Κάθε εξουσία που παρατείνεται χωρίς να ακούει την κοινωνία αρχίζει να συγχέει το κράτος με το ανάκτορό της. Κάθε αυλή που ζει πίσω από βαριές κουρτίνες επικοινωνιακής αυτάρκειας πείθεται, για λίγο, πως ο θόρυβος των δρόμων είναι απλώς ο άνεμος. Ώσπου ο άνεμος γίνεται βοή, η βοή γίνεται αγανάκτηση και η αγανάκτηση γίνεται πολιτική κρίση, η οποία δεν χτυπά πια την πόρτα, αλλά την παραβιάζει.
Οι τελευταίες ημέρες της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη θυμίζουν όλο και περισσότερο τις τελευταίες ημέρες μιας αυλής που έχει χάσει την επαφή με την πραγματικότητα. Μιας αυλής που εξακολουθεί να μιλά για επιτυχίες, ενώ η κοινωνία μετρά απώλειες. Που πανηγυρίζει για αριθμούς, ενώ οι πολίτες μετρούν ευρώ. Που διακηρύσσει την αριστεία, ενώ γύρω της πληθαίνουν τα ερωτήματα για τη λειτουργία των θεσμών, τη διαφάνεια και την πολιτική λογοδοσία. Μια αυλή που έμαθε να μιλά στον καθρέφτη της και ξέχασε πως ο λαός δεν κατοικεί εκεί μέσα.
Η αλαζονεία έχει γίνει κυβερνητική μέθοδος, σχεδόν θεσμός παράλληλος με τους επίσημους θεσμούς του κράτους. Κάθε ερώτηση αντιμετωπίζεται ως επίθεση. Κάθε αποκάλυψη βαφτίζεται συνωμοσία. Κάθε κοινωνική διαμαρτυρία παρουσιάζεται ως υπερβολή, υποκίνηση ή παρεξήγηση. Η εξουσία έπαψε προ πολλού να απαντά στους πολίτες. Απαιτεί πλέον από τους πολίτες να αποδέχονται την εκδοχή της εξουσίας ως τη μόνη δυνατή εκδοχή της πραγματικότητας, σαν να ήταν η χώρα ιδιωτική περιουσία μιας διοικούσας ολιγαρχίας και όχι κοινό αγαθό δέκα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Και όταν η κοινωνία επιμένει να βλέπει όσα η κυβερνητική επικοινωνία θέλει να κρύψει, επιστρατεύεται η γνωστή χορωδία των συστημικών μέσων. Οι ίδιοι αναλυτές, οι ίδιοι πρόθυμοι σχολιαστές, οι ίδιοι διαχειριστές της δημόσιας εικόνας που ανακαλύπτουν καθημερινά μια νέα κυβερνητική επιτυχία εκεί όπου ο πολίτης βλέπει μόνο τη δική του φθορά. Θα σηκώσουν τους δείκτες σαν λάβαρα, θα επαναλάβουν τα δελτία Τύπου λέξη προς λέξη και θα ζητήσουν από τους πολίτες να μην εμπιστεύονται τα ίδια τους τα μάτια.
Η πραγματικότητα, όμως, δεν ψηφίζει στα τηλεοπτικά παράθυρα. Ψηφίζει στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στο ενοίκιο που δεν βγαίνει, στον μισθό που εξανεμίζεται πριν τελειώσει ο μήνας, στο νοσοκομείο που υποστελεχώνεται, στο σχολείο που εγκαταλείπεται, στο χωράφι που καταστρέφεται από την ίδια την αδιαφορία του κράτους. Ψηφίζει στην αγωνία μιας ολόκληρης γενιάς που αισθάνεται πως η χώρα διοικείται για τους λίγους και παρουσιάζεται στους πολλούς σαν ένας επίγειος παράδεισος που κανείς δεν έχει δει από κοντά.
Τα φαινόμενα που έχουν καταγγελθεί και τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα βαραίνουν πολύ περισσότερο από μια απλή στιγμή πολιτικής επικαιρότητας. Πρόκειται για δοκιμασία της ίδιας της δημοκρατικής λειτουργίας του κράτους, καθώς η διαφάνεια παύει να είναι επικοινωνιακή επιλογή και μετατρέπεται σε προϋπόθεση επιβίωσης της δημοκρατίας. Όταν οι θεσμοί τραυματίζονται, όταν η ενημέρωση εξαρτάται από την εύνοια της εξουσίας, όταν οι ευθύνες διαχέονται μέχρι να χαθούν σε ένα λαβύρινθο επιτροπών και ανακοινώσεων, τότε η κοινωνία δεν ζητά θαύματα. Ζητά το αυτονόητο, αλήθεια, λογοδοσία και δικαιοσύνη, χωρίς εκπτώσεις και χωρίς παρελκυστικές δικαιολογίες.
Η ιστορία διδάσκει πως οι αυλές δεν καταρρέουν επειδή κάποιος αντίπαλος ύψωσε τη φωνή του. Καταρρέουν όταν παύουν να καταλαβαίνουν τη γλώσσα της κοινωνίας που κάποτε τις ανέδειξε. Όταν θεωρούν την οργή προσωρινή, την αγανάκτηση υποκινούμενη και την αποδοκιμασία εφήμερη, αντί να την ακούσουν ως προειδοποίηση. Τότε η εξουσία κλείνεται ακόμη περισσότερο στον εαυτό της, οχυρώνεται πίσω από τους δικούς της ανθρώπους και τα δικά της μικρόφωνα, και ο λαός απομακρύνεται οριστικά από αυτήν, σιωπηλά στην αρχή, φωναχτά στο τέλος.
Το ΠΑΣΟΚ δεν οφείλει να σταθεί απέναντι στη φθορά με ουδέτερες διατυπώσεις και ίσες αποστάσεις. Στέκεται ήδη με καθαρό λόγο απέναντι στην αλαζονεία, στη συγκάλυψη, στην υποβάθμιση των θεσμών και στην αντίληψη ότι η χώρα είναι ιδιοκτησία μιας κλειστής πολιτικής ομάδας που εναλλάσσει πρόσωπα αλλά διατηρεί ίδιες συνήθειες. Εκφράζει την ανάγκη για μια νέα προοδευτική διακυβέρνηση, με ισχυρούς θεσμούς, κοινωνική δικαιοσύνη, πραγματική λογοδοσία και σεβασμό στον πολίτη, όχι ως σύνθημα προεκλογικής περιόδου αλλά ως συγκεκριμένη πολιτική πρόταση απέναντι στη φθορά που όλοι πλέον βλέπουν.
Η πτώση μιας εξουσίας δεν έρχεται πάντα με έναν κρότο. Συχνά αρχίζει αθόρυβα, με μια κοινωνία που παύει να πιστεύει. Με πολίτες που παύουν να φοβούνται. Με ανθρώπους που καταλαβαίνουν πως η αλλαγή δεν είναι σύνθημα, αλλά πολιτική ανάγκη που ωριμάζει μέρα με τη μέρα, μέσα στην ίδια την κόπωση που η εξουσία προσπαθεί μάταια να αγνοήσει.
Και τότε, όσο ψηλά κι αν υψώνονται τα τείχη της αυλής, ακούγεται καθαρά η φωνή που έρχεται από έξω. Καμία κυβέρνηση δεν είναι αιώνια. Καμία εξουσία δεν είναι υπεράνω του λαού. Και καμία αυλή, όσο κι αν πιστεύει το αντίθετο, δεν μπορεί να κυβερνά για πάντα πάνω στα ερείπια της εμπιστοσύνης που η ίδια κατεδάφισε.
*Δημοσιογράφος, Αν. Γραμματέας Τομέα Επικοινωνίας ΠΑΣΟΚ
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr