ώθηση στην ακρίβεια που αποτελεί το μεγάλο πρόβλημα των καταναλωτών.
Η νέα απόφαση για τήρηση αποθεμάτων 5 ημερών αναπόφευκτα προκαλεί αυξήσεις στα καύσιμα | shutterstock.com
2 + 1 ταχύτητες στο κόστος προσαρμογής
Η ρύθμιση για την τήρηση αποθεμάτων 5 ημερών δημιουργεί αντικειμενικά 2 + 1 «ταχύτητες» στις επιχειρήσεις του κλάδου όσον αφορά το κόστος προσαρμογής σ’ αυτήν.
Από τη μία, οι επιχειρήσεις που ανήκουν στους δύο ομίλους διύλισης (Hellenic Energy και Motor Oil) έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τις υφιστάμενες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις τους, την ισχυρότερη χρηματοδοτική βάση τους και τους οργανωμένους μηχανισμούς αντιστάθμισης κινδύνου ώστε να ελαχιστοποιήσουν το κόστος προσαρμογής.
Η προνομιακή θέση των διυλιστηριακών ομίλων υπογραμμίζεται από τα υψηλά περιθώρια κέρδους που έχουν διαμορφωθεί. Ηδη διεθνώς τα περιθώρια κέρδους στη διύλιση έχουν εκτιναχτεί, όπως και στην Ελλάδα. Ενδεικτικά, ο Ομιλος Motor Oil ανακοίνωσε για το πρώτο εξάμηνο του 2026 προσαρμοσμένο περιθώριο διύλισης 165 δολαρίων ανά μετρικό τόνο, έναντι 65 δολαρίων κατά το αντίστοιχο διάστημα του 2025, ενώ το προσαρμοσμένο EBITDA του τομέα καυσίμων του αυξήθηκε από 330 στο πρώτο εξάμηνο του 2025 σε 782 εκατ. ευρώ το 2026.
Αντίθετα, οι εταιρείες αμιγούς εμπορίας αγοράζουν το προϊόν από τα διυλιστήρια και επιβαρύνονται με το κόστος μεταφοράς, αποθήκευσης, χρηματοδότησης και λειτουργίας των δικτύων τους, χωρίς να συμμετέχουν στα περιθώρια κέρδους της διύλισης. Ετσι, παρά τον υψηλό κύκλο εργασιών που χαρακτηρίζει τον κλάδο, τα πραγματικά λειτουργικά τους περιθώρια παραμένουν περιορισμένα.
Οι ανεξάρτητες εταιρείες εμπορίας καλούνται να επωμιστούν δυσανάλογα μεγάλο κόστος. Ο λόγος είναι ότι προμηθεύονται καύσιμα από τα διυλιστήρια ανάλογα με τις ανάγκες του δικτύου τους και λειτουργούν με περιορισμένα αποθέματα και χαμηλά περιθώρια κέρδους. Ετσι, η καθημερινή τήρηση αποθεμάτων 5 ημερών συνεπάγεται:
Δέσμευση σημαντικού πρόσθετου κεφαλαίου
Αυξημένο κόστος χρηματοδότησης
Ανάγκη μίσθωσης πρόσθετων αποθηκευτικών χώρων
Υψηλότερο κόστος ασφάλισης και διαχείρισης
Εκθεση στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών
Ανάγκη εφαρμογής πολιτικής hedging.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ανάλογα με την επιχείρηση και το μοντέλο λειτουργίας της, το υποχρεωτικό απόθεμα είναι πιθανό να είναι υπερδιπλάσιο από το σημερινό για την κάλυψη των πραγματικών λειτουργικών της αναγκών.
Η επιβάρυνση γίνεται ακόμα μεγαλύτερη στην περίπτωση που πρέπει να τηρούνται αποθέματα έκτακτης ανάγκης, καθώς οι ίδιες ποσότητες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη και των δύο υποχρεώσεων.
Η τρίτη «ταχύτητα» ενυπάρχει μέσα στη δεύτερη. Είναι οι πιο αδύναμες από τις ανεξάρτητες εταιρείες εμπορίας καυσίμων. Πολλές από αυτές δεν θα αντέξουν να απορροφήσουν το κόστος προσαρμογής στη ρύθμιση και μπορεί να κλείσουν. Το αποτέλεσμα θα είναι μια μορφή «καταναγκαστικής» συγκέντρωσης στον χώρο, που θα εξασθενίσει τον ανταγωνισμό, θα μειώσει τις επιλογές για τους καταναλωτές και θα ασκήσει ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Τελικά, όλα οδηγούν σε αυτό: την περαιτέρω αύξηση των τιμών στην αντλία.
Διαβάστε περισσότερα