Η Χιλιανή δημοσιογράφος και βραβευμένη συγγραφέας λογοτεχνικών βιβλίων για παιδιά και εφήβους, Μαρία Χοσέ Φεράδα, στο μυθιστόρημα «Ο άνθρωπος στην πινακίδα» (εκδόσεις Carnivora, μετάφραση της Χριστίνας Φιλήμονος) αντλεί έμπνευση από ένα αληθινό γεγονός που η συγγραφέας διάβασε σε ένα άρθρο. Αφηγείται την ιστορία του τριανταεξάχρονου Ραμόν που εργάζεται σε εργοστάσιο πλαστικών, σε μια δουλειά που τον εξαντλεί σωματικά και τον αδειάζει ψυχικά. Οταν του προτείνουν να αναλάβει τη φύλαξη μιας διαφημιστικής πινακίδας της Coca-Cola, ώστε να μην κλέψει κανείς τους προβολείς της, δέχεται χωρίς δεύτερη σκέψη. Πολύ σύντομα όμως παίρνει μια απόφαση που κανείς δεν μπορεί να κατανοήσει. Μετατρέπει την πινακίδα σε σπίτι του και επιλέγει να ζήσει εκεί, απομακρυσμένος από τον κόσμο.
Η Φεράδα -βραβευμένη με το Βραβείο SM για Παιδική και Νεανική Λογοτεχνία και το New Horizons Bologna Ragazzi Award, καθώς και υποψήφια για το Βραβείο Χανς Κρίστιαν Αντερσεν 2026- μετασχηματίζει μια μικρή ιστορία σε ένα βιβλίο γεμάτο δύναμη και πολλαπλά νοήματα. Μέσα σε μόλις 158 σελίδες ανατέμνει την τοπική κοινωνία αγγίζοντας ζητήματα όπως η ξενοφοβία, η απουσία της πατρικής φιγούρας, ο φόβος απέναντι στο διαφορετικό, αλλά και διατυπώνοντας ένα καίριο σχόλιο για τον καπιταλισμό και τις επιπτώσεις του. Ταυτόχρονα αναδεικνύει την υποκρισία των ανθρώπων, την ανάγκη της κοινωνίας να βρίσκει έναν εύκολο στόχο και να εξαλείφει κάθε τι που αποκλίνει από την κανονικότητά της, ενώ παράλληλα θίγει το ζήτημα της κοντής μνήμης και το πόσο εύκολα οι άνθρωποι ξεχνούν την πρότερη κοινωνική τους θέση όταν τελικά ανέλθουν κοινωνικά.
Η συγκέντρωση τόσων θεματικών δεν βαραίνει ποτέ το βιβλίο, καθώς η συγγραφέας γνωρίζει πώς να ελίσσεται ανάμεσά τους. Χωρίζει την αφήγηση σε μικρά αλλά πυκνά σε νόημα κεφάλαια και ξετυλίγει μέσα σε λίγες παραγράφους μόνο τις βασικές θεματικές του βιβλίου με μια λιτή και ξεκάθαρη γλώσσα.
Σκιαγραφεί τη μικρή κοινωνία μέσα από την καθημερινότητά της: ανθρώπους που δουλεύουν ατέλειωτες ώρες για ελάχιστα χρήματα, κουτσομπολεύουν, συγκρούονται για ζητήματα του οικισμού και ταυτόχρονα πασχίζουν να μείνουν ενωμένοι απέναντι στους «εξωτερικούς» εχθρούς, τον Ραμόν και τους νεοαφιχθέντες πρόσφυγες.
Η επιλογή της να αφηγηθεί την ιστορία μέσα από τα μάτια του εντεκάχρονου Μιγκέλ δίνει στο βιβλίο μια ιδιαίτερη δύναμη. Το παιδικό βλέμμα, που διαμορφώνεται μέσα από τη σχέση του παιδιού με τον Ραμόν, την καλόκαρδη θεία του, την απόμακρη μητέρα του, τα παιδιά των προσφύγων αλλά και την τοπική κοινωνία, μετατρέπεται σταδιακά από ένα βλέμμα απλής παρατήρησης, φιλτραρισμένο μέσα από την παιδική αθωότητα, σε ένα βλέμμα που σταδιακά ωριμάζει και έρχεται αντιμέτωπο με τη σκληρή πραγματικότητα ενός κόσμου που ολισθαίνει σιγά σιγά προς τη βία.
Στο βιβλίο το διαφορετικό, η απειλή, έχει δύο όψεις. Δεν αφορά μόνο τους πρόσφυγες που συγκεντρώνονται γύρω από τις πολυκατοικίες του οικισμού, αλλά και έναν δικό τους άνθρωπο. Ο Ραμόν είναι διαφορετικός γιατί διαλύει τις κοινωνικές συμβάσεις και επιλέγει να αποκοπεί από την αγέλη της τοπικής κοινωνίας. Ζει τη ζωή του με τους δικούς του όρους, απελευθερωμένος.
Γι’ αυτό πρέπει να αποκλειστεί και να συμμορφωθεί, όχι μόνο επειδή αρνείται να ζήσει όπως οι υπόλοιποι, αλλά επειδή ο τρόπος ζωής του μπορεί να γίνει παράδειγμα προς μίμηση. Αν και άλλοι ακολουθήσουν, μια ρωγμή μπορεί να εμφανιστεί στον τοίχο της ομοιογένειας που τόσο πολύ αποζητά η κοινωνία και αυτή η ρωγμή μπορεί να αποβεί μοιραία για τη συνοχή της.
Στον αντίποδα βρίσκονται οι πρόσφυγες. Η έλευσή τους αμέσως ενεργοποιεί τον ξενοφοβικό συναγερμό των κατοίκων, παρ’ όλο που και οι ίδιοι υπήρξαν κάποτε πρόσφυγες, αναζητώντας ένα μέρος να κατοικήσουν.
Ο φόβος «φωλιάζει» στους ανθρώπους του οικισμού, που αναρωτιούνται τι κινδύνους μπορούν να φέρουν αυτοί οι ξένοι. Οι πρόσφυγες πρέπει να αντιμετωπιστούν, γιατί θα «μολύνουν» την τοπική κοινωνία και θα διεκδικήσουν και εκείνοι ένα μερίδιο από τη σχετικά βολική ζωή τους.
Μια ψευδαίσθηση βέβαια, αφού και οι ίδιοι διαθέτουν ελάχιστα. Στον καπιταλισμό όμως η φράση «μη χάσουμε και αυτά τα λίγα που έχουμε» γίνεται η παγίδα που γεννά τη νωθρότητα, αποθαρρύνει κάθε διεκδίκηση για μια καλύτερη ζωή και καλλιεργεί τον φόβο ότι ακόμη και αυτά τα λίγα θα τα χάσουμε εξαιτίας όσων δεν έχουν τίποτα, που έρχονται να μας τα πάρουν, οδηγώντας τους ανθρώπους να ασκήσουν βία απέναντι στον συνάνθρωπό τους.
Η ιστορία που αφηγείται η Φεράδα μπορεί να είναι μικρή σε έκταση, αλλά -όπως και ο μικρός πρωταγωνιστής της- κρύβει μέσα της μια μεγάλη καρδιά, τρυφερότητα, αλλά και σκληρές αλήθειες για τις κοινωνίες στις οποίες ζούμε, πάντα μέσα από μια βαθιά ανθρωποκεντρική ματιά και έναν ποιητικό λόγο.
Τα ζητήματα που θίγει ξεπερνούν τα σύνορα της Χιλής και αποκτούν παγκόσμια διάσταση.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr