Με αφορμή την έξοδο του «Uchronia», της νέας ταινίας του Φιλ Ιερόπουλου σε σενάριο Φοίβου Δούσου («Avant-Drag!», 2024), που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Βερολίνου, συνομιλήσαμε με τους δύο δημιουργούς για το πολιτικό σινεμά, τη σχέση της ταινίας με το έργο του Αρθούρου Ρεμπό και την queer ταυτότητα, αλλά και την ιστορία και την έννοια της επανάστασης.
Το «Uchronia» προβάλλεται στον κινηματογράφο «Τριανόν» από τις 24 έως τις 30 Σεπτεμβρίου, με τις προβολές να πλαισιώνονται από συζητήσεις γύρω από τις θεματικές της ταινίας.
-Οφείλει το σινεμά να είναι πολιτικό; Το «Uchronia» είναι μια βαθιά πολιτική ταινία και στην 76η Berlinale η δήλωση του Βιμ Βέντερς ότι το σινεμά πρέπει να μένει εκτός πολιτικής προκάλεσε έντονη συζήτηση, ενώ στη συνέχεια ο ίδιος την ανασκεύασε. Στην πρεμιέρα της ταινίας σας, μάλιστα, σηκώσατε το πανό «FUCK OFF WENDERS, CINEMA IS POLITICS». Πώς βλέπετε τη σχέση κινηματογράφου και πολιτικής σήμερα; Και γιατί θεωρείτε ότι μεγάλα φεστιβάλ, που στο παρελθόν «αγκάλιαζαν» το πολιτικό σινεμά, δείχνουν πλέον πιο επιφυλακτικά απέναντί του ή το αποδέχονται με όρους;
Φ.Ι.: Ολη η ιστορία του κινηματογράφου είναι βουτηγμένη στην πολιτική, οπότε αυτό που είπε ο Βέντερς ήταν ανιστόρητο και ανάξιο της πορείας του.
Φ.Δ.: Για μας που πήγαμε στο Βερολίνο, σε ένα ιστορικά πολιτικό φεστιβάλ, να δείξουμε αυτή την ταινία που μιλάει μεταξύ άλλων για τη συντηρητικοποίηση της Ευρώπης και τη ριζοσπαστικοποίηση μέσω του σινεμά, ε καταλαβαίνεις, το να αποδεχτούμε χαλαρά μια τέτοια ατάκα θα ακύρωνε την ίδια την ταινία. Αλλά καθώς όλα συντηρητικοποιούνται στην Ευρώπη, έτσι και οι θεσμοί ακολουθούν τις επιταγές των κυβερνήσεων.
«Με τα χαλαρά ανθρωπιστικά μηνύματα έχουμε τελειώσει, απαιτείται τώρα αμιγώς επαναστατικός λόγος για την πρωτοπορία»
Φ.Ι.: Οι ταραχές που έφεραν ο Γκοντάρ και λοιποί στις Κάνες το 1968 σήμερα μοιάζουν πολύ μακρινές για τα μεγάλα φεστιβάλ. Από την άλλη, αυτό ίσως τονίζει και την επιτακτική ανάγκη τού να κάνουμε πολιτικά πολεμικές, radical και πειραματικές, απαιτητικές ταινίες που όντως δυσκολεύουν και ενοχλούν. Να επιστρέψουμε στην ένταση των ’60s. Με τα χαλαρά ανθρωπιστικά μηνύματα έχουμε τελειώσει, απαιτείται τώρα αμιγώς επαναστατικός λόγος για την πρωτοπορία.
-Η ταινία εμπνέεται από το βιβλίο «Μια εποχή στην κόλαση» του Αρθούρου Ρεμπό. Πώς προέκυψε η ανάγκη να συνδεθεί το έργο του με τη δική σας καλλιτεχνική ματιά και την queer ταυτότητα και πώς βοήθησε στο να συνδεθούν μεταξύ τους οι πολλαπλές θεματικές που συναντάμε στην ταινία;
Φ.Δ.: Το βιβλίο είναι μια queer χειροβομβίδα πολύ πριν ανακαλυφθεί το queer. Γράφεται το 1873, όταν ο Ρεμπό βιώνει μια στιγμή διπλής ήττας: πολιτικής ήττας με τη συντριβή της Παρισινής Κομμούνας και προσωπικής ήττας με το παθιασμένο γκομενικό του με τον ποιητή Βερλέν να λήγει άδοξα. Αυτή η στιγμή συγχρόνως ματαίωσης αλλά και (προσπάθειας;) πίστης στην επανάσταση και ανάγκης για ελπίδα που εκφράζεται στο ποίημα μας φάνηκε απόλυτα γνώριμη στο σήμερα: υπάρχει πια χώρος για ελπίδα για την Αριστερά και για την πρωτοπορία;
Φ.Ι.: Και κάπως έτσι φέραμε την ιδέα της συνάντησης του ποιητή με φαντάσματα-επαναστάτες που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο βίωσαν μια προσωπική ή συλλογική ματαίωση. Τους δίνεται εδώ μια δεύτερη, αν θέλεις, διαγενεακή και διαχρονική ευκαιρία να βρεθούν και να συνομιλήσουν για την έννοια της επανάστασης. Και κατά κάποιο τρόπο με αυτή την πρακτική τιμούμε τη δομή και του ορίτζιναλ έργου που πηδάει πίσω-μπρος, από πεζό και συνεχές σε ποιητικό και σπασμένο, με μετα-αυτοαναφορές και την ιστορία να συναντάει το παραλήρημα.
-Στο «Uchronia» συναντάμε επαναστάτες διαφορετικών εποχών, ενώ παράλληλα η ταινία μιλά για τις αποτυχίες των επαναστάσεων αλλά και τη στροφή της Ευρώπης στον συντηρητισμό. Πιστεύετε ότι μπορούν να υπάρξουν επαναστατικές μορφές σήμερα; Εχει χαθεί μήπως η σπίθα της επανάστασης και των ριζοσπαστικών κινημάτων;
Φ.Δ.: Εχει ενδιαφέρον να σκεφτούμε αυτό που ο ιστορικός Anton Jäger ονομάζει hyperpolitics: φαινομενικά ακραία πολιτικοποίηση χωρίς όμως αποτελέσματα. Δεν είναι απολιτίκ η εποχή μας, υπάρχει οργή και διαμαρτυρία παντού, αλλά μηδενική επίδραση σε ό,τι αλλάζει. Ο Jäger μάς λέει ότι επειδή κατέρρευσαν οι συλλογικές δομές, κόμματα, συνδικάτα, οργανώσεις, που έπαιρναν τον διάχυτο θυμό και τον έκαναν κάτι, η ενέργεια περισσεύει και δεν παίρνει μορφή. Ισως αυτό να είναι ένα διακύβευμα: να ξαναφτιάξουμε συλλογικές δομές από τα κάτω.
Φ.Ι.: Δεν νομίζω πως έχει χαθεί η σπίθα, απλά είναι γιγαντιαία η κυριαρχία και με πλοκάμια παντού, οπότε είναι πάρα πολύ δύσκολη η πίστα για τους νέους ανθρώπους που μεγαλώνουν χωρίς τα δεδομένα που είχαμε εμείς, ενός στοιχειωδώς σοσιαλδημοκρατικού «σουηδικού» μοντέλου.
-Πιστεύετε ότι το «Uchronia» μπορεί να βρει το κοινό του στις ελληνικές αίθουσες; Είναι έτοιμο το ελληνικό κοινό να παρακολουθήσει πολιτικό σινεμά που όμως δεν ακολουθεί τη συνηθισμένη κινηματογραφική αφήγηση αλλά πειραματίζεται; Εχουμε ως κοινωνία την ωριμότητα να συζητήσουμε τα ζητήματα που θέτει η ταινία;
Φ.Δ.: Και να είναι ανέτοιμο, το να χαθεί λίγο στην ταινία δεν πειράζει, το να πρέπει να κολυμπήσει – ο βομβαρδισμός πληροφορίας είναι ούτως ή άλλως η καθημερινότητά μας. Και το βοηθάμε κάπως: οι επτά βραδιές στο «Τριανόν» με συζητήσεις υπάρχουν ακριβώς για να υποστηριχθεί ερευνητικά η ταινία και να βοηθήσει το κοινό.
Φ.Ι.: Το ποιο είναι το κοινό του ελληνικού σινεμά είναι πονεμένη ιστορία και πρέπει να το δούμε σοβαρά το θέμα και άμεσα. Ενώ είναι στιγμή που στην Ελλάδα γίνονται ενδιαφέροντα φιλμ που ταξιδεύουν σε φεστιβάλ στον κόσμο, αυτά τα βλέπουμε εμείς κι εμείς. Παράλληλα κόβει 700.000 εισιτήρια ο Καποδίστριας, ταινία επιπέδου σχολικού σκετς. Θα καταλήξει να γίνεται κι εδώ αυτό που έκανε η Μελόνι στην Ιταλία; Δηλαδή να χρηματοδοτούνται ταινίες «ελληνικού συμφέροντος»; Φοβάμαι πως κρίνοντας από τη συγκεκριμένη κυβέρνηση και φάση της Ελλάδας, κάτι τέτοιο μας έρχεται και εκεί πρέπει να αντισταθούμε όλοι: θεσμοί κινηματογράφου, κινηματογραφιστές, ακαδημαϊκοί, κριτικοί.
info
● 28/9 Δευτέρα
20.00 «Αλυτες ασκήσεις κουίρ γραφής: πώς να μεταγράψεις ένα ποίημα σε σενάριο». Συζήτηση με την ποιήτρια και περφόρμερ Πρόκνη και τον σεναριογράφο της ταινίας, Φοίβο Δούσο (στα ελληνικά)
21.00 Προβολή της ταινίας (με ελληνικούς υπότιτλους)
● 29/9 Τρίτη
21.00 Προβολή της ταινίας (με αγγλικούς υπότιτλους)
22.30 Q&A με τον σκηνοθέτη και συντελεστές της ταινίας (στα αγγλικά)
● 30/9 Τετάρτη
20.00 «Από τον Marinetti στον Elon Musk: τεχνολογικοί αναχρονισμοί, παρελθοντολάγνοι φουτουρισμοί». Συζήτηση με τον ερευνητή Jacopo Mosesso, την εικαστικό και αρχιτεκτόνισσα Σοφία Ντώνα, τον ηθοποιό και συγγραφέα Macklin Kowal και την πλανητολόγο Ανεζίνα Σολωμονίδου (στα αγγλικά)
21.00 Προβολή της ταινίας (με αγγλικούς υπότιτλους)
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr