Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ήταν πρωτοπόρος του φεμινιστικού κινήματος στο διεθνές στερέωμα. Από τη δεκαετία του 1970 ήταν παρούσα σε όλα τα παγκόσμια συνέδρια για το γυναίκειο ζήτημα. Δεν έγινε φεμινίστρια επειδή ήταν σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου. Τη θυμάμαι το 1979 στην Κοπεγχάγη, όπου συγκεντρώθηκαν γυναίκες από όλο τον πλανήτη.
Πόσο εντυπωσίασαν οι προτάσεις και οι θέσεις της για την ισότητα των δυο φίλων. Ελεγε ότι ο διάλογος μεταξύ μας ανοίγει δρόμους για να γνωρίσουμε τον εαυτό μας και να πολεμήσουμε τις προκαταλήψεις.
Αργότερα ίδρυσε με μια ομάδα σημαντικών γυναικών την ΕΓΕ, ώστε να προωθήσουν προβλήματα όπως η κατάργηση της προίκας, ο πολιτικός γάμος, το συναινετικό διαζύγιο, η διατήρηση του επώνυμου μετά τον γάμο κ.ά.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ξεχώριζε για το φωτεινό της μυαλό, τη μαχητικότητα, τη διακριτικότητα και την αξιοπρέπεια. Στο πρώτο συμβούλιο της ΕΓΕ συμμετείχαν η Καλλιόπη Μπουρδάρα, η Κάκια Γεννηματά, η Ντιντή Γιαννοπούλου, η Επυ Σκιαδαρέση, η Καίτη Λάζαρη και άλλες.
Αξέχαστη παραμένει η παρουσία της Κάκιας Γεννηματά και της Επυς Σκιαδαρέση. Δυο γυναίκες υπόδειγμα ανθρωπιάς και αγωνιστικότητας. Με αληθινή αγάπη στον συνάνθρωπο.
Μας εντυπωσίασε το βιβλίο που έγραψε η Μαργαρίτα Παπανδρέου «Ερωτας και εξουσία», με πόσο ελκυστικό τρόπο περιγράφει τη ζωή της. Διαπιστώσαμε ότι πρέπει να ήταν και άξια δημοσιογράφος. Αυτό άλλωστε σπούδασε εκείνα τα χρόνια της γνωριμίας της με τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Οι θέσεις αυτές, όπως τις δημοσιεύουμε παρακάτω, παραμένουν άκρως επίκαιρες ακόμα και σήμερα, 41 χρόνια μετά, αφού πολλά, αν όχι τα περισσότερα ζητήματα που έθιξε τότε παραμένουν ακόμα ανοιχτά.
Η παρέμβαση της Μαργαρίτας Παπανδρέου στη διεθνή συνάντηση
«Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης συγκεντρώνουν μια τεράστια δύναμη. Μια δύναμη, που όταν χρησιμοποιείται λαθεμένα, μπορεί να επηρεάσει τη θέση των γυναικών, με την προώθηση μιας πατριαρχικής θεώρησης της κοινωνίας και με το να κάνει υποθέσεις για την κοινωνία – όπως, για τις αμυντικές ανάγκες, την παραγωγή όπλων, τη στρατιωτική εκπαίδευση, που είναι εντελώς ασύμφωνες με τις γυναικείες αξίες και το αίτημα των γυναικών για Ειρήνη.
Θα μιλήσω πρώτα για τον Τύπο, εκφράζοντας την άποψη της οργάνωσής μας. Καθήκον του Τύπου σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι να αξιολογεί το έργο της Κυβέρνησης, να αναγνωρίζει τις θετικές της πράξεις και να κάνει κριτική στα λάθη της. Δυστυχώς όμως ο Τύπος δεν είναι αντικειμενικός.
Οι εφημερίδες χρησιμοποιούν τη δύναμή τους για να προβάλλουν τις θέσεις ενός κόμματος ή να εκφράσουν μια πολιτική ιδεολογία ή απλά για να εξυπηρετήσουν δικά τους συμφέροντα. Κάθε συμφέρον σχεδόν εκπροσωπείται στον Τύπο, ιδιαίτερα τα οικονομικά συμφέροντα, ενώ παραγνωρίζονται πολλές φορές τα συμφέροντα του λαού και –κατά τη γνώμη μου– αγνοούνται τα συμφέροντα των γυναικών.
Οταν βέβαια υπάρχουν πολλές εφημερίδες, όπως στη χώρα μας, δίνεται τουλάχιστον η δυνατότητα να ενημερώνεται κανείς για τις θέσεις των κομμάτων σε όλα τα θέματα. Η πολυφωνία αυτή θα ήταν υγιής και ωφέλιμη, εάν δεν είχαμε το φαινόμενο του κιτρινισμού.
Κίτρινος Τύπος σημαίνει φτηνή επιδίωξη εντυπωσιασμού, εκμετάλλευση της γυναίκας σαν σεξουαλικό αντικείμενο, διαστρέβλωση των γεγονότων, απλά και μόνο για πολιτικό όφελος, κι όταν η διαστρέβλωση αυτή δεν αρκεί, κατασκευάζονται φανταστικές ιστορίες, που παρουσιάζονται σαν πραγματικά γεγονότα. Ευτυχώς, δεν πέφτουν σ’ αυτή την κατηγορία όλες οι εφημερίδες. Νομίζω πως για να γίνεται τουλάχιστο σεβαστή η νοημοσύνη του αναγνώστη, επιβάλλεται να διαμορφωθεί ένα “πλαίσιο αρχών” ένα “σύστημα ηθικών κανόνων”, με βάση το οποίο θα λειτουργεί κάθε εφημερίδα. Αυτό μπορεί να γίνει από τους εκδότες, όχι βέβαια σαν μέσο λογοκρισίας –στην οποία είμαστε απόλυτα αντίθετες–, αλλά για να διατηρήσουν οι εφημερίδες στοιχειώδη αξιοπιστία και εντιμότητα απέναντι στο κοινό.
Πιστεύουμε ωστόσο ότι για να είναι ολοκληρωμένο ένα τέτοιο “πλαίσιο αρχών” πρέπει να περιλαμβάνει και τις απόψεις των γυναικών, που αγωνίζονται για την κοινωνική δικαιοσύνη, την ισότητα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, σε όλους τους τομείς της ζωής. Εάν μπορούσαμε να συνεργαστούμε, θα υπήρχε τουλάχιστον η δυνατότητα να ακουστεί η φωνή μας. Ισως βέβαια να ονειρεύομαι λίγο, ίσως αυτά να είναι ουτοπία… Επιπλέον θεωρούμε αναγκαίο, κάθε εφημερίδα να αναθέσει τα γυναικεία θέματα σε έναν ή δύο δημοσιογράφους. Φυσικά δεν εννοώ τη μόδα, τις δίαιτες ή την ομορφιά. Το σύγχρονο γυναικείο κίνημα έχει μια ιστορία είκοσι χρόνων, που μπορεί και πρέπει να γίνει γνωστή στο λαό, όπως και η φεμινιστική λογοτεχνία, τα νέα μηνύματα, τα διάφορα θεωρητικά κείμενα, οι αλλαγές στους νόμους και τα γεγονότα που σημάδεψαν αυτή την πορεία. Επίσης, υπάρχουν και μεμονωμένες γυναίκες, που αγωνίστηκαν στο παρελθόν, για την εξάλειψη αυτής της κοινωνικής αδικίας, της ανισότητας των γυναικών, που είναι παντελώς άγνωστες. Για να γίνει αυτό, χρειάζεται, όπως έχουμε τους πολιτικούς συντάκτες, τους οικονομικούς συντάκτες για πολιτιστικά θέματα κ.λπ. να έχουμε ειδικούς συντάκτες για τα γυναικεία θέματα.
Η αποδοχή αυτών των προτάσεων θα έδειχνε ότι οι εφημερίδες παίρνουν σοβαρά τον αγώνα για την ισότητα και αντιμετωπίζουν το θέμα με υπευθυνότητα και ενδιαφέρον.
Και τώρα για την τηλεόραση. Οπως ξέρετε η τηλεόραση είναι κρατική και έχει δύο κανάλια. Ολες οι αποφάσεις που αφορούν τον προγραμματισμό και την αξιολόγηση των γεγονότων που αναφέρονται στις ειδήσεις παίρνονται από άνδρες. Είμαστε ευτυχείς βέβαια που αυτοί οι άντρες είναι δημοκράτες και σοσιαλιστές και η κοσμοθεωρία τους συγγενεύει με τη δική μας φεμινιστική-σοσιαλιστική ιδεολογία. Πιστεύουμε ασφαλώς σε μια τηλεόραση όσο το δυνατόν περισσότερο αντικειμενική. Ομως, αμεροληψία, στην απόλυτη έννοια, είναι δύσκολο να υπάρξει, αφού τα άτομα που δουλεύουν στην τηλεόραση έχουν τη δική τους ολοκληρωμένη πολιτική φιλοσοφία, που περνάει, και που εν πάση περιπτώσει, αντανακλά την πλειοψηφία του λαού, που υποστηρίζει την εκάστοτε Κυβέρνηση.
«Σαν γυναικεία οργάνωση, ζητάμε να κατατεθεί στη Βουλή και να περάσει το Νομοσχέδιο για τις διαφημίσεις, που είναι από καιρό έτοιμο και που απαγορεύει τη χρησιμοποίηση του γυναικείου σώματος για εμπορικούς σκοπούς»
Πιστεύουμε ότι όταν η τηλεόραση είναι κρατική, πρέπει να υπάρχει ένα γνωμοδοτικό συμβούλιο, στο οποίο να συμμετέχουν διάφορες κοινωνικές δυνάμεις (και ασφαλώς και το γυναικείο κίνημα). Αυτό το συμβούλιο θα παρακολουθεί την πολιτική που ακολουθείται και θα βοηθάει στη διαμόρφωση κατευθυντήριων γραμμών. Αυτό θα ήταν ένα πρώτο βήμα, προς το επόμενο στάδιο, για έναν ανεξάρτητο οργανισμό με τη συμμετοχή κοινωνικών φορέων, υπεύθυνο για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο.
Σαν γυναικεία οργάνωση, ζητάμε επίσης να κατατεθεί στη Βουλή και να περάσει το Νομοσχέδιο για τις διαφημίσεις, που είναι από καιρό έτοιμο και που απαγορεύει τη χρησιμοποίηση του γυναικείου σώματος για εμπορικούς σκοπούς.
«Ζητάμε από τους υπεύθυνους της τηλεόρασης να εξετάσουν τη δυνατότητα ειδικών εκπομπών για τις γυναίκες που είναι κλεισμένες στα σπίτια τους. Να ενημερωθούν για θέματα υγείας, για τις υπηρεσίες που τους παρέχει η Πολιτεία και για τα δικαιώματά τους»
Τέλος ζητάμε από τους υπεύθυνους της τηλεόρασης να εξετάσουν τη δυνατότητα ειδικών εκπομπών για τις γυναίκες που είναι κλεισμένες στα σπίτια τους. Προγράμματα που θα τις βοηθήσουν να οργανώσουν καλύτερα το χρόνο τους, να μάθουν για θέματα υγείας, για τις υπηρεσίες που παρέχει η Πολιτεία σ’ αυτές και για τα δικαιώματα που τους παρέχει ο νόμος. Επίσης, εκπαιδευτικά προγράμματα, που όσοι τα παρακολουθούν, θα μπορούν να παίρνουν μετά από εξετάσεις διπλώματα ισότιμα των Γυμνασίων και των Πανεπιστημίων.
Ολα όσα ανέφερα τονίζουν έμμεσα τις αδυναμίες στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Σήμερα όμως, που έχουμε ένα ισχυρό γυναικείο κίνημα και υπάρχει η πολιτική βούληση της Κυβέρνησης για ισότητα, είμαστε αισιόδοξες και θα συνεχίσουμε τον αγώνα για την πραγμάτωση των στόχων μας».
*Η φωτογραφία είναι από το προσωπικό αρχείο της Εύας Νικολαΐδου
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr