Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα αφήνει πίσω της διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις, με την κυβέρνηση να προβάλλει την ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας και την αντιπολίτευση να θέτει ερωτήματα για το πραγματικό εύρος των αμερικανικών δεσμεύσεων, ιδιαίτερα απέναντι στην Τουρκία.
Η ελληνική διπλωματία αποτιμά θετικά τις συνομιλίες, θεωρώντας ότι αναγνωρίστηκε ο ρόλος της χώρας στην ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, χωρίς ωστόσο να έχουν αποσαφηνιστεί δημοσίως οι προθέσεις της Ουάσινγκτον σε περίπτωση νέας έντασης γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
Ανώτατη διπλωματική πηγή επιχείρησε να διαχωρίσει την αμερικανική υποστήριξη στο έργο από την ερμηνεία ότι ο Ρούμπιο περιορίστηκε σε συστάσεις συνεννόησης μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας. «Δεν έχει πει “βρείτε τα”. Το αντίθετο διαβάζω», ανέφερε, επιμένοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εκφράσει σαφή δέσμευση υπέρ της διασύνδεσης.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει τι σημαίνει αυτή η υποστήριξη στην πράξη, εφόσον η Τουρκία επιχειρήσει εκ νέου να παρεμποδίσει τις έρευνες. Η ίδια πηγή απέφυγε να αποκαλύψει εάν υπήρξαν συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις, επικαλούμενη τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των συνομιλιών. Η αναφορά του Ρούμπιο στην «ιδιωτική διπλωματία» αφήνει, συνεπώς, ανοιχτό το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο η Ουάσινγκτον θα διαχειριζόταν μια νέα κρίση.
Αναφερόμενη στις «ευαισθησίες» άλλων χωρών που επικαλέστηκε ο Αμερικανός υπουργός, η ανώτατη διπλωματική πηγή σχολίασε πως «το ότι υπάρχει ευαισθησία δεν σημαίνει ότι υπάρχει και δικαίωμα», απορρίπτοντας εμμέσως τις τουρκικές αξιώσεις.
Η επανέναρξη των ερευνών, πάντως, εξακολουθεί να εκκρεμεί. Κατά την ελληνική πλευρά, η σχετική πρωτοβουλία ανήκει στη γαλλική εταιρεία, ενώ δεν έχει προηγηθεί συνεννόηση με την Αγκυρα για την έναρξη των εργασιών.
Κυβερνητικές προσδοκίες και πολιτική αντιπαράθεση
Μιλώντας χθες στην Αρναία Χαλκιδικής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τις επαφές με τον Ρούμπιο «ουσιαστικές συνομιλίες», εκτιμώντας ότι επιβεβαίωσαν το βάθος της στρατηγικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο πρωθυπουργός επέλεξε να σταθεί ιδιαίτερα στην ομιλία του Αμερικανού υπουργού στην Πνύκα, συνδέοντας τον συμβολισμό της με την «ήπια ισχύ» της Ελλάδας, πέρα από τη στρατιωτική ενίσχυση μέσω των F-35, των Rafale και των φρεγατών Belh@rra.
Η επιλογή του ιστορικού χώρου και το ιδεολογικό περιεχόμενο της ομιλίας, ωστόσο, αποτέλεσαν επίσης αντικείμενο αντιπαράθεσης, καθώς διατυπώθηκαν επικρίσεις για αναφορές που παραπέμπουν στην πολιτική αντίληψη του τραμπισμού.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης απέρριψε τις αιτιάσεις, αντιτείνοντας ότι η επίσκεψη είχε ουσιαστικό διπλωματικό αποτέλεσμα και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα από την εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση.
Απαντώντας στον Αλέξη Τσίπρα για το καλώδιο, υποστήριξε ότι οι δηλώσεις Ρούμπιο επιβεβαιώνουν τη συνέχιση του αρχικού σχεδιασμού. Για τα F-35 επέμεινε ότι η Ελλάδα θα προηγηθεί της Τουρκίας στην παραλαβή τους, ενώ κατηγόρησε τον πρώην πρωθυπουργό για την κριτική του.
Μπρα ντε φερ για F-35
Η αντιπαράθεση για τα αμερικανικά μαχητικά πήρε, πάντως, μεγαλύτερες διαστάσεις μετά τις δηλώσεις του Αλέξη Τσίπρα στα «Παραπολιτικά 90,1» και την ανακοίνωση του τομέα Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΛΑΣ, με την κυβέρνηση να επανέρχεται, αυτή τη φορά μέσω πηγών, αμφισβητώντας ευθέως τους ισχυρισμούς του πρώην πρωθυπουργού.
«Το 2016-2018 ήταν απαγορευμένη συζήτηση τα F-35 στην Τουρκία και σήμερα έχει ξεκινήσει και είναι ήδη σε εξέλιξη», ανέφερε ο Αλέξης Τσίπρας, υποστηρίζοντας ότι η δική του κυβέρνηση ακολουθούσε πολιτική διεκδικήσεων απέναντι στην Ουάσινγκτον, σε αντίθεση με τη σημερινή «στάση Πόντιου Πιλάτου», όπως τη χαρακτήρισε.
Ο πρώην πρωθυπουργός συνέδεσε μάλιστα την κριτική του με την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, διερωτώμενος ποια ήταν η ελληνική διεκδίκηση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Δεν ακούσαμε τίποτα από τον Ρούμπιο», σημείωσε, αμφισβητώντας εμμέσως το κατά πόσον οι θετικές δημόσιες τοποθετήσεις της αμερικανικής πλευράς συνοδεύτηκαν από συγκεκριμένα ανταλλάγματα για την Αθήνα.
Η κυβερνητική απάντηση υπήρξε ιδιαίτερα αιχμηρή. «Η διαστρέβλωση της αλήθειας έχει γίνει πλέον κανόνας για τον κ. Τσίπρα και το κόμμα του», ανέφεραν κυβερνητικές πηγές, καλώντας τον πρώην πρωθυπουργό να ανατρέξει στη συνέντευξη του Μάρκο Ρούμπιο στην «Καθημερινή».
Στη συγκεκριμένη συνέντευξη, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας επισήμανε ότι εξακολουθούν να ισχύουν αυστηροί νομοθετικοί περιορισμοί για την πώληση F-35 στην Τουρκία. Οπως ανέφερε, υπάρχει νόμος του Κογκρέσου και σχετική διάταξη στον NDAA που θέτουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, χωρίς την εκπλήρωση των οποίων δεν μπορεί να προχωρήσει η πώληση. Μάλιστα, εκτίμησε ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο απέχει αρκετά χρόνια από το σήμερα.
«Δεν γίνεται ένας πολιτικός αρχηγός να παρουσιάζει την κατάσταση ευνοϊκότερη για τη γείτονα χώρα από ό,τι, όχι ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών, αλλά ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο», σχολίασαν οι ίδιες πηγές.
Παράλληλα, υπενθύμισαν ότι η Τουρκία συμμετείχε ως συμπαραγωγός στο πρόγραμμα των F-35 μέχρι το 2019, οπότε αποκλείστηκε μετά την απόκτηση των ρωσικών S-400, ενώ η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει στη διαδικασία προμήθειας των αεροσκαφών, με τις πρώτες παραλαβές να αναμένονται το 2029. Αναφέρθηκαν επίσης στον εκσυγχρονισμό των ελληνικών F-16, καταλήγοντας ότι «θέματα άμυνας και ασφάλειας δεν προσφέρονται για φτηνή αντιπολίτευση».
Η αντιπαράθεση, ωστόσο, αναδεικνύει δύο διαφορετικές πτυχές του ίδιου ζητήματος. Η Τουρκία παραμένει εκτός του προγράμματος των F-35, χωρίς να έχει εξασφαλίσει την άρση των αμερικανικών περιορισμών.
Την ίδια στιγμή, όμως, το ενδεχόμενο επανένταξής της εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο των αμερικανοτουρκικών επαφών, με τον ίδιο τον Ρούμπιο να αναγνωρίζει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιθυμούσε την παράδοση των αεροσκαφών για τα οποία η Αγκυρα έχει ήδη καταβάλει χρήματα.
Η συμφωνία και οι διπλωματικοί συμβολισμοί
Στο μεταξύ, το εξοπλιστικό πλαίσιο των 4 δισ. ευρώ, με χρονικό ορίζοντα είκοσι ετών, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακοινώσεις της επίσκεψης, αν και οι ειδικότεροι όροι και το περιεχόμενό του δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί αναλυτικά.
Η Αθήνα καταγράφει επίσης ως θετικό στοιχείο ότι ο Ρούμπιο παρέμεινε δύο βράδια στην Ελλάδα, χωρίς να πραγματοποιήσει παράλληλη επίσκεψη στην Τουρκία. Πρόκειται, ωστόσο, για έναν διπλωματικό συμβολισμό που δεν συνεπάγεται μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Αγκυρα.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, την οποία επανέφερε με τις παρεμβάσεις του ο Κώστας Καραμανλής. Ο Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε σεβαστές τις επισημάνσεις του, υπερασπιζόμενος τη στρατηγική συνεργασία με την Ουάσινγκτον, χωρίς πάντως να αίρεται το ευρύτερο ερώτημα για τα περιθώρια αυτονομίας της ελληνικής διπλωματίας.
«Διαστρεβλώνει η κυβέρνηση»
«Η κυβέρνηση ξέρει να διαστρεβλώνει αλλά όχι να διαβάζει», σχολιάζουν πηγές της ΕΛΑΣ, σημειώνοντας ότι ο Παύλος Μαρινάκης «άθελά του είπε την αλήθεια» για τον αποκλεισμό της Τουρκίας από τα F-35 το 2019, μετά την κινητοποίηση της Ομογένειας σε συντονισμό με την κυβέρνηση Τσίπρα. Παράλληλα, χαρακτηρίζουν «μικροπρεπείς» τις κυβερνητικές διαρροές για τα F-16, τονίζοντας ότι «αδειάζουν» τον ίδιο τον πρωθυπουργό, που είχε αναγνωρίσει ότι η συμφωνία υπογράφηκε το 2018.
«Ουσιαστικές συνομιλίες», εκτιμώντας ότι επιβεβαίωσαν το βάθος της στρατηγικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτήρισε τις επαφές με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ ο Κυριάκος Μητσοτάκης
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr