του Χρήστου Ν. Κώνστα
Η πρόταση είναι απλή αλλά έχει τον χαρακτήρα επείγοντος.
Η Ελλάδα πρέπει να στρέψει το αναπτυξιακό κέντρο βάρους της, στις διεθνώς εμπορεύσιμες υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα περιβόητα tradable services. Εκεί όπου μπορεί να χτίσει πραγματικό συγκριτικό πλεονέκτημα.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Λογισμικό, ναυτιλιακές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια, τεχνολογία τουρισμού και υγείας, έρευνα και σχεδιασμός.
Αυτά είναι πεδία στα οποία η χώρα συνδυάζει υπάρχουσα ζήτηση, ταλέντο που μπορεί να επαναπατρίσει και μηδενική ανάγκη για γη, νερό ή φθηνό ρεύμα. Είναι τα πεδία όπου η υστέρησή μας είναι μετρήσιμη άρα και αναστρέψιμη.
Οφείλουμε να παραδεχθούμε, ότι η ελληνική οικονομία έχασε το τρένο της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.
Δεν το έχασε στα εργοστάσια (εκεί δεν είχε ποτέ εισιτήριο) αλλά στα δεδομένα, στους αλγορίθμους και στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Εκεί όπου διακυβεύεται το μέλλον μας. Χάσαμε το τρένο ακριβώς την εποχή που η χώρα διέθετε το φθηνότερο χρήμα και τα περισσότερα ευρωπαϊκά κεφάλαια της ιστορίας της.
Η θέτει, εύλογα, φιλόδοξους στόχους για τη δημιουργία μεγάλων και ισχυρών βιομηχανικών μονάδων. Αυτός όμως είναι δρόμος για λίγους. Πέντε-δέκα επιχειρηματικοί όμιλοι (μέταλλα, ενέργεια, διύλιση, τσιμέντο, φάρμακο κ.α.) μπορούν να υλοποιήσουν αυτούς τους στόχους και αρκετοί ήδη το κάνουν.
Οι υπόλοιπες «βιομηχανίες» ζητούν, επαιτούν όπως είδαμε την περασμένη Τρίτη, κρατική «γέφυρα» επιβίωσης. Οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι η γεωγραφία, το ενεργειακό κόστος και η στενότητα της γης, είναι δεδομένα που δεν μπορούν να αλλάξουν με «αναπτυξιακά» νομοσχέδια.
Οι νέες απαιτήσεις
Η 4η βιομηχανική επανάσταση δεν είναι φούρνοι και υψικάμινοι. Είναι δεδομένα, αλγόριθμοι, αυτοματισμός και ανθρώπινο κεφάλαιο. Σε αυτό το πεδίο, η εικόνα της χώρας μας δεν είναι καλή. Η έκθεση «State of the Digital Decade 2026» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ιούνιος 2026) καταγράφει ότι η Ελλάδα επιταχύνει τις επενδύσεις σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές και ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, αλλά εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά στις ψηφιακές δεξιότητες, στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και στον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων
Τα νούμερα είναι αποκαλυπτικά αφού το 74,5% των ελληνικών επιχειρήσεων εμφανίζει χαμηλή ψηφιακή υιοθέτηση, ενώ μόλις το 8,9% αξιοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης έναντι 19,9% στην ΕΕ. Οι επαγγελματίες στον κλάδο Τηλεπικοινωνιών και τεχνολογίας αντιστοιχούν μόλις στο 2,5% της συνολικής απασχόλησης, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 5% και ο στόχος της Ψηφιακής Δεκαετίας είναι περίπου 10%.
Το τρένο που έφυγε
Η Ελλάδα είναι μια χώρα που χτίζει AI Factories και data centers (η πρόσφατη συμφωνία ΔΕΗ με την Amazon Web Services είναι η πιο πρόσφατη απόδειξη) αλλά η επιχείρηση της γειτονιάς, η μεσαία μεταποιητική μονάδα και η ναυτιλιακή του Πειραιά δεν έχουν ακόμη αλλάξει τρόπο δουλειάς.
Το αποτέλεσμα φαίνεται στη μεγάλη εικόνα των εξαγωγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ για το 2025, η Ελλάδα καταγράφει εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών 108 δισ. δολαρίων, καταλαμβάνοντας την 24η θέση στην Ευρώπη, πίσω από Πορτογαλία (144 δισ.), Τσεχία (239 δισ.) και Ουγγαρία (167 δισ.).
Η Τσεχία και η Ουγγαρία το πέτυχαν ως βιομηχανικά εργοστάσια της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, με φθηνή ενέργεια και οδική πρόσβαση στη Βαυαρία.
Η Ελλάδα δεν έχει ούτε το ένα ούτε το άλλο.
Η χώρα μας βρίσκεται στην άκρη της ευρωπαϊκής εφοδιαστικής αλυσίδας. Το ενεργειακό της κόστος είναι διαρθρωτικά υψηλότερο από αυτό των ανταγωνιστών. Πριν από λίγες μέρες, την περασμένη Τρίτη, 16 βιομηχανικοί και επιχειρηματικοί φορείς (ΣΒΕ, ΕΒΕΘ, ΣΕΒΕ, Ελληνική Παραγωγή, ΕΒΙΚΕΝ, ΠΑΣΕΒΙΠΕ και περιφερειακοί σύνδεσμοι) χαρακτήρισαν με κοινή ανακοίνωση τη διαφορά τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, το πρώτο κρίσιμο μειονέκτημα της ελληνικής παραγωγής. Η αγορά γης, όπως έδειξε η συζήτηση για τα τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια του Αυγούστου, μοιράζεται ήδη ανάμεσα σε ξενοδοχεία, φωτοβολταϊκά και data centers.
Οι Ελληνικοί όμιλοι που μπορούν να λειτουργήσουν σε παγκόσμια κλίμακα (π.χ. μέταλλα, ενέργεια, διύλιση, τσιμέντο, φάρμακο) μετριόνται στα δάχτυλα και ήδη το κάνουν. Δεν χρειάζονται εθνικό όραμα «επανεκβιομηχάνισης». Χρειάζονται ίσους όρους ανταγωνισμού στην ενέργεια και αυτό πρέπει να τους δοθεί. Το να θεωρήσουμε όμως ότι πάνω σ’ αυτούς θα χτιστεί ένα νέο παραγωγικό μοντέλο με στόχο το 13% του ΑΕΠ για τη βιομηχανία έως το 2027 (από περίπου 10% σήμερα), είναι ευσεβής πόθος. Ακόμη χειρότερα, είναι άλλοθι για να μην κοιτάξουμε εκεί όπου πραγματικά χάνουμε έδαφος.
Το μάθημα της ναυτιλίας και τα περιθώρια ανάπτυξης
Η Ελλάδα, στην πραγματικότητα, είναι ήδη οικονομία tradable services. Απλά, οι διεθνώς εμπορεύσιμες υπηρεσίες που προσφέρουμε έχουν χαμηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Η Τράπεζα της Ελλάδος υπενθύμισε τον Ιούνιο ότι την περίοδο 2021–2025 οι εισπράξεις από θαλάσσιες μεταφορές αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 38% των συνολικών εξαγωγών υπηρεσιών και περίπου στο 19% των συνολικών εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. Κατά μέσο όρο δηλαδή στο 8,2% του ΑΕΠ.
Όμως η εγχώρια προστιθέμενη αξία στις εξαγωγές θαλάσσιων μεταφορών ανέρχεται περίπου στο 36%. Το 63% των άμεσων ενδιάμεσων εισροών για την παραγωγή αυτών των υπηρεσιών είναι εισαγόμενο.
Αυτό λοιπόν είναι το πραγματικό πεδίο.
Η ναυτιλία και ο τουρισμός δεν είναι «παλιά οικονομία». Είναι οι δύο μεγαλύτερες πλατφόρμες ζήτησης υπηρεσιών υψηλής αξίας που διαθέτει η χώρα.
Ναυτιλιακό λογισμικό, ναυτασφάλιση, ship finance, νομικές και διαιτητικές υπηρεσίες, συστήματα διαχείρισης εσόδων ξενοδοχείων, fintech πληρωμών, κυβερνοασφάλεια πλοίων και αεροδρομίων.
Η μελέτη της Deloitte για τον ΣΕΠΕ (Δεκέμβριος 2024) το είχε πει καθαρά.
Η εστίαση τεχνολογικών λύσεων σε τομείς με ισχυρή διεθνή παρουσία, όπως ο τουρισμός και η ναυτιλία, μπορεί να αποδώσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η Ελλάδα δεν θα γίνει ποτέ η Σιγκαπούρη της μεταποίησης. Μπορεί όμως να γίνει η Σιγκαπούρη των ναυτιλιακών υπηρεσιών, αν το αποφασίσει.
Το μέγεθος του στοιχήματος έχει ποσοτικοποιηθεί.
Η νεότερη μελέτη του ΣΕΠΕ (Δεκέμβριος 2025) εκτιμά ότι ο κλάδος των ψηφιακών τεχνολογιών μπορεί να αγγίξει σε αξία το 2030 τα 13,5 δισ. ευρώ, από 7,7 δισ. ευρώ το 2024, περίπου το 6% του προβλεπόμενου ΑΕΠ, με έμμεσες και επαγόμενες επιπτώσεις 27,8 δισ. ευρώ.
Τα εμπόδια που καταγράφει η ίδια έρευνα δεν είναι τεχνολογικά, αλλά θεσμικά.
υψηλή γραφειοκρατία (48,9%),
έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού (47,9%)
καθυστερήσεις των έργων ψηφιακού μετασχηματισμού (43,2%).
Ένα ξενοδοχείο χρειάζεται 10 χρόνια αδειοδότησης και αλλεπάλληλες στρεμματικές διαμάχες. Μια εταιρεία λογισμικού που εξάγει στη Σιγκαπούρη χρειάζεται 200 μηχανικούς, γρήγορη οπτική ίνα και ένα φορολογικό καθεστώς που δεν τιμωρεί τα stock options.
Το δεύτερο είναι φθηνότερο, ταχύτερο και δεν καταναλώνει ούτε γη ούτε νερό.
Είναι λοιπόν προφανές που πρέπει να επενδύσουμε. Με συγκεκριμένα βήματα και χωρίς μεγαλόστομες διακηρύξεις:
Ανθρώπινο κεφάλαιο. Το 2,5% απασχόλησης σε ΤΠΕ (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών αγγλικά ICT Information and Communication Technologies), πρέπει να διπλασιαστεί εντός της δεκαετίας, με επαναπατρισμό μηχανικών, γρήγορη αδειοδότηση για μη ευρωπαϊκό ταλέντο και μαζική επανακατάρτιση.
Ζήτηση. Το 8,9% υιοθέτησης Τεχνητής Νοημοσύνης στις επιχειρήσεις είναι το πραγματικό μέτρο της υστέρησης, όχι οι υποδομές. Τα data centers χωρίς πελάτες είναι απλώς πανάκριβα κτίρια.
Εξαγωγική στόχευση. Οι υπηρεσίες που φεύγουν από τη χώρα πρέπει να μετρούνται και να αξιολογούνται με φιλόδοξους στόχους, με την ίδια επιμέλεια που μετράμε τις αφίξεις τουριστών.
Ενέργεια. Το ενεργειακό ζήτημα της βιομηχανίας πρέπει να λυθεί ως ζήτημα δίκαιου ανταγωνισμού. Δεν είναι εθνικό αναπτυξιακό όραμα.
Οι 16 φορείς της βιομηχανίας μας, ζήτησαν την περασμένη εβδομάδα μια γέφυρα στήριξης 3 ετών.
Το ερώτημα για την οικονομία μας είναι πού οδηγεί αυτή η γέφυρα.
Αν στην άλλη όχθη περιμένει η ίδια εξάρτηση από τον καιρό, τις τιμές του αερίου και τις διαθέσεις του Αυγούστου, τότε ό,τι αναπτυξιακό μοντέλο κι αν διαφημίζουμε, το μόνο που θα έχουμε καταφέρει είναι να πληρώσουμε ακριβά για να μείνουμε στην ίδια θέση.
Χάσαμε το τρένο των εργοστασίων. Το τρένο των διεθνώς εμπορεύσιμων υπηρεσιών περνά ακόμη και δεν περιμένει αδειοδότηση.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post H Ελληνική Οικονομία χρειάζεται νέο προορισμό. Tradable Services appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα