Ενα κοτέτσι, ένας νεαρός πετεινός, κάτι φραγκόκοτες και μια τάξη πραγμάτων που απαιτεί να μη διαταράσσεται. Η Πηνελόπη Δέλτα δεν χρειάστηκε περισσότερα για να μιλήσει για την εξουσία, την υπακοή και το τίμημα που πληρώνει όποιος επιμένει να κοιτάζει πέρα από το σύρμα. Ούτε φυσικά για τον μεγάλο, παράφορο και ανεκπλήρωτο έρωτά τους με τον Ιωνα Δραγούμη (ο «Κικιρής» στο έργο). Το «Στο κοτέτσι», που η Δήμητρα Παπαδήμα διασκευάζει θεατρικά και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Στίξις, έχει φαινομενικά την όψη παραμυθιού, με τη διαφορά πως κάτω από τα φτερά, τα πούπουλα και τα κακαρίσματα κρύβεται μια ιστορία πολύ ανθρώπινη και τόσο μα τόσο διαχρονικά πολιτική.
Η Δέλτα έγραψε το κείμενο αρχές του 1922 (λίγο πριν από την καταστροφή της Σμύρνης δηλαδή), μέσα σε ένα πολύ έντονο πολιτικό κλίμα, και το έγραψε ως παιδικό ανάγνωσμα για το περιοδικό «Παιδική Χαρά», αφιερωμένο στη δεκάχρονη ανιψιά της Ειρήνη Μπενάκη. Η συγγραφέας είχε ήδη ζήσει τον Εθνικό Διχασμό και τη δολοφονία του λατρεμένου της Ιωνα Δραγούμη, το 1920. Ο κόσμος ήταν γεμάτος οργή και πολιτική μισαλλοδοξία. Οπότε η Δέλτα έγραψε ένα «παραμύθι» που μπορούσε να μιλήσει γι’ αυτόν τον κόσμο χωρίς να χρειαστεί να τον κατονομάσει σε κάθε γραμμή.
Ο Κικιρής (Ιων Δραγούμης) είναι νέος, ανήσυχος, περιπλανιέται, παρατηρεί, δοκιμάζει τα όρια της αυλής και ενδιαφέρεται για όσα συμβαίνουν στους άλλους. Δεν γεννήθηκε για να αποδέχεται ότι κάτι είναι σωστό μόνο και μόνο επειδή γίνεται από παλιά. Ο κυρ Βαρδαλαμπούμπας (Ελευθέριος Βενιζέλος), αντίθετα, ξέρει καλά την αξία της θέσης του. Στο κοτέτσι υπάρχουν κανόνες, ιεραρχία, προνόμια και όποιος αμφισβητεί τον αρχηγό, απειλεί (δήθεν) την ησυχία όλων. Μια ησυχία που περισσότερο μοιάζει με σιωπή επιβεβλημένη από φόβο.
Εδώ η Δέλτα αποδεικνύεται οξύτερη από πολλές άλλες πολιτικές αλληγορίες της εποχής της και τολμά! Κοιτάζει και τους ενοίκους της αυλής κατάματα: εκείνους που καταλαβαίνουν πως κάτι δεν πάει καλά, αλλά διστάζουν· εκείνους που θέλουν μια καλύτερη ζωή, αρκεί να μη χρειαστεί να διακινδυνεύσουν τη βολή τους· εκείνους που μπορεί να θαυμάζουν το θάρρος του Κικιρή και ταυτόχρονα να εύχονται να χαμηλώσει τη φωνή του. Η εξαιρετική ηθοποιός και θεατρική συγγραφέας Δήμητρα Παπαδήμα διασκευάζει το αρχικό κείμενο και το προσαρμόζει σε θεατρική γραφή. Μοιράζει τις φωνές στους χαρακτήρες, οργανώνει τη δράση σε τέσσερα μέρη και δίνει στη σύγκρουση σκηνικό ρυθμό. Εξάλλου, ξέρει τη Δέλτα πολύ καλά, καθώς έχει ασχοληθεί θεατρικά με τη ζωή της, αναζητώντας τη γυναίκα πίσω από το όνομα που συναντήσαμε στα σχολικά αναγνώσματα. Εδώ στρέφεται στο ίδιο το έργο της και αναδεικνύει πόση ένταση μπορεί να χωρέσει μέσα σε λίγες γραμμές.
Και ενώ εκδόθηκε το «Στο κοτέτσι», λίγο μετά κυκλοφόρησε και το νέο πόνημα της Δήμητρας Παπαδήμα «Ιων Δραγούμης: Ποιος είμαι» από τις εκδόσεις Συρτάρι. Η Παπαδήμα δίνει τον λόγο στον άνθρωπο του οποίου η δολοφονία σημάδεψε βαθιά ολόκληρη τη χώρα. Μέσα από τον εσωτερικό μονόλογο του Δραγούμη, το έργο στρέφεται στην πολιτική του διαδρομή, τις προσωπικές του αγωνίες και τη σχέση του με δύο πολύ διαφορετικές γυναίκες, την Πηνελόπη Δέλτα και τη Μαρίκα Κοτοπούλη. Ετσι, διαβάζοντας τα δύο βιβλία δίπλα δίπλα, συναντά κανείς από τη μία το αλληγορικό παραμύθι που έγραψε η Δέλτα μετά τον θάνατό του (σε διασκευή της Δήμητρας) και από την άλλη τη θεατρική απόπειρα της Παπαδήμα να δώσει φωνή στον ίδιο.
«Από τη στιγμή που ασχολήθηκα με τη Δέλτα και την Κοτοπούλη, δεν μπορούσα να αφήσω αψυχολόγητο τον ίδιο τον Ιωνα Δραγούμη», μας λέει η Δ. Παπαδήμα. «Οπότε του έδωσα φωνή. Φωνή εκ βαθέων. Μόνο έτσι, εξάλλου, προτιμώ να ασχολούμαι με τους ανθρώπους: θέλω να φτάνω στο μεδούλι. Κατά την άποψή μου, τόσο η Δέλτα όσο και η Κοτοπούλη και ο Δραγούμης με τον τρόπο τους υπήρξαν τα ροκ είδωλα της εποχής τους. Δεν χωρούσαν πουθενά! Ούτε καν μέσα στο ίδιο τους το σώμα.
»Αγωνίστηκαν, ερωτεύτηκαν, πάλεψαν και άντεξαν, γνωρίζοντας εκ των προτέρων πως δεν θα έφτιαχναν εκείνοι τον κόσμο, λαχταρούσαν όμως να υπάρξουν νικητές στον δικό τους μικρόκοσμο. Ηταν και οι τρεις καλλιτέχνες εκ φύσεως. Γιατί ο καλλιτέχνης γεννιέται, δεν γίνεται. Κάποιοι καλλιτέχνες γίνονται και μαχητές με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Από τη μεριά μου, με τα έργα μου δεν κρίνω τον άνθρωπο: ούτε τον πολιτικό Δραγούμη, ούτε την ηθοποιό Κοτοπούλη, μήτε την αριστοκράτισσα, συγγραφέα Πηνελόπη Μπενάκη Δέλτα. Δεν είναι αυτή η πρόθεσή μου. Αυτό που θέλω είναι να τους ζωντανέψω στη σκηνή για να “ζεστάνω” τον θεατή. “Δεν έκανα όσα ήθελα, αλλά τόσα μπόρεσα”, ψιθύρισε ο Δραγούμης πριν ξεψυχήσει. Τα λόγια αυτά τα βρίσκω παρήγορα. Ισως μάλιστα να ταυτίζομαι κάπως με τον Δραγούμη. Μάλιστα, σας αποκαλύπτω πως σκοπεύω να τον ερμηνεύσω. Πώς; Θα γίνω η Μαρίκα Κοτοπούλη που παίζει στη σκηνή τον άνθρωπό της που έχασε για πάντα. Η Κοτοπούλη συχνά υποδυόταν ανδρικούς ρόλους. Ευκαιρία μου, λοιπόν, να παίξω τον… εαυτό μου», καταλήγει αποκαλυπτικά.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr