Στο σύνολο των μεγάλων γεωπολιτικών ζητημάτων που απασχολούν αυτή την περίοδο την Ελλάδα αναφέρθηκε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στον ΣΚΑΪ 100,3. Ελληνοτουρκικά, ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο, Μέση Ανατολή, ενεργειακή ασφάλεια και ελευθερία της ναυσιπλοΐας βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξής του.
Ο υπουργός επιχείρησε να παρουσιάσει μια εικόνα ενισχυμένης διεθνούς θέσης της χώρας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε «απείρως καλύτερη θέση» σε σχέση με πριν από τρία χρόνια, επικαλούμενος τις διεθνείς συμμαχίες, την οικονομία και την αμυντική της ισχύ. Πρόκειται, βέβαια, για μια πολιτική αποτίμηση της κυβέρνησης, η οποία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα πολλαπλά και ιδιαίτερα σύνθετα μέτωπα.
Στα ελληνοτουρκικά, ο κ. Γεραπετρίτης υπερασπίστηκε τη στρατηγική του διαλόγου με την Άγκυρα, επισημαίνοντας ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας δεν έχουν διακοπεί και ότι η σημερινή διαδικασία χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη δομή και συγκεκριμένο πλαίσιο. Όπως είπε, ο διάλογος δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα εγκαταλείπει τις πάγιες θέσεις της ούτε ότι η Τουρκία αναμένεται να μεταβάλει τις δικές της.
Ο υπουργός υποστήριξε μάλιστα ότι η αντίληψη πως κάθε συζήτηση με την Τουρκία συνεπάγεται αυτομάτως ελληνικές υποχωρήσεις αποτελεί θεμελιώδες λάθος. Κατά την άποψή του, σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, η διατήρηση μιας λειτουργικής σχέσης μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποτροπής νέων κρίσεων.
Απαντώντας στην πολιτική κριτική που δέχεται η κυβέρνηση για την προσέγγισή της προς την Άγκυρα, έκανε λόγο για «διαγωνισμό λαϊκισμού και πολιτικού μηδενισμού», υποστηρίζοντας ότι η σημερινή κυβέρνηση συνεχίζει στην ουσία μια πολιτική που ακολούθησαν και προηγούμενες κυβερνήσεις, αλλά με περισσότερο οργανωμένο πλαίσιο.
Στο ζήτημα των χωρικών υδάτων, ο υπουργός επανέλαβε ότι η επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας και εξακολουθεί να βρίσκεται στη «φαρέτρα» της. Υπενθύμισε, παράλληλα, την επέκταση στο Ιόνιο και υποστήριξε ότι θα υπάρξει συνέχεια στις σχετικές κινήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στις επαφές του με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Σύμφωνα με τον κ. Γεραπετρίτη, η Άγκυρα αντιμετωπίζει αρνητικά τη στενή σχέση Ελλάδας και Ισραήλ, καθώς θεωρεί ότι διαμορφώνεται ένα ευρύτερο περιφερειακό «τόξο» που μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος της Τουρκίας.
Στο μέτωπο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, ο υπουργός απέρριψε κατηγορηματικά τα σενάρια περί αλλαγής της διαδρομής του καλωδίου. Υποστήριξε ότι η χάραξη που έχει επιλεγεί δεν περνά μέσα από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα και, ως εκ τούτου, δεν υπάρχει λόγος να τροποποιηθεί.
Όπως εξήγησε, η έρευνα και η πόντιση θα πραγματοποιηθούν βάσει του σχεδιασμού της αναδόχου εταιρείας, ενώ η αδειοδότηση του έργου αποτελεί αρμοδιότητα της Ελλάδας. Η σχετική διαδικασία, σύμφωνα με τον υπουργό, θα γίνει με βάση το διεθνές δίκαιο, ενώ η ενημέρωση των γειτονικών χωρών θα πραγματοποιείται μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών, μεταξύ άλλων και μέσω NAVTEX.
Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει τον σχεδιασμό του έργου, παρά τις αντιδράσεις και τις τουρκικές ευαισθησίες που συνοδεύουν κάθε δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Το κρίσιμο πλέον είναι αν η πολιτική διαβεβαίωση περί απρόσκοπτης προόδου θα μεταφραστεί και σε αντίστοιχη επιχειρησιακή εξέλιξη του έργου.
Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε ακόμη στην ελληνική πρόταση για πολυμερή διάσκεψη των παράκτιων κρατών της Ανατολικής Μεσογείου. Μια τέτοια διαδικασία, όπως είπε, θα μπορούσε να επεκταθεί πέρα από τις οριοθετήσεις θαλάσσιων ζωνών και να συμπεριλάβει ζητήματα περιβάλλοντος και ναυσιπλοΐας.
Για την Αθήνα, ωστόσο, υπάρχει μία προϋπόθεση που δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση: η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Εφόσον η Τουρκία δεν αποδεχθεί τη συμμετοχή της, μια τέτοια συνάντηση δεν μπορεί να προχωρήσει.
Στη συνέχεια, η συζήτηση μεταφέρθηκε στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στην κατάσταση στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Ο υπουργός ήταν σαφής ότι, υπό τις συνθήκες που περιέγραψε, δεν μπορεί να υπάρξει ελληνική αποστολή στον Περσικό Κόλπο, καθώς η περιοχή παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη για τη ναυσιπλοΐα.
Ο ίδιος συνέδεσε την κατάσταση με τις διεθνείς ενεργειακές αγορές, επισημαίνοντας ότι οι περιορισμοί στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου έχουν άμεσες συνέπειες στις παγκόσμιες ροές και στις τιμές της ενέργειας. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνάντησή του με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, περιγράφοντας την ιρανική πλευρά ως ιδιαίτερα σκληρό διαπραγματευτή.
Κατά τον κ. Γεραπετρίτη, η Τεχεράνη αντιλαμβάνεται τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ ως ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά της εργαλεία. Παράλληλα, εκτίμησε ότι δεν διαφαίνεται άμεση επιστροφή στην ομαλότητα, καθώς στις απαιτήσεις που έχουν τεθεί περιλαμβάνονται ζητήματα οικονομικών πόρων, τερματισμού των εχθροπραξιών και του κόστους διέλευσης από την περιοχή.
Ο υπουργός περιέγραψε μια διαπραγμάτευση στην οποία δεν αρκεί μόνο να βρεθεί μια συμφωνία, αλλά θα πρέπει κάθε πλευρά να μπορεί να την παρουσιάσει στο εσωτερικό της ως αποδεκτή λύση και όχι ως ταπεινωτική ήττα. Αυτό, σύμφωνα με την ανάλυσή του, είναι ένα από τα δυσκολότερα σημεία της σημερινής συγκυρίας.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει και το ειδικό βάρος της ελληνικής ναυτιλίας. Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε τη σημασία του ελληνόκτητου εμπορικού στόλου για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία, συνδέοντας την προστασία της ναυσιπλοΐας με ευρύτερα ελληνικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα.
Σε διαφορετική επιχειρησιακή κατάσταση βρίσκεται η Ερυθρά Θάλασσα, όπου η Ελλάδα συμμετέχει στην ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες». Όπως ανέφερε ο υπουργός, ελληνική φρεγάτα βρίσκεται στην περιοχή, συμβάλλοντας στην προστασία της ναυσιπλοΐας, ιδιαίτερα των πλοίων ελληνικών συμφερόντων.
Η κυβέρνηση, επομένως, επιχειρεί να εμφανίσει διαφορετική αντιμετώπιση για τις δύο θαλάσσιες ζώνες: συμμετοχή στην ευρωπαϊκή προσπάθεια στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά αποφυγή αποστολής στον Περσικό Κόλπο όσο οι συνθήκες ασφαλείας παραμένουν, σύμφωνα με την κυβερνητική εκτίμηση, εξαιρετικά επικίνδυνες.
Στο ενεργειακό πεδίο, ο υπουργός έθεσε ως βασική στρατηγική την αποφυγή εξάρτησης από έναν μόνο προμηθευτή. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια μέσω των ανανεώσιμων πηγών και της διαφοροποίησης των πηγών και των υποδομών.
Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη κυβερνητική γραμμή υπέρ της διαφοροποίησης των ενεργειακών διαδρομών, με τον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο να αποτελεί ένα από τα σημαντικά έργα περιφερειακής ενεργειακής πολιτικής.
Στο τέλος της συνέντευξης, ο κ. Γεραπετρίτης συνέδεσε την ελληνική εξωτερική πολιτική με την ανάγκη προστασίας της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της ενεργειακής ασφάλειας. Η εικόνα που επιχείρησε να δώσει ήταν εκείνη μιας χώρας που, παρά τις πιέσεις σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή, επιδιώκει να εμφανίζεται ως σταθερός περιφερειακός παράγοντας.
Το πολιτικό στοίχημα, ωστόσο, δεν κρίνεται μόνο από τις δηλώσεις περί διεθνούς αναβάθμισης. Κρίνεται στην πράξη: από το αν ο διάλογος με την Τουρκία θα περιορίσει τις εντάσεις χωρίς να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα, από το αν η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει όπως έχει σχεδιαστεί και από το κατά πόσο η Ελλάδα θα μπορέσει να προστατεύσει τα συμφέροντά της σε μια περιοχή όπου οι γεωπολιτικές και ενεργειακές ισορροπίες μεταβάλλονται διαρκώς.
Διαβάστε περισσότερα