Τι κοινό έχουν οι κομπασμοί και τα ντιλ της Αμερικανίδας πρέσβεως Γκίλφοϊλ με την εξαφάνιση των νεκρών των Τεμπών και του Πολυτεχνείου, με τη σεναριακή αρθρογραφία για προληπτικά πλήγματα στην Τουρκία και την ανάδειξη του στρατηγικού άξονα Αθήνας-Τελ Αβίβ;
Το νήμα που τα συνδέει είναι οι μηχανισμοί προπαγάνδας, μηχανισμοί κατασκευής ειδήσεων, πολυπλόκαμοι και με υψηλή διαφοροποίηση: τα γεγονότα είτε εξαφανίζονται, είτε υποβαθμίζονται, είτε υποκαθίστανται από άλλα μετατοπίζοντας τη δημόσια προσοχή και την ατζέντα σε άλλα πεδία. Πρόκειται για δοκιμασμένους μηχανισμούς, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια τείνουν να κυριαρχήσουν ολοσχερώς στη σφαίρα της δημόσιας επικοινωνίας, κατασκευάζοντας τη δική τους πραγματικότητα, δηλαδή την πραγματικότητα του κυρίαρχου ή τουλάχιστον αυτού που μπορεί να πληρώνει τέτοιους μηχανισμούς – με ξεπλυμένο δημόσιο χρήμα ή άδηλους πόρους.
Τείχος σιωπής
Στην περίπτωση Γκίλφοϊλ, επελέγη το μοτίβο της αποσιώπησης/εξαφάνισης. Οτι η είδηση προερχόταν από διεθνές συστημικό μέσο, τη συντηρητική Wall Street Journal, συμφερόντων Μέρντοχ, και αναπαράχθηκε από τους Financial Times, δεν εμπόδισε το θάψιμο της είδησης στην έδρα της πρέσβεως, μάλλον το επέσπευσε. Το θάψιμο αφορούσε τόσο το μείζον πολιτικό θέμα, τον δημόσιο κομπασμό, τρομακτικό μες στον κυνισμό του, πολύ περισσότερο που παρίστατο μέλος της ελληνικής κυβέρνησης, ότι «εμείς ρίχνουμε όποια κυβέρνηση θέλουμε». Κυρίως όμως θάφτηκε το «έλασσον»: για ποιους Ελληνες επιχειρηματίες κάνει λόμπινγκ η πρέσβης.
Η WSJ κατηύθυνε τα βέλη της στο κατ’ αυτήν μείζον, στην εξυπηρέτηση μη αμερικανικών συμφερόντων – ίσως διότι στα κατεστημένα αμερικανικά ΜΜΕ οι ανατροπές κυβερνήσεων είναι business as usual. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο εγχώριος μηχανισμός προπαγάνδας όχι μόνο δεν πολλαπλασίασε μιντιακά το ηχηρό ρεπορτάζ της WSJ, όχι μόνο το έθαψε, αλλά ακόμη και στις λιγοστές αναφορές εξαφάνισε ολοσχερώς τα ονόματα των Ελλήνων επιχειρηματιών που διεκδικούν δουλειές στον «κάθετο διάδρομο» του αμερικανικού LNG. Αρα και εδώ οι μπίζνες ετέθησαν υπεράνω της εθνικής κυριαρχίας. Και το τείχος σιωπής εν πολλοίς λειτούργησε.
Οι νεκροί και το ξυλόλιο
Στην περίπτωση της εν εξελίξει δικαστικής διαδικασίας και των παραπομπών υπουργών στο Ειδικό Δικαστήριο, λειτούργησαν άλλα χειριστικά μοτίβα, προκειμένου να διασκεδαστούν οι δυσμενείς εντυπώσεις. Εδώ τέθηκαν σε λειτουργία το μοτίβο της υποβάθμισης, το μοτίβο της διάθλασης-απόσπασης της προσοχής και εντέλει το μοτίβο της μετατόπισης ατζέντας. Ετσι, ενώ η κυβέρνηση βαδίζει προς εκλογές με μέλη της υπόδικα, οχυρώνεται και πάλι στις αιτιάσεις για συνωμοσία ψεκασμένων, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από το μπάζωμα και το αν υπήρξε πρωθυπουγική εντολή, στη μαγική λέξη ξυλόλιο, άρα ψεκασμένοι, άρα συνωμοσιολογία κ.ο.κ.
Και τυχαία, ίσως όχι και τόσο τυχαία, ανάβει και μια περιφερειακή διαμάχη για το αν επέβαινε πράγματι στο μοιραίο τρένο των Τεμπών μια αγνοούμενη επιβάτρια, αφού «και στο Πολυτεχνείο μίλησαν για ανύπαρκτους» νεκρούς. Εδώ έχουμε τον πιο βαθύ, τον πιο ιδεολογικό μηχανισμό προπαγάνδας: την ανακατασκευή των ιστορικών συμβάντων, την αναθεώρηση της Ιστορίας. Εχουμε επίσης το ανοιχτό φλερτ της συντηρητικής παράταξης με τον ακροδεξιό, φασίζοντα αναθεωρητισμό, για περιορισμό εκλογικών διαρροών προς δεξιότερα.
Παπαγάλοι και επικοινωνιολόγοι
Μα αυτό το είπε δημοσιογράφος, όχι κυβερνητικός. Ναι. Εχουμε και μια ακόμη ωμή αποκάλυψη για το πώς δουλεύει το σύστημα γύρω από την Ομάδα Αλήθειας, πώς δημοσιογράφοι, αναλυτές και δημοσιολογούντες εκφωνούν τον κυβερνητικό λόγο, καλοπληρωμένοι και μπριφαρισμένοι προτού εμφανιστούν σε κάμερες και μικρόφωνα.
Το σύστημα δουλεύει σε πολλαπλά επίπεδα. Η Ομάδα Αλήθειας, αποδέκτρια δημόσιου χρήματος όπως μάθαμε, είναι ο ορατός μηχανισμός, με τα τρολ, τις υπερμεγεθύνσεις, τις δολοφονίες χαρακτήρων, τις βίαιες μετατοπίσεις ατζέντας. Γύρω της σε αλλεπάλληλες στιβάδες κινείται ένας αστερισμός παπαγάλων, ψάλλοντας σε όλα τα πάνελ το ίδιο τραγούδι, συχνά με το ίδιο λεκτικό. Είναι ο ημιορατός μηχανισμός, ο μόλις συγκαλυμμένος, με κάποια ελάχιστα ίχνη δημοσιογραφικού καμουφλάζ.
Ακόμη βαθύτερα, αθόρυβα, δουλεύουν οι εταιρείες συμβούλων, επικοινωνίας, δημοσκοπήσεων, ένα ολόκληρο οικοσύστημα που φορμάρει τις πολιτικές ειδήσεις, τροφοδοτεί πρόθυμους ή και ανυποψίαστους δημοσιογράφους με έτοιμο υλικό, που κάνουν δύσκολα νομοσχέδια μασημένη τροφή, που εντέλει κατασκευάζουν μαγικές εικόνες, όμως αληθοφανείς, οιονεί τεχνοκρατικές. Σχεδόν πάντα τα μπρίφινγκ και τα Q&Α των εταιρειών αυτών δημοσιεύονται, συχνά υποκαθιστώντας κάθε ρεπορτάζ. Ιδιο οικοσύστημα επικοινωνίας υπάρχει και γύρω από τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, το άλλο κράτος το βαθύ.
Και ο κόσμος, οι πολλοί; Κλωθογυρίζουν στα πρωινάδικα και στις φούσκες των σόσιαλ, στους εμφανείς και αφανείς αλγόριθμους.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr