Με πρωτοβουλία του πρώην πρωθυπουργού και βουλευτή Αχαΐας Γιώργου Παπανδρέου, η ΚΟ του ΠΑΣΟΚ κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή προς τους Υπουργούς Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης, με θέμα “Data Centers στην Ελλάδα: Ανάγκη ολοκληρωμένου εθνικού σχεδιασμού για ενέργεια, νερό, χωροθέτηση, περιβάλλον, ψηφιακή ανθεκτικότητα και κυριαρχία”.
Σκοπός της πρωτοβουλίας είναι να αναδείξει την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδιασμού για την ανάπτυξη των Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) στην Ελλάδα, με σαφείς κανόνες, διαφάνεια και συνεκτική αποτίμηση των ενεργειακών, περιβαλλοντικών, χωροταξικών και αναπτυξιακών επιπτώσεών τους.
Όπως αναφέρεται στην ερώτηση, η ταχεία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ψηφιακών υπηρεσιών δημιουργεί σημαντικές επενδυτικές και αναπτυξιακές ευκαιρίες για τη χώρα. Η διεθνής εμπειρία, ωστόσο, δείχνει ότι η προσέλκυση Data Centers χωρίς προηγούμενη αποτίμηση των ενεργειακών, περιβαλλοντικών και χωροταξικών επιπτώσεων μπορεί να ασκήσει σημαντικές πιέσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα, να αυξήσει το κόστος των απαιτούμενων υποδομών και να μετακυλίσει μέρος του κόστους στους υπόλοιπους καταναλωτές.
Ενδεικτική, τονίζεται, είναι η εκτίμηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ότι η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των Data Centers στην Ευρώπη ενδέχεται να αυξηθεί κατά περίπου 70% μεταξύ 2024 και 2030 και καθίσταται, συνεπώς, αναγκαία η έγκαιρη αποτίμηση της πρόσθετης ζήτησης, της διαθέσιμης ισχύος, των απαιτούμενων επενδύσεων στα δίκτυα και του τρόπου κατανομής του σχετικού κόστους.
Παράλληλα, η κατανάλωση νερού, οι ανάγκες ψύξης, η χωροθέτηση και οι σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα πραγματικά χαρακτηριστικά κάθε εγκατάστασης και τις δυνατότητες κάθε περιοχής.
Όπως επισημαίνεται το ζήτημα βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, ενώ αντίστοιχοι προβληματισμοί αναδεικνύονται και στον ελληνικό δημόσιο διάλογο μέσα από πρόσφατες δημοσιογραφικές έρευνες, αφιερώματα και ρεπορτάζ, τα οποία φωτίζουν κρίσιμες και λιγότερο ορατές πλευρές της ανάπτυξης των Data Centers και των επιπτώσεών της στην ενέργεια, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες.
Ο πρώην πρωθυπουργός και οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ζητούν συγκεκριμένες απαντήσεις από τα συναρμόδια Υπουργεία σε 21 ερωτήματα, που καλύπτουν το σύνολο του κύκλου σχεδιασμού, αδειοδότησης, ανάπτυξης και λειτουργίας των Data Centers. Και συγκεκριμένα:
1. Για ποιο λόγο δεν έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα το πλήρες παραδοτέο της μελέτης που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2026 για τη χωροθέτηση και ανάπτυξη των Data Centers στην Ελλάδα; Προτίθεται η Κυβέρνηση να δημοσιοποιήσει το πλήρες κείμενο, μαζί με τις παραδοχές, τα πρωτογενή τεχνικά δεδομένα, τα σενάρια, τη μεθοδολογία και τα συμπεράσματά της; Ποιος ήταν ο εντολέας της μελέτης, ποιο το ακριβές αντικείμενο και τα παραδοτέα της και χρησιμοποιείται ήδη για τη λήψη αποφάσεων χωροθέτησης, αδειοδότησης ή σύνδεσης έργων;
2. Πόσα έργα Data Centers έχουν μέχρι σήμερα υποβάλει αίτημα σύνδεσης στο Σύστημα Μεταφοράς ή στο Δίκτυο Διανομής; Ποια είναι η συνολική αιτούμενη ισχύς και πόσα από τα αιτήματα αφορούν τον ΑΔΜΗΕ και πόσα τον ΔΕΔΔΗΕ;
3. Ποια είναι η γεωγραφική κατανομή των ανωτέρω αιτημάτων ανά Περιφέρεια και Περιφερειακή Ενότητα; Για κάθε έργο ή, εφόσον συντρέχουν λόγοι εμπορικού απορρήτου, σε συγκεντρωτικό επίπεδο ανά περιοχή, ποια είναι η αιτούμενη ισχύς, η ημερομηνία υποβολής, το στάδιο εξέτασης, η ύπαρξη ή μη προσφοράς σύνδεσης, ο βαθμός αδειοδοτικής ωριμότητας και το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης;
4. Ποια είναι σήμερα η μεθοδολογία με την οποία καθορίζεται η σειρά προτεραιότητας των αιτημάτων σύνδεσης Data Centers και ποιος είναι ο ρόλος του χρόνου υποβολής της αίτησης; Πόσος ηλεκτρικός χώρος έχει ήδη δεσμευτεί για έργα Data Centers και ποιο ποσοστό αυτού αντιστοιχεί σε ώριμα έργα; Προτίθεται η Κυβέρνηση να θεσπίσει διαφανές πλαίσιο προτεραιοποίησης, με αντικειμενικά και εκ των προτέρων δημοσιοποιημένα κριτήρια που, πέραν του χρόνου υποβολής, να συνεκτιμούν την επενδυτική και αδειοδοτική ωριμότητα, τη χωροθέτηση, την αξιοποίηση ΑΠΕ και αποθήκευσης, την ενεργειακή και υδατική αποδοτικότητα, την ανάκτηση απορριπτόμενης θερμότητας, την περιφερειακή ανάπτυξη και τα οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες; Εξετάζεται, όπου το θεσμικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο το επιτρέπει, διαδικασία συγκριτικής αξιολόγησης όταν περισσότερες επενδύσεις διεκδικούν περιορισμένο διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο;
5. Προτίθενται τα συναρμόδια Υπουργεία να θεσπίσουν ειδικό πλαίσιο σύνδεσης και ενεργειακής λειτουργίας μεγάλων καταναλωτών, όπως τα Data Centers, με κανόνες ως προς τις εγγυήσεις, τις προθεσμίες υλοποίησης, τις ευέλικτες συνδέσεις, τη δυνατότητα περιορισμού φορτίου σε συνθήκες ανάγκης και τη συμμετοχή στη διαχείριση ζήτησης; Πώς ενθαρρύνεται η αξιοποίηση ιδιοπαραγωγής από ΑΠΕ, συστημάτων αποθήκευσης, έξυπνης διαχείρισης φορτίου και λοιπών τεχνολογιών που περιορίζουν την επιβάρυνση του ηλεκτρικού συστήματος;
6. Ποιος είναι ο προγραμματισμός του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ για τις απαιτούμενες αναβαθμίσεις και επεκτάσεις του Συστήματος Μεταφοράς και του Δικτύου Διανομής προκειμένου να καλυφθεί η αναμενόμενη πρόσθετη ζήτηση; Έχουν εκπονηθεί σενάρια επάρκειας ηλεκτροπαραγωγής και ισχύος που να ενσωματώνουν τις προβλεπόμενες ανάγκες των Data Centers και ποια είναι τα βασικά συμπεράσματά τους;
7. Ποιο είναι το εκτιμώμενο συνολικό κόστος των απαιτούμενων έργων μεταφοράς και διανομής για την εξυπηρέτηση των Data Centers; Ποιο μέρος του κόστους θα βαρύνει τους φορείς των επενδύσεων και ποιο τους Διαχειριστές του Συστήματος και του Δικτύου και, μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων, τους υπόλοιπους καταναλωτές;
8. Έχει αξιολογηθεί η επίδραση της πρόσθετης ζήτησης από τα Data Centers στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, στις αιχμές ζήτησης, στην επάρκεια ισχύος και στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις; Ποια μέτρα προβλέπονται ώστε το κόστος που συνδέεται ειδικά με τις επενδύσεις αυτές να μην μετακυλίεται δυσανάλογα στους οικιακούς καταναλωτές και στις επιχειρήσεις;
9. Με ποιον τρόπο εφαρμόζεται στην Ελλάδα το άρθρο 26 παρ. 6 και 7 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/1791, σύμφωνα με το οποίο Data Centers με συνολική ονομαστική εισροή ενέργειας άνω του 1 MW οφείλουν να αξιοποιούν την απορριπτόμενη θερμότητα ή άλλες εφαρμογές ανάκτησής της, εκτός εάν αποδεικνύεται ότι αυτό δεν είναι τεχνικά ή οικονομικά εφικτό; Πόσα υφιστάμενα ή σχεδιαζόμενα Data Centers στην Ελλάδα εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή, σε πόσα έχει πραγματοποιηθεί η προβλεπόμενη ανάλυση κόστους-οφέλους και ποια αξιοποιούν ή προβλέπεται να αξιοποιήσουν την απορριπτόμενη θερμότητά τους σε δίκτυα τηλεθέρμανσης, θερμοκήπια, αγροδιατροφικές ή άλλες παραγωγικές εγκαταστάσεις;
10. Έχουν εκπονηθεί μελέτες για τη συνολική επίπτωση της ανάπτυξης των Data Centers στους υδατικούς πόρους της χώρας και ανά υδατικό διαμέρισμα; Έχουν ενσωματωθεί οι προβλεπόμενες ανάγκες τους στα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών και, εφόσον όχι, προτίθεται το αρμόδιο Υπουργείο να προχωρήσει στις αναγκαίες επικαιροποιήσεις;
11. Ποια στοιχεία τηρούνται ή θα απαιτούνται ανά Data Center για την κατανάλωση νερού, την πηγή υδροδότησης, τη χρήση πόσιμου ή ανακτημένου νερού, την τεχνολογία ψύξης και τον δείκτη Water Usage Effectiveness (WUE); Υπάρχουν ειδικοί περιορισμοί ή πρόσθετες απαιτήσεις για εγκαταστάσεις που χωροθετούνται σε περιοχές με υδατικό στρες;
12. Με ποιον τρόπο αξιολογούνται οι σωρευτικές περιβαλλοντικές, ενεργειακές, υδατικές και χωροταξικές επιπτώσεις όταν περισσότερα Data Centers εγκαθίστανται στην ίδια ευρύτερη περιοχή; Εξετάζεται η αναθεώρηση ή συμπλήρωση του υφιστάμενου περιβαλλοντικού πλαισίου, ώστε να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά οι σωρευτικές επιπτώσεις και να αποτρέπεται ενδεχόμενος τεχνητός τεμαχισμός ενιαίων επενδυτικών σχεδίων;
13. Ποιο πλαίσιο ενημέρωσης και διαβούλευσης εφαρμόζεται με τις Περιφέρειες, τους Δήμους και τις τοπικές κοινωνίες πριν από τη χωροθέτηση μεγάλων εγκαταστάσεων Data Centers; Προτίθεται η Κυβέρνηση να ενισχύσει τη δημόσια πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την αιτούμενη ηλεκτρική ισχύ, την κατανάλωση νερού, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και το στάδιο υλοποίησης κάθε έργου;
14. Ποιος είναι ο αρμόδιος εθνικός φορέας για τη συλλογή, τον έλεγχο, την επαλήθευση και τη διαβίβαση στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων των στοιχείων που προβλέπονται από την Οδηγία (ΕΕ) 2023/1791 και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1364; Πόσα Data Centers που υπάγονται στις σχετικές υποχρεώσεις έχουν υποβάλει μέχρι σήμερα στοιχεία και ποια είναι τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα για την Ελλάδα;
15. Προτίθεται η Κυβέρνηση να δημιουργήσει δημόσιο εθνικό μηχανισμό ή μητρώο γεωγραφικής αποτύπωσης των Data Centers, με δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών στοιχείων σε κατάλληλο επίπεδο χωρικής ανάλυσης για την εγκατεστημένη ισχύ, την ενεργειακή και υδατική κατανάλωση και τους δείκτες PUE, WUE, ERF και REF, με την επιφύλαξη της προστασίας εμπορικά ευαίσθητων και κρίσιμων για την ασφάλεια πληροφοριών;
16. Πόσοι πάροχοι υπηρεσιών Data Center που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 5160/2024 και της Οδηγίας NIS2 έχουν εγγραφεί στο Μητρώο της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας; Πώς ελέγχεται η συμμόρφωσή τους ως προς τη διαχείριση κινδύνων, την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας, την επιχειρησιακή συνέχεια, την αντιμετώπιση περιστατικών και την αποκατάσταση μετά από κρίση;
17. Υπάρχει ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για τη φιλοξενία κρίσιμων πληροφοριακών συστημάτων και δεδομένων του Δημοσίου σε Data Centers και cloud υποδομές; Ποια κριτήρια εφαρμόζονται ως προς τη δικαιοδοσία, τον τόπο αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων, τη διαλειτουργικότητα, τη φορητότητα δεδομένων και εφαρμογών, τα σχέδια εξόδου από έναν πάροχο και την αποτροπή φαινομένων τεχνολογικού ή συμβατικού εγκλωβισμού (vendor lock-in);
18. Υπάρχει εθνικός σχεδιασμός για τη γεωγραφική διασπορά των Data Centers, ώστε να αποφεύγεται η υπερσυγκέντρωση σε περιοχές με ήδη υψηλή πίεση στα δίκτυα και στους φυσικούς πόρους; Ποια κριτήρια χρησιμοποιούνται για την ενθάρρυνση επενδύσεων στην Περιφέρεια, λαμβάνοντας υπόψη τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος, τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές, τους υδατικούς πόρους, την ανθεκτικότητα και το αναπτυξιακό αποτύπωμα;
19. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 το Data Centre Energy Efficiency Package και προωθεί κοινό ευρωπαϊκό σύστημα κατάταξης και σήμανσης των Data Centers, ενώ παράλληλα έχει ξεκινήσει διαδικασία για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων απόδοσης. Πώς προετοιμάζεται η Ελλάδα για την εφαρμογή των εξελίξεων αυτών και προτίθεται η Κυβέρνηση να ενσωματώσει τα σχετικά κριτήρια στον εθνικό σχεδιασμό χωροθέτησης, αδειοδότησης, σύνδεσης και προτεραιοποίησης νέων Data Centers;
20. Ποια είναι η εκτίμηση της Κυβέρνησης ως προς τις πραγματικές θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν από τις νέες επενδύσεις, την προστιθέμενη αξία στην ελληνική οικονομία και τη σύνδεση των Data Centers με ελληνικές επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια; Υπάρχουν συγκεκριμένοι δείκτες με τους οποίους αξιολογείται το αναπτυξιακό αποτέλεσμα των επενδύσεων αυτών;
21. Ποια είναι τα προβλεπόμενα οικονομικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες στις οποίες εγκαθίστανται Data Centers; Εξετάζεται η δημιουργία συγκεκριμένων, διαφανών και μετρήσιμων μηχανισμών ανταποδοτικότητας ή συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών στα οφέλη από τις επενδύσεις αυτές;
Το ζητούμενο, όπως λένε για το ΠΑΣΟΚ–Κίνημα Αλλαγής δεν είναι η αποτροπή των επενδύσεων στην ψηφιακή οικονομία, αλλά η διασφάλιση ότι η ανάπτυξή τους θα υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και η ψηφιακή μετάβαση δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με βάση το ύψος των επενδυτικών ανακοινώσεων. Οφείλει υπογραμμίζουν να συνοδεύεται από ενεργειακή ασφάλεια, ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων, διαφάνεια, προστασία των καταναλωτών και μετρήσιμα οφέλη για την ελληνική οικονομία και τις τοπικές κοινωνίες.
Α. Μαραθιάς
Διαβάστε περισσότερα