Τι αλλαγές πρέπει να γίνουν εντός ΕΕ ώστε η Ένωση να προετοιμαστεί για νέα μέλη; Πώς πρέπει να προετοιμαστούν οι 27; Και πώς θα αποτραπεί ένας «νέος Ορμπάν» που μπλοκάρει τα πάντα;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε δέσμη μέτρων σχετικά με την επανεξέταση της πολιτικής ενόψει της διεύρυνσης, καθορίζοντας τους πολιτικούς προσανατολισμούς και τις δράσεις που απαιτούνται για την προετοιμασία της Ένωσης για μελλοντικές διευρύνσεις.
Ανάμεσα στα άλλα που προτείνονται, είναι ο περιορισμός των εθνικών βέτο, με μεγαλύτερη χρήση της ειδικής πλειοψηφίας σε διάφορες φάσεις της ενταξιακής διαδικασίας -μέχρι στιγμής απαιτείται ομοφωνία σε όλα τα στάδια. Η Κομισιόν προτείνει να απαιτείται ομοφωνία μόνο στην τελική διαδικασία προσχώρησης.
Επίσης, προτείνεται βαθύτερη τομεακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών σε τομείς όπως οι μεταφορές, η ενέργεια, η ασφάλεια και η άμυνα. Προϋπόθεση παραμένει η ευθυγράμμιση με τα συμφέροντα της ΕΕ και θα εμπεριέχει όρους για αντιστροφή -κάτι που θυμίζει την σχέση που έχει αποφασίσει η ΕΕ για τα ευρωτουρκικά.
Στη δέσμη μέτρων, η Επιτροπή παρέχει μια εις βάθος αξιολόγηση των πολιτικών μας ενόψει των επερχόμενων διευρύνσεων. Παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο το υφιστάμενο πλαίσιο των Συνθηκών και οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης μπορούν να αξιοποιηθούν για την προετοιμασία της Ένωσης για την ένταξη νέων μελών.
Προτείνει επίσης μια σειρά διασφαλίσεων για τις μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης —συμπεριλαμβανομένων ισχυρότερων τομεακών διασφαλίσεων και μιας νέας θεσμικής ρήτρας διασφάλισης— ώστε να είναι σίγουρο ότι οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων προσχώρησης θα συνεχίσουν να τηρούνται σταθερά και μετά την ένταξη.
Η δέσμη μέτρων ενισχύει επίσης τη διαδικασία σταδιακής ένταξης, καθιστώντας την πιο συνεκτική, δομημένη και προβλέψιμη. Αυτή η ενισχυμένη διαδικασία θα στηρίξει περαιτέρω τις υποψήφιες χώρες στην προετοιμασία τους για την ένταξη, μέσω της πρόωρης συμμετοχής σε επιλεγμένες πολιτικές της Ένωσης, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις. Η διαδικασία αυτή μπορεί να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα και την ετοιμότητα για προσχώρηση, καθώς και να αποφέρει απτά οφέλη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις —τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία διεύρυνσης— ακόμη και πριν από την ένταξη. Η συμμετοχή θα εξακολουθήσει να βασίζεται στην αξιοκρατία, να τελεί υπό προϋποθέσεις και να είναι αναστρέψιμη, εξαρτώμενη από την ετοιμότητα όσον αφορά τις πολιτικές και τη στρατηγική ευθυγράμμιση.
Η δέσμη μέτρων θα τροφοδοτήσει τη στρατηγική συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις. Το κείμενο αυτό θα καθοδηγήσει τις εργασίες με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις θεσμικές και επιχειρησιακές προσαρμογές που απαιτούνται για τις μελλοντικές προσχωρήσεις.
Προσαρμογή των πολιτικών για μια διευρυμένη Ένωση
Οι επανεξετάσεις πολιτικής που παρουσιάζονται σήμερα καταδεικνύουν ότι η Ένωση μπορεί να ενσωματώσει περισσότερα κράτη μέλη εντός του υφιστάμενου πλαισίου των Συνθηκών και των συνθηκών προσχώρησης. Σε όλους τους τομείς πολιτικής, η διοικητική ικανότητα και η υλοποίηση αποτελούν τις πιο συχνές απαιτήσεις, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία διεύρυνσης. Οι δεξιότητες, η ρυθμιστική και εποπτική ικανότητα, τα διαλειτουργικά συστήματα και η συνεργασία μεταξύ των διοικήσεων πρέπει να ενισχυθούν —και θα ενισχυθούν— πριν από την προσχώρηση.
Όσον αφορά τις δημοσιονομικές ρυθμίσεις, οι επανεξετάσεις πολιτικής υπογραμμίζουν ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης μπορεί να καλύψει τις ανάγκες νέων κρατών μελών, συνεχίζοντας παράλληλα να χρηματοδοτεί τις υφιστάμενες προτεραιότητες της Ένωσης. Στο πλαίσιο της πρότασης για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034), οι υποψήφιες χώρες θα χρηματοδοτούνταν μέσω του μέσου «Παγκόσμια Ευρώπη» (Global Europe) πριν από την προσχώρηση· κατά την προσχώρηση, η χρηματοδότηση αυτή θα μετατρεπόταν σε εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης για το νέο κράτος μέλος, με πρόσθετους πόρους για τη συνοχή, τη γεωργία, τις εσωτερικές υποθέσεις και το πρόγραμμα Interreg.
Για την Ουκρανία, δεδομένης της κλίμακας, της δομής και της πολύ υψηλής παραγωγικότητας του γεωργικού της τομέα, θα πρέπει να προβλεφθούν στοχευμένες ρυθμίσεις που θα περιορίζουν σημαντικά τη χρηματοδοτική στήριξη και την πρόσβαση στην αγορά για ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα, βοηθώντας παράλληλα τη χώρα να ανακτήσει την πρόσβαση στις παραδοσιακές αγορές εξαγωγής της προς τρίτες χώρες.
Ενίσχυση της διακυβέρνησης για μια διευρυμένη Ένωση
Στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον, η ΕΕ οφείλει να προσαρμόσει τη διακυβέρνησή της ώστε η λήψη αποφάσεων να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη. Αξιοποιώντας πλήρως τις δυνατότητες που παρέχουν οι Συνθήκες, η Ένωση μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά της για δράση, να προετοιμαστεί για τα μελλοντικά μέλη και να θωρακιστεί καλύτερα για το μέλλον.
Προς τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη χρήση των ρητρών μετάβασης (passerelle clauses) για τη μετάβαση από την ομοφωνία στη λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία σε καίριους τομείς, όπως οι κυρώσεις, η φορολογική απάτη και τα δημοσιονομικά μέτρα στην ενεργειακή πολιτική. Επιπλέον, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τις εκκρεμείς προτάσεις για να εντοπίσει περιπτώσεις όπου η ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να συμβάλει στην άρση ενός επίμονου αδιεξόδου. Στον τομέα της διεύρυνσης, η Επιτροπή προτείνει τη χρήση ειδικής πλειοψηφίας για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών ενοτήτων (clusters) και για άλλες ενδιάμεσες αποφάσεις κατά Οι ετήσιες εκθέσεις για τη διεύρυνση και το κράτος δικαίου θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τα βασικά εργαλεία παρακολούθησης.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr