Την ώρα που οι φορολογικές εγκύκλιοι και οι νέες φορολογικές ρυθμίσεις και υποχρεώσεις δημιουργούν ένα πλέγμα… άγνοιας και αλληλοαναιρούμενων (ή και εξωφρενικών) διατάξεων, η προσφυγή σε ενστάσεις ή στη βαριά Δικαιοσύνη (ΣτΕκ.λπ.) φαίνεται ότι αποδίδει λύσεις σε ζητήματα που οι περισσότεροι «καταπίνουν αμάσητα».
Το τελευταίο χρονικό διάστημα αρκετές αποφάσεις έχουν ανατρέψει βαριά πρόστιμα και έχουν δικαιώσει προσφυγές ακόμη και για αυτονόητα, όπως π.χ. η εφαρμογή της αρχής της αναδρομικής εφαρμογής της επιεικέστερης κύρωσης και η μη επιβολή προστίμου εκπρόθεσμης δήλωσης (για καθυστέρηση… 11 λεπτών της ώρας) λόγω δυσλειτουργίας της εφαρμογής υποβολής.
Με την τελευταία απόφασή του το ΣτΕ πατάει «φρένο» στην εικοσαετή παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου για να βεβαιώσει μια φορολογική επιβάρυνση λόγω φοροδιαφυγής. Το Β’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε με την υπ’ αριθμόν 1246/2026 απόφασή του ότι μια τόσο μακροχρόνια παραγραφή έρχεται σε αντίθεση με το Σύνταγμα, καταλήγοντας πως πρέπει να εφαρμόζεται η συνήθης πενταετής παραγραφή.
Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η κρίση του ίδιου δικαστηρίου σχετικά με τη δεκαετή παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου για φορολογικά πρόστιμα.
Σύμφωνα με το ΣτΕ, και σε αυτό το θέμα τίθεται ζήτημα συνταγματικότητας και πρέπει να ισχύσει η πενταετής παραγραφή.
Προσοχή όμως, η απόφαση δεν σημαίνει ότι διαγράφονται αυτομάτως όλες οι παλιές φορολογικές οφειλές, αλλά αφορά το δικαίωμα του Δημοσίου να εκδώσει την πράξη καταλογισμού και όχι την παραγραφή μιας ήδη νόμιμα βεβαιωμένης οφειλής. Κάθε υπόθεση θα πρέπει να εξεταστεί ξεχωριστά, με βάση τον χρόνο έκδοσης της πράξης και τυχόν άλλες νόμιμες παρατάσεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση το δικαστήριο έκρινε ότι:
1. «Αντίκειται στη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας η πρόβλεψη 20ετούς παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου προς επιβολή φορολογικών επιβαρύνσεων λόγω φοροδιαφυγής (άρθρο 36 παρ. 3 του ν. 4174/2013) και
2. είναι αντίθετη στο άρθρο 78 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος η μεταβατική διάταξη του άρθρου 66 παρ. 27α εδ. β΄ του ν. 4646/2019 περί 10ετούς παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου προς επιβολή φορολογικών επιβαρύνσεων λόγω φοροδιαφυγής, διότι καταλαμβάνει εν προκειμένω έτος (2013) προγενέστερο του προηγούμενου έτους της δημοσίευσης του νόμου».
Σύμφωνα με την καταγραφή δημοσιευμένων αποφάσεων της ΔΕΔ, τουλάχιστον 27,4 εκατ. ευρώ φόρων, προστίμων και επιβαρύνσεων έχουν καταλογιστεί από το 2022 έως το 2026 σε υποθέσεις των ετών 2012-2017 όπου είχε προβληθεί ο ισχυρισμός της παραγραφής – και υπάρχει ακόμη μεγάλος αριθμός προσφυγών που παραμένουν αδημοσίευτες ή δεν έχουν κριθεί ακόμη.
Υπενθυμίζεται ότι επί σειρά ετών η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών απέρριπτε προσφυγές φορολογουμένων που υποστήριζαν ότι οι πράξεις είχαν εκδοθεί μετά την πενταετία, με το σκεπτικό ότι επρόκειτο για φοροδιαφυγή και συνεπώς ίσχυε ειδική δεκαετής παραγραφή.
Απαιτείται νέα προσφυγή
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε φορολογικό χρέος άνω των πέντε ετών παραγράφεται αυτόματα – η απόφαση αφορά μόνο περιπτώσεις που το φορολογικό χρέος καταλογίζεται μετά την πενταετία. Στην πράξη, πρέπει να εξεταστεί κάθε υπόθεση χωριστά, ως προς το πότε έληγε η κανονική παραγραφή, πότε εκδόθηκε η πράξη, με ποια ακριβώς διάταξη θεωρήθηκε εμπρόθεσμη και εάν υπάρχει κάποια άλλη αυτοτελής νόμιμη αιτία παράτασης της παραγραφής. Επίσης, διαφορετικά αντιμετωπίζεται μια υπόθεση που έχει οριστικοποιηθεί χωρίς να προσβληθεί ή μια υπόθεση που εκκρεμεί.
Και όπως φαίνεται, ο πιο εύκολος δρόμος για όσους θέλουν να προσφύγουν περνά από την Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών, στην οποίο ρητά μπορεί να προσφύγει φορολογούμενος για την «παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο λόγω παρέλευσης του χρόνου καταλογισμού», είτε η υπόθεσή του παραμένει εκκρεμής, είτε έχει τελεσιδικήσει και μπορεί να προκύψει επιστροφή χρημάτων.
Για τις εκκρεμείς δικαστικές διαφορές η απόφαση ανοίγει έναν νέο δρόμο αμφισβήτησης και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να αξιοποιηθεί και η διαδικασία εξώδικης επίλυσης φορολογικών διαφορών, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Ο νόμος 5313/2026 με τον οποίο παρατάθηκε η δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων στην Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών έως τις 30 Ιουνίου 2027 για υποθέσεις που εκκρεμούν και δεν έχουν συζητηθεί επιτρέπει νέα αίτηση ακόμη και για υποθέσεις στις οποίες είχε ήδη υποβληθεί αίτηση που απορρίφθηκε για τυπικούς λόγους, αλλά και για ματαιωθείσες ή απορριφθείσες υποθέσεις όταν έχουν προκύψει νέα στοιχεία ή νέα νομολογία, καθώς κι όταν έχει εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου.
Επιεικέστερη κύρωση
Ανάλογα είχε κριθεί πριν από λίγες εβδομάδες και προδικαστικό ερώτημα του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης για μη εφαρμογή της αρχής της αναδρομικής εφαρμογής της επιεικέστερης κύρωσης. Η υπόθεση αφορούσε συρροή μη έκδοσης αποδείξεων λιανικής πώλησης ή επαγγελματικών στοιχείων, για την οποία επιβλήθηκε πρόστιμο ανά απόδειξη και όχι ενιαίο πρόστιμο 2.500 ευρώ ανά διαχειριστική περίοδο, όπως επιβάλλει νεότερη ρύθμιση.
Ενδεικτικό των «άκαμπτων» διατάξεων που λειτουργούν σε απόσταση από την πραγματικότητα είναι και η πρόσφατη ακυρωτική απόφαση για πρόστιμο 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος το 2021, που υποβλήθηκε με καθυστέρηση μόλις 11 λεπτών λόγω δυσλειτουργίας του ηλεκτρονικού συστήματος, πιθανώς εξαιτίας υπερφόρτωσής του. Και όπως παραδέχτηκε η ΔΕΔ, «η χρονική απόκλιση είναι όλως οριακή και δεν καταδεικνύει πρόθεση της προσφεύγουσας να παραβεί τις φορολογικές της υποχρεώσεις ή να αποκομίσει οποιοδήποτε όφελος από την εκπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης, ενώ αντιθέτως προκύπτει σαφής πρόθεση συμμόρφωσης εντός του προβλεπόμενου χρονικού πλαισίου».
Σε τέτοιες περιπτώσεις, όπου η αυθαιρεσία και η ακαμψία του φορολογικού μηχανισμού πλησιάζουν τα όρια της αδικίας, η προσφυγή είναι μονόδρομος.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr