Ενα εντυπωσιακό αλλά ταυτόχρονα εφιαλτικό τοπίο διαμορφώνεται στο παραλιακό μέτωπο της ανατολικής Θεσσαλονίκης. Από τη μία πλευρά, τα κύματα καταγράφουν μια ασταμάτητη έφοδο, «καταπίνοντας» μια από τις πιο όμορφες τουριστικές παραλίες της περιοχής. Από την άλλη, λίγα μόλις χιλιόμετρα παραδίπλα, σε Νέους Επιβάτες και Αγία Τριάδα, η θάλασσα υποχωρεί κάτω από ένα τεράστιο πλεόνασμα άμμου, δημιουργώντας νησίδες, αβαθή και εγκλωβίζοντας βάρκες στη στεριά.
Το φαινόμενο της διάβρωσης των ακτών στον Δήμο Θερμαϊκού δεν είναι νέο, ούτε αιφνιδίασε τους ειδικούς. Πρόκειται για μια πληγή που αιμορραγεί εδώ και δεκαετίες, ως αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας ανθρώπινων παρεμβάσεων που διατάραξαν την εύθραυστη παράκτια ισορροπία.
Για να κατανοήσει κανείς τη σημερινή εικόνα, θα πρέπει να ανατρέξει στο παρελθόν. Οι παλαιότεροι κάτοικοι και οι φορείς της περιοχής θυμούνται τις έντονες συζητήσεις που είχαν ξεσπάσει το 2007, όταν μεγάλες αλλοιώσεις στην ακτογραμμή είχαν αποδοθεί στα έργα επέκτασης του διαδρόμου προσαπογείωσης του αεροδρομίου «Μακεδονία» μέσα στη θάλασσα. Τότε, η κατασκευή της τεχνητής χερσονήσου είχε κατηγορηθεί ότι άλλαξε την κατεύθυνση των θαλάσσιων ρευμάτων, «κόβοντας» τη φυσική ροή των ιζημάτων προς τις ακτές του δήμου.
Είκοσι χρόνια μετά, αποδεικνύεται ότι το πρόβλημα δεν σταμάτησε εκεί. Η σωρευτική επίδραση τοπικών λιμενικών έργων και η σταδιακή τσιμεντοποίηση της ενδοχώρας επιδείνωσαν δραματικά την κατάσταση, μετατρέποντας μια φυσική διεργασία σε οικολογική και κατ’ επέκταση οικονομική κρίση.
Την επιστημονική εξήγηση πίσω από το φαινόμενο δίνει στην «Εφ.Συν.» ο καθηγητής Φυσικής Γεωγραφίας του ΑΠΘ, Κωνσταντίνος Βουβαλίδης. Οπως αναφέρει, η ακτογραμμή είναι από τη φύση της ένα δυναμικό όριο. Στην περιοχή, η φυσική τροφοδοσία με άμμο προερχόταν από δύο πηγές. Τη διάβρωση των αναβαθμίδων στο Αγγελοχώρι (παράκτια στερεομεταφορά κατά μήκος της ακτής) και τα ρέματα του Μεγάλου Εμβόλου. Ωστόσο, τα ρέματα εγκλωβίστηκαν και περνούν πλέον μέσα από τον αστικό ιστό, αποκόπτοντας τη φερτή ύλη, ενώ η παράκτια μετακίνηση της άμμου δέχθηκε το τελειωτικό πλήγμα στη σκάλα των Νέων Επιβατών.
Εκεί, ο παράλληλος τσιμεντένιος λιμενοβραχίονας που κατασκευάστηκε για την προστασία του αλιευτικού καταφυγίου από τον βόρειο κυματισμό δημιούργησε μια… «κυματική σκιά». Μέσα σε αυτή τη σκιά, η άμμος άρχισε να συσσωρεύεται, σχηματίζοντας έναν φυσικό αμμοβραχίονα κάθετο προς την ακτή (tombolo). Αυτό το φράγμα παγιδεύει όλα τα ιζήματα που ταξιδεύουν παράλληλα στην ακτογραμμή.
Το αποτέλεσμα; Πριν από το αλιευτικό καταφύγιο δημιουργούνται αμμόλοφοι και νησίδες που απειλούν στα επόμενα χρόνια έως και να κόψουν το καταφύγιο στα δύο. Αντίθετα, αμέσως μετά, στην Περαία, η θάλασσα συνεχίζει να αφαιρεί άμμο χωρίς αυτή να αναπληρώνεται, οδηγώντας σε ραγδαία οπισθοχώρηση της ακτής.
Στην Περαία, οι συνέπειες είναι πλέον ορατές διά γυμνού οφθαλμού. Οι επαγγελματίες της εστίασης βλέπουν το νερό να φτάνει κυριολεκτικά στα πόδια των πελατών τους. Η νομοθεσία επιβάλλει ελάχιστη απόσταση τεσσάρων μέτρων των τραπεζοκαθισμάτων από το κύμα, όμως οι καταστηματάρχες αναγκάζονται να μαζεύουν συνεχώς τις σειρές των τραπεζιών. Την ίδια ώρα οι τουρίστες που επιστρέφουν στην περιοχή μετά από καιρό μένουν άναυδοι από τη συρρίκνωση της παραλίας!
Η νομοθεσία επιβάλλει ελάχιστη απόσταση τεσσάρων μέτρων των τραπεζοκαθισμάτων από το κύμα, όμως οι καταστηματάρχες αναγκάζονται να μαζεύουν συνεχώς τις σειρές των τραπεζιών
Η θάλασσα συνεχίζει να αφαιρεί άμμο χωρίς αυτή να αναπληρώνεται, οδηγώντας σε ραγδαία οπισθοχώρηση της ακτής
Μελέτη για να σωθεί η «ριβιέρα» του Θερμαϊκού
Ο δήμαρχος Θερμαϊκού, Θεόδωρος Τζέκος, αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα απασχολεί τον δήμο εδώ και χρόνια. Σε συνεργασία με το ΑΠΘ έχει γίνει η σχετική αποτύπωση, ενώ δρομολογείται μελέτη για την αντιμετώπιση του προβλήματος που οφείλεται τόσο σε φυσικές διεργασίες όσο και σε άστοχα τεχνικά έργα.
Ο καθηγητής Φυσικής Γεωγραφίας του ΑΠΘ, Κωνσταντίνος Βουβαλίδης
Ωστόσο, η λύση φαίνεται ότι απαιτεί μια βαθύτερη αλλαγή. Οπως υπογραμμίζει στην «Εφ.Συν.» ο κ. Βουβαλίδης, πρέπει να ξεπεραστεί η παλιά νοοτροπία που θεωρούσε ως μόνη προστασία τη ρίψη τσιμέντου και την κατασκευή νέων προβόλων. Η σύγχρονη επιστήμη επιτάσσει την αποκατάσταση της φυσικής ισορροπίας. Για να σωθεί η «ριβιέρα» του Θερμαϊκού απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις:
Διορθωτικά λιμενικά έργα για την αποκατάσταση της παράκτιας στερεομεταφοράς, ακόμα και με αφαίρεση ή τροποποίηση κατασκευών που απέτυχαν, όπως ο λιμενοβραχίονας του αλιευτικού καταφυγίου στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Τεχνητή αναπλήρωση της ακτής με τη χρήση βυθοκόρου, η οποία θα αντλεί άμμο από τα βαθύτερα σημεία του πυθμένα (στα πρότυπα διεθνών εφαρμογών, όπως γίνεται στο Μαϊάμι στις ΗΠΑ).
Αποκατάσταση της κοίτης των χειμάρρων, ώστε να επιτραπεί ξανά η φυσική ροή ιζημάτων από την ενδοχώρα.
Θεσμοθέτηση ειδικού πλαισίου και τιμολογίου από το κράτος, ώστε να χρηματοδοτούνται σταθερά οικολογικά ορθές λύσεις αποκατάστασης.
Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, ο κίνδυνος δεν είναι απλώς η αισθητική αλλοίωση του τοπίου, αλλά η ολοκληρωτική κατάρρευση ενός παράκτιου οικοσυστήματος, συμπαρασύροντας την τουριστική, κοινωνική και οικονομική ζωή της περιοχής.
Διαβάστε περισσότερα