Ενα πολυδιαφημισμένο ακροδεξιάς κοπής μέτρο που, παρά τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς, δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην Ελλάδα, παραβιάζει όμως στον σχεδιασμό του τον πυρήνα του διεθνούς προσφυγικού δικαίου, το ίδιο το δικαίωμα στην κατάθεση και την εξέταση των αιτημάτων ασύλου, συνιστά η πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη την οποία παρουσίασε χθες στους Ευρωπαίους ομολόγους του ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης.
Πρόκειται για τη θεσμοποίηση Ειδικού Καθεστώτος Παρέκκλισης, όπως το ονομάζει ανακοίνωση του υπουργείου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το μέτρο επιτρέπει την προσωρινή αναστολή παραλαβής αιτήσεων ασύλου και την ενεργοποίηση ταχείας διαδικασίας απελάσεων με άμεση συνδρομή της FRONTEX σε περιπτώσεις «ραγδαίας αύξησης αφίξεων» και «υπερκορεσμού» των τοπικών δομών υποδοχής σε συνδυασμό με στοιχεία που «αποδεικνύουν κρατική ή οργανωμένη διευκόλυνση των ροών από τρίτες χώρες».
«Ο νέος μηχανισμός φιλοδοξεί να καλύψει το δομικό κενό του υφιστάμενου πλαισίου, παρέχοντας άμεση επιχειρησιακή και νομική θωράκιση στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. όταν οι ροές χρησιμοποιούνται ως υβριδική απειλή» σημειώνει το υπουργείο. Πρόκειται για το διαβόητο μέτρο της αναστολής ασύλου που θεσμοθέτησε δύο φορές η κυβέρνηση Μητσοτάκη, μία τον Μάρτιο του 2020 για πρόσφυγες που περνούσαν μαζικά από την Τουρκία στον Εβρο και μία τον Ιούλιο του 2025 επικαλούμενη αυξημένη ροή προσφύγων από τη Λιβύη. Και τις δύο φορές η κυβέρνηση θεσμοθέτησε την άμεση απέλαση των προσφύγων χωρίς να καταθέσουν αιτήσεις ασύλου. Και τις δύο φορές απέτυχε πλήρως να το εφαρμόσει. Καμία απέλαση δεν έγινε δυνάμει της αναστολής ασύλου.
Η αποτυχία ήταν και επιχειρησιακή και νομική. Η κυβέρνηση αποδείχτηκε επιχειρησιακά ανέτοιμη και χωρίς κανέναν σχεδιασμό, με αποτέλεσμα να ψάχνει να βρει τρόπο μεταφοράς εκατοντάδων προσφύγων, όπως και σε ποιες δομές θα στεγαστούν.
Αν και σε μεγάλο βαθμό δεν επιτράπηκε καταγραφή των αιτημάτων ασύλου για το διάστημα που οριζόταν (με εξαίρεση κατηγορίες προσφύγων για τις οποίες επιτράπηκε με μυστική εγκύκλιο του υπουργείου η κατάθεση και εξέταση των αιτήσεων πριν από τη λήξη της αναστολής του Ιουλίου του 2025), οι εκκρεμείς αιτήσεις συσσωρεύτηκαν και εξετάστηκαν μετά τη λήξη της αναστολής επιφέροντας υπέρμετρο φόρτο στην υπηρεσία Ασύλου και βέβαια μεγάλη αβεβαιότητα και απάνθρωπες δοκιμασίες στους πρόσφυγες. Ως προς την υποτιθέμενη αποτρεπτική δύναμη του μέτρου, ούτε μειώθηκαν οι αφίξεις από την Τουρκία μετά τον Μάρτιο του 2020 ούτε και οι αφίξεις από τη Λιβύη στην Κρήτη μετά τον Ιούλιο του 2025.
Ως προς το νομικό σκέλος το μέτρο συνάντησε την έντονη αντίδραση διεθνών οργανισμών και διεθνών και ελληνικών φορέων δικαιωμάτων και οργανώσεων. Για την αναστολή του Ιουλίου του 2025 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου εξέδωσε ασφαλιστικά μέτρα που έδιναν εντολή στην κυβέρνηση να μην εφαρμόσει την αναστολή, η οποία κατέπεσε και σε πολλές αποφάσεις διοικητικών δικαστηρίων στην Ελλάδα.
Προκειμένου να διασκεδάσει τις εντυπώσεις στην Ε.Ε., ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε πρόσφατο άρθρο του στο Politico επιχειρούσε μια σχεδόν ανεπαίσθητη λαθροχειρία: δεν μίλησε ξεκάθαρα για άμεση απέλαση χωρίς καταγραφή των αιτημάτων, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι η αναστολή συνιστά απλώς μια χρονική καθυστέρηση της εξέτασης των αιτημάτων για να αποσυμφορηθεί το σύστημα.
Το υπουργείο έσπευσε να ανακοινώσει «ευρεία στήριξη στην ελληνική πρωτοβουλία». Mένει να φανεί αν οι Ευρωπαίοι ομόλογοι πειστούν να θεσμοθετήσουν τόσο απάνθρωπη και κατάφωρη παραβίαση του δικαιώματος στο άσυλο, υιοθετώντας μια ανεφάρμοστη μέχρι στιγμής πρόταση που κανονικοποιεί ακόμη περισσότερο την ακροδεξιά αντιπροσφυγική ατζέντα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr