–Από την εκπαιδευτική εμπειρία στον γραφειοκρατικό μαραθώνιο
-Kαι ποιος τελικά θα πληρώσει τον λογαριασμό για τις σχολικές εκδρομές
του Νικόλαου Σαρούκου (*)
Το ελληνικό Δημόσιο καταφέρνει ώρες – ώρες κάτι πραγματικά εντυπωσιακό: να πάρει μια σχολική εκδρομή, δηλαδή μια από τις πλέον συνηθισμένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, και να την κάνει μικρό… διαγωνισμό δημοσίων συμβάσεων. Να μετατρέψει τον εκπαιδευτικό σε παιδαγωγό, συνοδό, διοικητικό υπάλληλο, ελεγκτή δικαιολογητικών, αξιολογητή προσφορών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, άνθρωπο που πρέπει να γνωρίζει και από τουριστικό δίκαιο. Και όλα αυτά για να μπει μια τάξη παιδιών σε ένα λεωφορείο και να πάει σε ένα μουσείο, έναν αρχαιολογικό χώρο ή μια εκπαιδευτική δραστηριότητα.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Το νέο πλαίσιο για τις σχολικές μετακινήσεις αφορά και την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Για τη Δευτεροβάθμια πρόκειται για την Υπουργική Απόφαση 109113/ΓΔ4/19.8.2026, ΦΕΚ Β΄ 5237/19.8.2026, ενώ για την Πρωτοβάθμια για την Υπουργική Απόφαση Φ.12/109328/Δ1/19.8.2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5344/31.8.2026. Οι δύο αποφάσεις αντικαθιστούν το προηγούμενο βασικό πλαίσιο του 2020. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα πιο σύγχρονο και ασφαλές πλαίσιο, που ενισχύει τις εκπαιδευτικές εμπειρίες εκτός τάξης και ταυτόχρονα θωρακίζει μαθητές και εκπαιδευτικούς.
Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια: για να γίνει αυτή η εκπαιδευτική εμπειρία, πρέπει πλέον να περάσει κανείς από έναν πραγματικό γραφειοκρατικό μαραθώνιο. Στην Πρωτοβάθμια προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ετήσιος ή τριμηνιαίος προγραμματισμός των δράσεων, πρακτικά, συγκεκριμένες διαδικασίες έγκρισης και, για τις εκπαιδευτικές δράσεις, Τριμελής Επιτροπή Οργάνωσης και Υλοποίησης. Η δράση πρέπει να αιτιολογείται παιδαγωγικά, να υπάρχει πρόγραμμα, ώρες αναχώρησης και επιστροφής, υπεύθυνοι και συνοδοί, ενώ προβλέπονται και συγκεκριμένες διαδικασίες δημοσιοποίησης και τήρησης στοιχείων.
Και μετά έρχεται το λεωφορείο…
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι. Όταν χρησιμοποιείται τουριστικό λεωφορείο, η σχολική μονάδα καλείται να ενημερώσει την αρμόδια Διεύθυνση Τροχαίας για τη μετακίνηση και, τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν από την αναχώρηση, να αποστείλει σειρά δικαιολογητικών: άδεια κυκλοφορίας, άδεια οδήγησης, Πιστοποιητικό Επαγγελματικής Ικανότητας, ασφαλιστήριο, ΚΤΕΟ, στοιχεία και βεβαιώσεις για τον ταχογράφο και άλλα απαιτούμενα έγγραφα. Παράλληλα προβλέπεται τροχονομικός έλεγχος του λεωφορείου. Η ασφάλεια των μαθητών προφανώς δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Το ερώτημα είναι άλλο: γιατί ένα μέρος του ελεγκτικού μηχανισμού μεταφέρεται στο σχολείο και στον εκπαιδευτικό;
Ο εκπαιδευτικός είναι υπεύθυνος για την παιδαγωγική διαδικασία και την εποπτεία των μαθητών. Δεν είναι τεχνικός ελεγκτής λεωφορείων, νομικός σύμβουλος του σχολείου ή ελεγκτής μητρώων τουριστικών επιχειρήσεων. Κι όμως, το νέο πλαίσιο δημιουργεί ακριβώς αυτή την εντύπωση. Για μετακινήσεις με μισθωμένο όχημα προβλέπεται πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, συγκεκριμένες προθεσμίες, συγκέντρωση και αξιολόγηση προσφορών και αιτιολόγηση της επιλογής. Για τις πολυήμερες μετακινήσεις η διαδικασία γίνεται ακόμη πιο σύνθετη, με τουλάχιστον τρεις προσφορές, τεχνική και οικονομική προσφορά, συγκεκριμένα στοιχεία κόστους, επιτροπή αξιολόγησης, πρακτικό και διαδικασία ενστάσεων.
Και δεν τελειώνει εκεί. Για την υπογραφή της σύμβασης προβλέπονται σειρά δικαιολογητικών, μεταξύ των οποίων πιστοποιητικά περί μη πτώχευσης, μη εκκαθάρισης ή αναγκαστικής διαχείρισης, ποινικά μητρώα, φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα και ασφαλιστήρια επαγγελματικής αστικής ευθύνης. Δηλαδή, η σχολική εκδρομή αποκτά πλέον τον δικό της μικρό διοικητικό φάκελο.
Το παράδοξο: περισσότερες εκδρομές στα χαρτιά, λιγότερες στην πράξη;
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα. Το νέο πλαίσιο θέλει περισσότερες εκπαιδευτικές εμπειρίες. Στην Πρωτοβάθμια, μάλιστα, προβλέπει ελάχιστο αριθμό έξι εκπαιδευτικών μετακινήσεων ανά τμήμα και σχολικό έτος. Την ίδια στιγμή, όμως, κάθε μετακίνηση αποκτά περισσότερα διοικητικά στάδια. Γιατί άλλο είναι να λες στον εκπαιδευτικό «τα παιδιά πρέπει να βγουν από την τάξη και να γνωρίσουν τον κόσμο» και άλλο να του λες «για να τα βγάλεις από την τάξη, ετοίμασε πρακτικό, αιτιολόγησε τον παιδαγωγικό σκοπό, συγκέντρωσε προσφορές, αξιολόγησε προσφορές, τεκμηρίωσε την επιλογή, κάνε αναρτήσεις, συγκέντρωσε δικαιολογητικά, ενημέρωσε την Τροχαία και φρόντισε για τον φάκελο του λεωφορείου».
Κάπου ανάμεσα στα δύο χάνεται το παιδί. Και ο κίνδυνος είναι προφανής: ένας εκπαιδευτικός που ήδη έχει φορτωθεί τεράστιο όγκο γραφειοκρατικής εργασίας μπορεί να σκεφθεί πολύ απλά ότι μια ακόμη διαδικασία, με τόσες ευθύνες και τόσα στάδια, δεν αξίζει τον κόπο. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ακριβώς αντίθετο από τον στόχο του νέου πλαισίου: περισσότερες εκδρομές στα χαρτιά, αλλά λιγότερες εκδρομές στον δρόμο.
Και κάπου εδώ μπαίνει ο σχολικός τουρισμός
Γιατί πίσω από κάθε σχολική μετακίνηση υπάρχει μια ολόκληρη τουριστική αλυσίδα: τουριστικό γραφείο, τουριστικό λεωφορείο, ξενοδοχείο, εστιατόριο, μουσείο, αρχαιολογικός χώρος, ξεναγός, χώρος δραστηριοτήτων και, σε πολλές περιπτώσεις, ακτοπλοϊκή ή αεροπορική μεταφορά. Το σχολικό ταξίδι δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική πράξη. Είναι και τουριστικό προϊόν.
Η Ελλάδα έχει πάνω από ένα εκατομμύριο μαθητές μόνο στην Πρωτοβάθμια και στα Γυμνάσια και Γενικά Λύκεια, χωρίς καν να υπολογίζεται εδώ το σύνολο της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Αν υποθέσουμε συντηρητικά ότι η συνολική ετήσια δαπάνη που συνδέεται με τον σχολικό τουρισμό κινείται στην περιοχή των 70–100 εκατ. ευρώ, τότε μια μείωση των μετακινήσεων κατά 10% σημαίνει δυνητικά απώλεια 7–10 εκατ. ευρώ. Μείωση 15% σημαίνει 10,5–15 εκατ. ευρώ και μείωση 20% οδηγεί σε 14–20 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για σενάρια εκτίμησης και όχι για επίσημη στατιστική μέτρηση του μεγέθους της αγοράς, αλλά αποτυπώνουν το οικονομικό διακύβευμα.
Και αυτό είναι μόνο η άμεση δαπάνη. Γιατί όταν ακυρώνεται ένα σχολικό ταξίδι, δεν χάνει μόνο το τουριστικό γραφείο. Χάνει το λεωφορείο ένα δρομολόγιο, το ξενοδοχείο μια κράτηση, το εστιατόριο δεκάδες ή εκατοντάδες γεύματα, ο ξεναγός μια υπηρεσία, το μουσείο επισκέπτες και ο προορισμός τουριστική κατανάλωση. Το σχολικό ταξίδι λειτουργεί ως μικρή αλλά σημαντική μηχανή διάχυσης τουριστικού εισοδήματος.
Και η αγορά;
Εδώ υπάρχει ένα ακόμη παράδοξο. Δεν είναι απολύτως σωστό ότι κανείς δεν αντιδρά. Υπάρχουν ήδη δημόσιες παρεμβάσεις τουριστικών φορέων, μεταξύ άλλων από τον Σύλλογο Τουριστικών Γραφείων Νομού Τρικάλων, την Ένωση Τουριστικών Πρακτόρων Δωδεκανήσου και ορισμένους φορείς τουριστικών λεωφορείων. Εκείνο που απουσιάζει, όμως, είναι μια ενιαία, πανελλαδική και ισχυρή φωνή του τουριστικού κλάδου, που να αντιμετωπίζει τον σχολικό τουρισμό ως αυτό που πραγματικά είναι: ένα κομμάτι της τουριστικής οικονομίας με συγκεκριμένο τζίρο, θέσεις εργασίας και περιφερειακή διάχυση εισοδήματος.
Γιατί αν τα ξενοδοχεία, τα τουριστικά γραφεία και οι λεωφορειούχοι περιμένουν να αντιδράσουν όταν θα έχουν ήδη χαθεί οι εκδρομές, θα είναι αργά. Ο σχολικός τουρισμός δεν είναι οι μερικές πενταήμερες της Γ΄ Λυκείου. Είναι χιλιάδες ημερήσιες μετακινήσεις, εκπαιδευτικές επισκέψεις και πολυήμερες εκδρομές, στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.
Το κράτος θέλει ασφάλεια. Η αγορά θέλει λειτουργικότητα
Και εδώ πρέπει να είμαστε δίκαιοι. Κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι η ασφάλεια των μαθητών είναι δευτερεύον ζήτημα. Ο έλεγχος ενός λεωφορείου, η νομιμότητα ενός τουριστικού γραφείου, η ασφάλιση και η καταλληλότητα των υπηρεσιών είναι απολύτως απαραίτητα. Το ζήτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχουν έλεγχοι. Το ζήτημα είναι ποιος πρέπει να τους κάνει.
Γιατί το κράτος διαθέτει Τροχαία, μητρώα, ελεγκτικούς μηχανισμούς και ηλεκτρονικά συστήματα. Δεν χρειάζεται να γίνει ο εκπαιδευτικός ελεγκτής του τουριστικού γραφείου ή τεχνικός ελεγκτής λεωφορείων. Ένα πραγματικά ψηφιακό κράτος θα μπορούσε να κάνει ακριβώς το αντίθετο: το σχολείο να δηλώνει ηλεκτρονικά τη μετακίνηση και το σύστημα να αντλεί αυτόματα τα στοιχεία της επιχείρησης, του λεωφορείου, της ασφάλισης, του ΚΤΕΟ και του οδηγού. Οι αρμόδιες υπηρεσίες να κάνουν τους απαραίτητους ελέγχους και το σχολείο να λαμβάνει ένα ηλεκτρονικό «πράσινο φως».
Αυτό λέγεται ψηφιακό κράτος. Το να ζητάς από τον εκπαιδευτικό να συλλέγει και να διαχειρίζεται δεκάδες δικαιολογητικά για να αποδείξει ότι το λεωφορείο είναι νόμιμο, δεν είναι ψηφιοποίηση. Είναι μεταφορά της γραφειοκρατίας από τη μία υπηρεσία στην άλλη.
Ο λογαριασμός θα φανεί το 2026–27
Το σχολικό έτος 2026–27 θα δείξει αν το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει ως μεταρρύθμιση ή ως αντικίνητρο. Και αυτό δεν θα μετρηθεί με δελτία Τύπου. Θα μετρηθεί με τον αριθμό των εκδρομών, των μαθητών που θα ταξιδέψουν, των διανυκτερεύσεων, των κρατήσεων στα ξενοδοχεία, των δρομολογίων των τουριστικών λεωφορείων και του τζίρου των τουριστικών γραφείων.
Γιατί η ασφάλεια είναι αδιαπραγμάτευτη. Η γραφειοκρατία, όμως, δεν είναι.
Και αν για να προστατεύσουμε μια σχολική εκδρομή την κάνουμε τόσο δύσκολη ώστε τελικά να μην πραγματοποιείται, τότε μπορεί να έχουμε πετύχει κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που σχεδιάσαμε.
Να έχουμε ασφαλές λεωφορείο.
Να έχουμε άψογο φάκελο.
Να έχουμε όλα τα πρακτικά.
Να έχουμε όλα τα δικαιολογητικά.
Και τελικά… να μην έχουμε εκδρομή.
Και κάπου στο βάθος, ένα σαρδόνιο χαμόγελο…
(*) Ο κ. Νικόλαος Σαρούκος είναι προϊστάμενος Ελέγχου, Επιθεωρήσεων και Τουριστικής Ανάπτυξης Θεσσαλίας
Υπουργείο Τουρισμού
Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Θεσσαλίας
Πανταζή Βασσάνη 9
Βόλος 38333
www.mintour.gr, saroukos_n@mintour.gr, Τηλ. (+30) 2421023500 (εσωτ. 16), Κιν. / Mob. : +30 6979471653
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Σχολικές εκδρομές: Το νέο βουνό γραφειοκρατίας και ο λογαριασμός στον σχολικό τουρισμό appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα