«Αυτός ο χειμώνας θα είναι δύσκολος. Κάθε ένταση και χτύπημα σε Ορμούζ και Ουκρανία δημιουργούν μια μεγάλη αναταραχή και ένα σπιράλ αυξήσεων σε πετρέλαιο – φυσικό αέριο και διεθνή πληθωρισμό και υψηλό κόστος ζωής». Αυτά δήλωσε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από τη Λάρισα, πριν πανηγυρίσει για την κυβερνητική… γαλαντομία της επιδότησης στο πετρέλαιο θέρμανσης.
Η διάγνωση είναι σωστή, αλλά σε πλήρη αντίφαση με τους πανηγυρισμούς για τα κυβερνητικά επιδοματικά μέτρα, καθιστώντας την άκυρη. Η πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά από τις τεράστιες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και τη γενικότερη ακρίβεια είναι τέτοιας κλίμακας, ώστε τα κυβερνητικά μέτρα να αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό.
«Αν η ελληνική οικονομία δεν ήταν σε θέση να παράγει πλεονάσματα, δεν θα είχαμε τη δυνατότητα να στηρίξουμε την κοινωνία», ανέφερε σε άλλη αποστροφή του λόγου του ο πρωθυπουργός. Εδώ δεν πρόκειται για ανακρίβεια ή έλλειψη μέτρου, αλλά για πλήρη αντιστροφή της πραγματικότητας: η ίδια η πολιτική λιτότητας που παράγει υπερ-πλεονάσματα υποχρεώνοντας την κοινωνία και την οικονομία να τα χρηματοδοτούν, τις καθιστά πιο αδύναμες απέναντι στην κρίση, ενώ ταυτόχρονα η κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα υπερ-πλεονάσματα για μέτρα στήριξης…
Σταγόνα στον ωκεανό
Η πίεση που δέχεται η οικονομία, ιδιαίτερα η βιομηχανία, αλλά πολύ περισσότερο τα νοικοκυριά, είναι τεράστια. Οι υψηλές τιμές ενέργειας έχουν οδυνηρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα των πολιτών: στη βενζίνη για τις μετακινήσεις, στο πετρέλαιο θέρμανσης, στους λογαριασμούς ρεύματος και φυσικού αερίου. Εχουν επίσης σοβαρές επιπτώσεις στη μεγάλη/ενεργοβόρα βιομηχανία, αλλά και στις ενεργοβόρες μικρομεσαίες επιχειρήσεις – όπως οι φούρνοι, που κλείνουν σωρηδόν.
Δεν πρόκειται όμως μόνο για τις υψηλές τιμές στα καύσιμα, αλλά και για τις γενικότερες συνέπειές τους, δηλαδή τον νέο κύκλο ακρίβειας στο σύνολο της γκάμας των προϊόντων και υπηρεσιών που πυροδοτούν οι υψηλές τιμές καυσίμων. Πίσω από το αδιανόητα υψηλό ποσοστό των νοικοκυριών –πάνω από 60% και έως 80% ανάλογα με τη μέτρηση– που δηλώνουν ότι με δυσκολία «τα βγάζουν πέρα» βρίσκεται αυτό το κοκτέιλ ακρίβειας, που η ενεργειακή κρίση η οποία ξέσπασε μετά την επίθεση των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν το κάνει πολύ πιο «δραστικό».
Σε σύγκριση με ένα τέτοιο, βαρύ κόστος, τα μέτρα της κυβέρνησης συνιστούν πραγματικά σταγόνα στον ωκεανό. Για να έχουμε ένα μέτρο επιδείνωσης της κατάστασης, την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου, μία ημέρα πριν ξεκινήσει η επίθεση των ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, η τιμή του πετρελαίου κίνησης ήταν 1,565 ευρώ το λίτρο και τώρα κυμαίνεται περί τα 2,160, ενώ της βενζίνης ήταν 1,751 ευρώ το λίτρο και τώρα κυμαίνεται περί το 2,200 ευρώ το λίτρο. Τέλος, το πετρέλαιο θέρμανσης πέρυσι ξεκίνησε στην τιμή 1,13 ευρώ το λίτρο και τώρα, με την επιδότηση, θα ξεκινήσει με 1,55 ευρώ το λίτρο. Επομένως, οι αυξήσεις που έφερε η ενεργειακή κρίση είναι:
Στο πετρέλαιο κίνησης 38%
Στη βενζίνη 25,6%
Στο πετρέλαιο θέρμανσης 37,2%. Χωρίς την επιδότηση, η αύξηση σε σχέση με πέρυσι θα ήταν… 75%!
Αν προσθέσουμε και τα κόστη του πληθωρισμού και της ακρίβειας που πυροδότησε η ενεργειακή κρίση, αντιλαμβανόμαστε ότι η συνολική επιβάρυνση για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις και τα λαϊκά νοικοκυριά είναι δυσβάσταχτη και ότι ο χαρακτηρισμός των κυβερνητικών μέτρων ως «σταγόνας στον ωκεανό» είναι απολύτως δικαιολογημένος.
Η σύγκριση με την Ευρώπη
Για να διασκεδάσει τον επουσιώδη χαρακτήρα των μέτρων της, η κυβέρνηση επιχειρεί γενικεύσεις όπως ότι είναι διεθνές θέμα που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει η χώρα μόνη της, ότι όλη η Ευρώπη βρίσκεται στον ίδιο παρονομαστή πιέσεων και ότι μόνο μια ευρωπαϊκή απόφαση για δημοσιονομική ευελιξία στις δαπάνες για μέτρα στήριξης στο ενεργειακό θα έδινε άλλες δυνατότητες. Ομως η σύγκριση με την Ευρώπη δεν δικαιώνει τις κυβερνητικές δικαιολογίες (βλέπε σχετικούς πίνακες):
Η Ελλάδα είναι η 9η ακριβότερη χώρα στους 27 της Ε.Ε. στην τιμή του ντίζελ και 5η ακριβότερη στην τιμή της βενζίνης.
Η Ελλάδα κατέχει την 3η θέση στη φορολογική επιβάρυνση της βενζίνης και τη 13η στη φορολογική επιβάρυνση του ντίζελ, πάνω από τον ευρωπαϊκό σταθμισμένο μέσο όρο και στις δύο περιπτώσεις.
Επιπλέον, η Ελλάδα μοιράζεται με τη Βουλγαρία την τελευταία θέση στους 27 στην αγοραστική δύναμη του κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Δηλαδή η χώρα μας είναι πολύ ψηλά στην ευρωπαϊκή λίστα στην ακρίβεια στα καύσιμα και στη φορολογική επιβάρυνσή τους και ταυτόχρονα… πάτος στην αγοραστική δύναμη. Ο συνδυασμός που κάνει τον βραχνά της ενεργειακής και συνολικότερης ακρίβειας δυσβάσταχτο και υπογραμμίζει το συμπέρασμα ότι τα μέτρα της είναι «σταγόνα στον ωκεανό».
Οποιος προλάβει…
Με τη διπλή επιδότηση, από την κυβέρνηση και τα διυλιστήρια, η τιμή εκκίνησης, από σήμερα, του πετρελαίου θέρμανσης θα είναι 1,55 ευρώ το λίτρο. Η τιμή στην αντλία κυμαίνεται μεταξύ 1,95 και 1,98 ευρώ το λίτρο και από αυτήν θα αφαιρεθούν περίπου 0,4 ευρώ με την επιδότηση. Χθες, η EKO, θυγατρική των ΕΛΠΕ, έκανε «ρελάνς» και ανακοίνωσε τιμή στην αντλία 1,49 ευρώ το λίτρο – αναμενόταν η «απάντηση» της Shell, θυγατρικής της Motor Oil.
Ωστόσο, οι προβλέψεις της αγοράς είναι ότι η τιμή θα αυξηθεί τις επόμενες μέρες και το «πακέτο» των επιδοτήσεων θα επανεξετάζεται κάθε 15ήμερο. Επιπλέον, αυτή η τιμή θα ισχύσει για τα μεγάλα αστικά κέντρα και για αγορές πάνω από 500-600 λίτρα. Για την περιφέρεια και για ποσότητες μικρότερες των 500-600 λίτρων, οι εταιρείες εμπορίας θα χρεώνουν σε υψηλότερα επίπεδα λόγω απόστασης και μεταφορικού κόστους αλλά και περίπλοκων δρομολογίων. Ετσι, σίγουρα κερδισμένοι θα βγουν όσοι παραγγείλουν σήμερα κιόλας – και σε κάθε περίπτωση, το συντομότερο…
Γιατί το πετρέλαιο θέρμανσης;
Η κυβέρνηση από τον Αύγουστο ήδη είχε προαναγγείλει ότι θα κάνει σημαντική παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης. Οι λόγοι είναι δύο: πρώτον, ότι χωρίς ουσιαστική παρέμβαση η αύξηση σε σχέση με πέρυσι θα ήταν 75%, πολύ υψηλότερη σε σχέση με την αντίστοιχη στο ντίζελ και τη βενζίνη – πράγμα πολιτικά καταστροφικό. Δεύτερον, διότι εκτιμά ότι η επιδότηση στο πετρέλαιο θέρμανσης προσπορίζει μεγαλύτερη προπαγανδιστική υπεραξία – στο πλαίσιο του κλίματος που έχει δημιουργηθεί για «δύσκολο χειμώνα» και για πιθανή αδυναμία των νοικοκυριών να εξασφαλίσουν θέρμανση. Τέλος, η κυβερνητική… διπλωματία προς τα διυλιστήρια προέβλεπε ότι θα επιμείνει μέχρι τέλους στην άρνησή της να φορολογήσει τα υπερκέρδη τους με «αντάλλαγμα» να συμμετάσχουν ουσιαστικά στην επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης…
Εντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση
Επιδότηση για 17 μέρες, ακρίβεια για όλο τον χειμώνα: έτσι σχολίασε τα κυβερνητικά μέτρα με ανακοίνωσή του ο Τομέας Ενέργειας και Περιβάλλοντος της ΕΛΑΣ, σημειώνοντας ότι, παρά τα 40 λεπτά της επιδότησης, το πετρέλαιο θέρμανσης θα είναι φέτος 40% ακριβότερο σε σχέση με πέρυσι.
Από το ΠΑΣΟΚ, ο Πάρις Κουκουλόπουλος σχολίασε ότι «οι πανηγυρισμοί της κυβέρνησης αγνοούν τις σαρωτικές επιπτώσεις του κόστους ενέργειας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις», σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει το «σταγονόμετρο» σαν κοινωνική πολιτική.
Εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, ο γραμματέας του κόμματος Νίκος Παππάς σε δήλωσή του on camera σχολίασε ότι «η κυβέρνηση επιδοτεί την ακρίβεια για 15 μέρες. Να μειώσουν τον ΕΦΚ, να μειωθεί το πετρέλαιο θέρμανσης πάνω από 50 λεπτά το λίτρο», προτείνοντας μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης, πλαφόν στα διυλιστήρια και έκτακτη εισφορά επί των υπερκερδών.
Τέλος, η Νέα Αριστερά με ανακοίνωσή της χαρακτήρισε τα κυβερνητικά μέτρα «παρηγοριά στον άρρωστο», καθώς τα νοικοκυριά θα πληρώσουν 40% ακριβότερα για τη θέρμανσή τους σε σχέση με πέρυσι, σχολιάζοντας ότι η κυβέρνηση δεν μειώνει τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα, αλλά επιλέγει να επαφίεται στην καλή προαίρεση των ιδιοκτητών διυλιστηρίων αρνούμενη να φορολογήσει τα υπερκέρδη τους.
Διαβάστε περισσότερα