Κατατέθηκαν αιτήματα για το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo και τη NAVTEX ώστε να ξεκινήσει ξανά το Great Sea Interconnector (GSI). Η επανέναρξη της διαδικασίας επανφέρει και το διπλωματικό και γεωπολιτικό ζήτημα που έχει ανακύψει με την Τουρκία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής στις 14 Οκτωβρίου, υποβλήθηκε αίτηση εξαίρεσης για τη χρήση του του πλοίου, προκειμένου να πραγματοποιήσει θαλάσσιες έρευνες για την εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδίων συνεχούς ρεύματος στο πλαίσιο της διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στα επόμενα διοικητικά βήματα, στη δυνατότητα να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος και, κυρίως, στις συνθήκες υπό τις οποίες θα επιχειρήσει το ερευνητικό σκάφος σε μια θαλάσσια περιοχή όπου η Άγκυρα εγείρει αμφισβητήσεις.
Παράλληλα με την αίτηση εξαίρεσης για το Abeille Marengo, η NEXANS SA, η εταιρεία που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, υπέβαλε αίτημα για την έκδοση NAVTEX, σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στις 14 Οκτωβρίου. Η διαδικασία προβλέπει την εξέταση του αιτήματος από τη Διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ) και την υποβολή εισήγησης στον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη. Μετά την έγκριση, ακολουθεί η προβλεπόμενη διαδικασία για την έκδοση της σχετικής ναυτικής οδηγίας από τις αρμόδιες αρχές.
Η NAVTEX αποτελεί κρίσιμο βήμα για την επίσημη γνωστοποίηση των ερευνών στη ναυτιλία και τον καθορισμό της περιοχής και του χρονικού διαστήματος των εργασιών. Ωστόσο, η έκδοσή της δεν ταυτίζεται με την ολοκλήρωση του συνόλου των τεχνικών εργασιών ούτε επιλύει αυτομάτως τις πολιτικές διαφωνίες που συνοδεύουν το έργο.
Γιατί απαιτείται ειδική άδεια για το γαλλικό πλοίο
Η αίτηση που δημοσιοποίησε το Λιμενικό Σώμα αφορά την κατ’ εξαίρεση χρήση του Abeille Marengo στις περιοχές των ερευνών που βρίσκονται εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που περιλαμβάνονται στο δεύτερο δημοσίευμα, η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι οι εργασίες εντός των χωρικών υδάτων εκτελούνται καταρχήν από πλοία υπό ελληνική σημαία.
Για τον λόγο αυτό, η διαδικασία περιλαμβάνει τη διερεύνηση της δυνατότητας διάθεσης ελληνικού πλοίου με αντίστοιχες τεχνικές δυνατότητες. Εφόσον δεν υπάρχει κατάλληλο διαθέσιμο σκάφος, μπορεί να χορηγηθεί η προβλεπόμενη εξαίρεση για το αλλοδαπό πλοίο.
Η συγκεκριμένη διαδικασία δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι έχουν ανακύψει νέα εμπόδια για το έργο. Είναι, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις των αρμόδιων υπηρεσιών, τυπικό στάδιο της αδειοδότησης για τη χρήση πλοίου ξένης σημαίας.
Οι έρευνες από την Κρήτη έως την Κύπρο και η τελική όδευση
Το Abeille Marengo θα αναλάβει τις προκαταρκτικές ωκεανογραφικές και βυθομετρικές εργασίες στην περιοχή μεταξύ της Κορακιάς Ηρακλείου και της Κύπρου. Στόχος είναι η λεπτομερής αποτύπωση των συνθηκών στον θαλάσσιο πυθμένα, ώστε να προσδιοριστεί η καταλληλότερη τελική όδευση για την πόντιση και την προστασία του καλωδίου.
Σύμφωνα με τις τεχνικές πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν για την αποστολή, το ερευνητικό σκάφος θα χρησιμοποιήσει πολυδεσμικό ηχοβολιστικό σύστημα, πλευρικό ηχοβολιστή, μαγνητόμετρο και οπτικό εξοπλισμό. Οι μετρήσεις θα επιτρέψουν την καταγραφή της μορφολογίας του πυθμένα και τον εντοπισμό χαρακτηριστικών που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό της εγκατάστασης.
Στην αίτηση διευκρινίζεται ότι, σε αυτή τη φάση, δεν προβλέπεται αλλαγή στην όδευση των ερευνών σε σχέση με τα στοιχεία στα οποία βασίστηκαν οι προηγούμενες αδειοδοτήσεις. Οι εργασίες προβλέπεται να πραγματοποιηθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, εκτός εάν χρειαστεί να ζητηθεί νέα παράταση.
Πριν από την έναρξη των εργασιών, το πλοίο θα πρέπει να ενημερώνει τις αρμόδιες υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων η Υδρογραφική Υπηρεσία και η Διοίκηση Υποβρυχίων, τουλάχιστον 72 ώρες νωρίτερα, καθώς και σε καθημερινή βάση κατά τη διάρκεια των ερευνών. Η ενημέρωση αφορά τις συντεταγμένες, το αντικείμενο των εργασιών και τις αναγκαίες αποστάσεις ασφαλείας.
Το προηγούμενο της Κάσου και η παράμετρος της Τουρκίας
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επανεκκίνηση του GSI δεν είναι μόνο τεχνικό ή διοικητικό. Είναι η διαφωνία Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες περιοχές από τις οποίες προβλέπεται να περάσει το καλώδιο.
Το καλοκαίρι του 2024, οι προσπάθειες διεξαγωγής ερευνών στην περιοχή της Κάσου από ιταλικά ερευνητικά πλοία συνοδεύτηκαν από την παρουσία τουρκικών πολεμικών σκαφών. Το περιστατικό ανέδειξε ότι ακόμη και οι προκαταρκτικές εργασίες για ένα ενεργειακό έργο μπορούν να μετατραπούν σε πεδίο ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι απαιτείται συντονισμός με την Τουρκία για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές που συνδέει με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Η Αθήνα απορρίπτει αυτή την προσέγγιση και δεν αποδέχεται την ανάγκη να ζητηθεί τουρκική άδεια για δραστηριότητες που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της αρμοδιότητα.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στις 14 Οκτωβρίου, δεν είχε αποσαφηνιστεί εάν η γαλλική πλευρά είχε καταλήξει σε κάποια συνεννόηση με την Τουρκία. Η θέση που αποδίδεται στην Αθήνα είναι ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί αίτημα για διαδικασία αδειοδότησης που θα απευθύνεται και σε άλλες χώρες.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι εάν η επανέναρξη των ερευνών θα πραγματοποιηθεί χωρίς να επαναληφθεί ένα επεισόδιο αντίστοιχο με εκείνο του 2024. Η γαλλική σημαία του ερευνητικού πλοίου αποτελεί μια νέα παράμετρο, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξουν αντιδράσεις από την Τουρκία.
Η γαλλική συμμετοχή και η αμερικανική στήριξη στο έργο
Η προετοιμασία για την επανεκκίνηση των ερευνών συμπίπτει με την ενίσχυση της γαλλικής συμμετοχής στο έργο. Τον Αύγουστο, ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam υπέγραψε συμφωνία για να καταστεί ο πλειοψηφών μέτοχος του GSI, ενώ παράλληλα ο ΑΔΜΗΕ, η εταιρεία του έργου και η Nexans συμφώνησαν να συνεργαστούν για την επιτάχυνση των ερευνών βυθού
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το έργο είχε βρεθεί αντιμέτωπο τόσο με καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση και στην υλοποίηση όσο και με γεωπολιτικές δυσκολίες. Η συμμετοχή της Meridiam ενισχύει τη γαλλική παρουσία σε μια υποδομή που η Αθήνα και η Λευκωσία θεωρούν στρατηγικής σημασίας.
Παράλληλα, στις 8 Οκτωβρίου, το Reuters μετέδωσε ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επανέλαβε τη στήριξη της Ουάσιγκτον στο έργο, υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ προτίθενται να αξιοποιήσουν διπλωματικές προσπάθειες για την αντιμετώπιση των πιθανών εμποδίων. Το αμερικανικό ενδιαφέρον συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της Ευρώπης.
Ο GSI, προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, σχεδιάζεται να συνδέσει το ηλεκτρικό σύστημα της Κύπρου με την Ελλάδα και, σε επόμενο στάδιο, με το Ισραήλ. Για την Κύπρο, η οποία παραμένει απομονωμένη από τις ηλεκτρικές αγορές των άλλων κρατών-μελών της ΕΕ, η διασύνδεση έχει ιδιαίτερη σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια και τη δυνατότητα διαφοροποίησης του ενεργειακού της συστήματος.
Διαβάστε περισσότερα