Εδώ και μήνες, Ουκρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν τους πολίτες να προετοιμαστούν για αυτό που ενδέχεται να είναι ο δυσκολότερος χειμώνας από την αρχή του πολέμου. Η Ρωσία, όπως ανέφεραν, θα χρησιμοποιήσει τα ολοένα και πιο ισχυρά όπλα της με στόχο να παραλύσει το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το πρώτο μεγάλο πλήγμα αναμενόταν αργότερα μέσα στο φθινόπωρο, με την έλευση του πρώτου κρύου. Η Ρωσία, όμως, δεν περίμενε τόσο πολύ. Πριν από την αυγή της Τετάρτης, πύραυλοι και drones έπληξαν έναν μεγάλο θερμοηλεκτρικό σταθμό και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις, προκαλώντας εκρήξεις που συγκλόνισαν το Κίεβο. Μέχρι το πρωί, αρκετές γειτονιές είχαν μείνει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και νερό.
Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, η επίθεση αυτή σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εκστρατείας με στόχο να βυθιστούν οι ουκρανικές πόλεις στο κρύο και το σκοτάδι, έχοντας ως απώτερο σκοπό να καμφθεί το ηθικό του πληθυσμού και να πληγεί σημαντικά η πολεμική προσπάθεια. Η Ρωσία έχει εξαπολύσει παρόμοιες εκστρατείες και τα τελευταία χρόνια, με ποικίλα αποτελέσματα, ωστόσο εισέρχεται στον φετινό χειμώνα διαθέτοντας αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων και drones με κινητήρα αεριώθησης, τα οποία η Ουκρανία δυσκολεύεται να αναχαιτίσει.
Το μέγεθος της ρωσικής επιδίωξης να εξαναγκάσει τους Ουκρανούς σε υποταγή μέσω του ψύχους αποτυπώνεται σε ένα έγγραφο που ο Ουκρανός υπουργός Ενέργειας, Ντένις Σμιχάλ, παρουσίασε σε Ευρωπαίους εταίρους στο Παρίσι πριν από δύο εβδομάδες, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο της παρουσίασης.
Το ρωσικό «σχέδιο»
Ο κ. Σμιχάλ, σύμφωνα με τα ίδια άτομα, περιέγραψε το έγγραφο ως ένα ρωσικό σχέδιο – το οποίο περιήλθε σε γνώση των ουκρανικών αρχών μέσω υποκλοπής – με στόχο την κατάρρευση του ενεργειακού συστήματος μέσω μεθοδικών επιθέσεων. Το σχέδιο, αντίγραφο του οποίου εξασφάλισαν οι New York Times, περιγράφει μια εκστρατεία πληγμάτων με τη χρήση έως και 1.000 πυραύλων, drones και βομβών. Στόχος θα είναι ένα ευρύ φάσμα εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων υποσταθμών ηλεκτρικής ενέργειας, υδροηλεκτρικών και θερμοηλεκτρικών σταθμών, καθώς και λεβητοστασίων.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι, σύμφωνα με το έγγραφο, η Ρωσία προτίθεται να αναγκάσει σε διακοπή λειτουργίας τους τρεις ενεργούς πυρηνικούς σταθμούς της Ουκρανίας – που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ενεργειακής υποδομής της χώρας – πλήττοντας με πυραύλους τους σταθμούς μεταγωγής που τους συνδέουν με το ηλεκτρικό δίκτυο. Οι σταθμοί αυτοί βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη του ενός μιλίου από τους αντιδραστήρες.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι η Μόσχα θα στοχοποιήσει το σύστημα ύδρευσης της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων αντλιοστασίων και εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, χρησιμοποιώντας δεκάδες βαλλιστικούς πυραύλους και κατευθυνόμενες βόμβες ολίσθησης Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει κατ’ ιδίαν την ανησυχία τους για το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει περιορισμένα εναλλακτικά σχέδια σε περίπτωση που αντιμετωπίσει σοβαρές διακοπές στην υδροδότηση.
Ο απώτερος στόχος είναι η αποκοπή των μεγάλων ουκρανικών πόλεων από την ηλεκτρική ενέργεια, τη θέρμανση και το νερό, γεγονός που θα μπορούσε να πυροδοτήσει ανθρωπιστική κρίση. Το Κίεβο, το Χάρκοβο και η Οδησσός αναδεικνύονται ως βασικοί στόχοι, με σχέδια για διακοπή της ηλεκτροδότησης σε αυτές τις πόλεις κατά 90%, μείωση της παροχής θέρμανσης έως και 90% και πρόκληση σοβαρών προβλημάτων στο αποχετευτικό δίκτυο.
Προετοιμασία για έναν σκληρό χειμώνα
Οι New York Times δεν είχαν τη δυνατότητα να επαληθεύσουν ανεξάρτητα το έγγραφο, το οποίο φέρει ημερομηνία Αυγούστου και είναι συνταγμένο στα ρωσικά. Ωστόσο, ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Β. Πούτιν έχει δηλώσει δημόσια ότι οι δυνάμεις του θα διεξάγουν εκτεταμένη εκστρατεία αυτόν τον χειμώνα για την εξουδετέρωση των ενεργειακών υποδομών της Ουκρανίας, παρουσιάζοντάς την ως αντίποινα για τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου.
Ο κ. Σμιχάλ μίλησε αόριστα για το έγγραφο στα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης πριν από μία εβδομάδα, δηλώνοντας: «Οι εταίροι μας, όπως και εμείς, σοκαρίστηκαν από τον κυνισμό του, από αυτόν τον ψυχρό, τρομοκρατικό υπολογισμό για το πώς θα καταστραφεί ο ενεργειακός μας τομέας».
Το αν η Ρωσία θα υλοποιήσει τη στρατηγική που περιγράφεται στο έγγραφο – και αν θα πετύχει στον στόχο της σε περίπτωση που το πράξει – μένει να φανεί. Η Ουκρανία έχει αφιερώσει τους τελευταίους μήνες στην προετοιμασία για τον χειμώνα, κατασκευάζοντας προστατευτικές δομές πάνω από κρίσιμες εγκαταστάσεις, όπως υποσταθμούς που μεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια σε όλη τη χώρα. Οι πολίτες, οι περισσότεροι εκ των οποίων υπέστησαν σοβαρές διακοπές ρεύματος και θέρμανσης τον περασμένο χειμώνα, έχουν προμηθευτεί μπαταρίες και μικρές θερμάστρες υγραερίου.
Οι ουκρανικές αρχές έχουν δαπανήσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για την επισκευή σταθμών παραγωγής ενέργειας και υποσταθμών, καθώς και για την εγκατάσταση μικρότερων ενεργειακών μονάδων, όπως στρόβιλοι φυσικού αερίου, οι οποίοι είναι πιο δύσκολο να πληγούν. Η Ουκρανία έχει επίσης επενδύσει στην ενίσχυση του δικτύου, ώστε να αντέχει στη ζήτηση κατά τη διάρκεια του ψύχους και να ανακατευθύνει την ενέργεια όταν οι επιθέσεις θέτουν εκτός λειτουργίας τις γραμμές μεταφοράς.
«Σαν να τρέχεις μαραθώνιο με ένα πνευμόνι»
Οι ειδικοί σε θέματα ενέργειας προειδοποιούν ότι αυτά τα μέτρα μπορούν, στην καλύτερη περίπτωση, να αμβλύνουν το αναμενόμενο πλήγμα, όχι να το αποτρέψουν. Η Ολένα Παβλένκο, επικεφαλής του DiXi Group – ενός ουκρανικού οργανισμού ανάλυσης πολιτικών για την ενέργεια – δήλωσε ότι τέσσερις χειμώνες πολέμου έχουν αποδυναμώσει τόσο πολύ το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας, ώστε η αντιμετώπιση ενός ακόμη χειμώνα θα ισοδυναμούσε με το «να τρέχεις μαραθώνιο έχοντας μόνο έναν πνεύμονα».
Οι μνήμες από τον περασμένο χειμώνα – τον δυσκολότερο μακράν από την έναρξη του πολέμου, εν μέρει λόγω των εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών – παραμένουν έντονες για τους Ουκρανούς, εξηγώντας τον φόβο τους για ένα νέο κύμα ρωσικών πληγμάτων.
Μιλώντας στο Κοινοβούλιο τον Αύγουστο, ο κ. Σμίχαλ εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι η Ουκρανία θα εισέλθει στον φετινό χειμώνα καλά προετοιμασμένη. Η χώρα διέθετε διαθέσιμη ισχύ περίπου 15 γιγαβάτ, είπε, και αναμενόταν αυτή να αυξηθεί σε πάνω από 21 γιγαβάτ μέχρι το τέλος του έτους. Αυτή η ποσότητα θα επαρκούσε για την κάλυψη της αιχμής της ζήτησης, η οποία έφτασε περίπου τα 18 γιγαβάτ τον περασμένο χειμώνα.
Ωστόσο, οι προβλέψεις του δεν συνυπολόγιζαν επιθέσεις όπως αυτή της Τετάρτης, οι οποίες μπορούν να ακυρώσουν το έργο μηνών για επισκευές. Η Μαρία Τσατουριάν, αναλύτρια ενέργειας στην ερευνητική ομάδα Ukraine Facility Platform, δήλωσε ότι αρκούν λίγες μόνο επιθέσεις για να τεθούν εκτός λειτουργίας τα πέντε γιγαβάτ ισχύος που η Ουκρανία είχε αποκαταστήσει τους τελευταίους μήνες.
Επεσήμανε τις διακοπές ρεύματος που ακολούθησαν το πλήγμα της Τετάρτης ως απόδειξη της ευπάθειας του δικτύου.
Τρία στάδια επιθέσεων
Το ρωσικό σχέδιο, το οποίο περιήλθε σε γνώση των ουκρανικών αρχών μετά από υποκλοπή, φαίνεται να αποσκοπεί στην κατάρρευση του ήδη εξασθενημένου δικτύου της Ουκρανίας.
Όπως αναφέρουν οι New York Times, προβλέπει τρία στάδια επιθέσεων. Το πρώτο θα έθετε εκτός λειτουργίας υποσταθμούς κοντά στα δυτικά σύνορα της Ουκρανίας, οι οποίοι εισάγουν ηλεκτρική ενέργεια από την Ευρώπη. Το δεύτερο θα έθετε εκτός λειτουργίας τους υδροηλεκτρικούς σταθμούς.
Το τρίτο θα ανάγκαζε τους τρεις εν λειτουργία πυρηνικούς σταθμούς της Ουκρανίας να σταματήσουν τη λειτουργία τους. (Ένας τέταρτος πυρηνικός σταθμός, κοντά στη νότια πόλη Ζαπορίζια, καταλήφθηκε από τις ρωσικές δυνάμεις στις αρχές του πολέμου και δεν λειτουργεί.)
Στόχος των επιθέσεων, σύμφωνα με το έγγραφο, είναι η εξάλειψη παραγωγικής ισχύος σχεδόν 15 γιγαβάτ — ποσότητα ίση με αυτή που διέθετε η Ουκρανία στο τέλος του καλοκαιριού.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr