Η επένδυση της Ελληνικός Χρυσός στη βορειοανατολική Χαλκιδική παρουσιάζεται ως ένα μεγάλο αναπτυξιακό εγχείρημα, με θέσεις εργασίας, εξαγωγές και σημαντική συνεισφορά στην ελληνική οικονομία. Πίσω όμως από τους αριθμούς και τις επενδυτικές εξαγγελίες υπάρχει μια διαφορετική πραγματικότητα: η μακροχρόνια αντιπαράθεση για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εξορύξεων, τη διαχείριση των μεταλλευτικών αποβλήτων και το κατά πόσο τα οικονομικά οφέλη αντισταθμίζουν τις συνέπειες για τις τοπικές κοινωνίες.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι εάν η Ελλάδα χρειάζεται επενδύσεις. Είναι με ποιους όρους πραγματοποιούνται, ποιος επωφελείται και ποιος αναλαμβάνει το μακροχρόνιο κόστος.
Οι Σκουριές και τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα
Η έναρξη της παραγωγικής φάσης στις Σκουριές, που εγκαινιάστηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026, αποτελεί ορόσημο για την Ελληνικός Χρυσός. Η επένδυση υπερβαίνει τα 2 δισ. δολάρια, ενώ, σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις, προβλέπονται περίπου 3.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας κατά τη λειτουργία του έργου. Αυτά είναι σημαντικά μεγέθη. Δεν αποτελούν, όμως, από μόνα τους απόδειξη ότι το περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα της δραστηριότητας θα είναι θετικό.
Οι καταγγελίες για τον περιβαλλοντικό έλεγχο
Λίγο πριν από τα εγκαίνια, η βουλευτής Ρένα Δούρου ζήτησε εξηγήσεις για καταγγελίες σχετικά με την αξιοπιστία των περιβαλλοντικών μετρήσεων στις Σκουριές. Έθεσε ερωτήματα για ενδεχόμενη αλλοίωση μετρήσεων και για την ανάγκη ανεξάρτητου ελέγχου από το υπουργείο Περιβάλλοντος. Οι καταγγελίες αυτές δεν συνιστούν αποδεδειγμένες παραβάσεις, αλλά αναδεικνύουν την ανάγκη για διαφάνεια και δημόσια διαθέσιμα αποτελέσματα ελέγχων.
Όταν πρόκειται για μεταλλευτικές δραστηριότητες τέτοιας κλίμακας, η περιβαλλοντική παρακολούθηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε διαβεβαιώσεις. Χρειάζεται ανεξάρτητη επαλήθευση, μετρήσεις που να μπορούν να αξιολογηθούν επιστημονικά και σαφείς απαντήσεις σε κάθε τεκμηριωμένη καταγγελία.
Το μεγάλο ζήτημα των αποβλήτων
Η διαχείριση των μεταλλευτικών αποβλήτων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τη μακροχρόνια ασφάλεια του έργου. Η Eldorado Gold υποστηρίζει ότι η τεχνολογία αφυδάτωσης των αποβλήτων που χρησιμοποιεί περιορίζει την κατανάλωση νερού, μειώνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και ενισχύει τη γεωτεχνική σταθερότητα των εγκαταστάσεων.
Αυτές οι τεχνικές προβλέψεις πρέπει να επιβεβαιώνονται διαρκώς στην πράξη. Η προστασία των υπόγειων υδάτων, η σταθερότητα των εγκαταστάσεων απόθεσης και η αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος απαιτούν ελέγχους όχι μόνο κατά την παραγωγή, αλλά και για πολλά χρόνια μετά τη λήξη της εξόρυξης.
Ποιος πληρώνει το κόστος μετά το τέλος της εξόρυξης;
Ένα μεταλλείο έχει συγκεκριμένη διάρκεια οικονομικής ζωής. Οι περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, όμως, μπορεί να εκτείνονται πολύ πέρα από αυτήν. Η εταιρεία υπολογίζει για τις Σκουριές αρχική διάρκεια λειτουργίας περίπου 20 ετών.
Το ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει το πλήρες κόστος παρακολούθησης, αποκατάστασης και ενδεχόμενων πρόσθετων παρεμβάσεων στο μέλλον. Οι προβλεπόμενες εγγυήσεις και οι υποχρεώσεις της εταιρείας πρέπει να είναι επαρκείς, ώστε το οικονομικό βάρος να μη μεταφερθεί τελικά στους φορολογουμένους.
Θέσεις εργασίας, αλλά με ποιο αναπτυξιακό μοντέλο;
Η δημιουργία θέσεων εργασίας αποτελεί σημαντικό επιχείρημα υπέρ της επένδυσης, ιδιαίτερα σε μια περιοχή που αναζητά σταθερή απασχόληση. Ωστόσο, μια τοπική οικονομία που εξαρτάται υπερβολικά από μία μεγάλη επιχείρηση μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα όταν περιοριστεί ή ολοκληρωθεί η δραστηριότητά της.
Γι’ αυτό η οικονομική αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται στους μισθούς και στις επενδυτικές δαπάνες. Πρέπει να εξετάζει τις συνέπειες στον τουρισμό, στη γεωργία, στη χρήση γης, στην αξία των φυσικών πόρων και στη δυνατότητα ανάπτυξης εναλλακτικών δραστηριοτήτων.
Ο χαρακτηρισμός ως στρατηγικού έργου δεν καταργεί την ανάγκη ελέγχου
Στις 12 Οκτωβρίου, η Ελληνικός Χρυσός ανακοίνωσε ότι το μεταλλείο Σκουριών χαρακτηρίστηκε στρατηγικό έργο στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις κρίσιμες πρώτες ύλες. Πρόκειται για σημαντική εξέλιξη, που αναδεικνύει τον ρόλο του χαλκού στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και στην ενεργειακή μετάβαση.
Ωστόσο, ο στρατηγικός χαρακτήρας μιας επένδυσης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υποκατάστατο της περιβαλλοντικής λογοδοσίας. Αντίθετα, όσο μεγαλύτερη είναι η οικονομική και πολιτική σημασία ενός έργου, τόσο ισχυρότερη πρέπει να είναι η δημόσια εποπτεία του.
Η Ελληνικός Χρυσός οφείλει να απαντά με στοιχεία
Η εταιρεία προβάλλει την εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών, την ανακύκλωση νερού και τα προγράμματα περιβαλλοντικής παρακολούθησης ως βασικές εγγυήσεις για την ασφαλή λειτουργία των εγκαταστάσεων. Οι δεσμεύσεις αυτές έχουν αξία μόνο εφόσον μπορούν να ελεγχθούν ανεξάρτητα και να αξιολογηθούν από τις αρμόδιες αρχές και την επιστημονική κοινότητα.
Η ουσιαστική διαφάνεια απαιτεί δημοσιοποίηση μετρήσεων, σαφές χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης, ενημέρωση για τυχόν αποκλίσεις από τους περιβαλλοντικούς όρους και ουσιαστική συμμετοχή των κατοίκων στη διαδικασία ενημέρωσης.
Το πραγματικό στοίχημα για τη Χαλκιδική
Η αντιπαράθεση για την Ελληνικός Χρυσός δεν μπορεί να εξαντλείται στο δίλημμα «επενδύσεις ή περιβάλλον». Το πραγματικό ζητούμενο είναι να αποδειχθεί ότι η εξόρυξη μπορεί να λειτουργήσει χωρίς να υπονομεύει μακροχρόνια τους φυσικούς πόρους και τις υπόλοιπες οικονομικές δραστηριότητες της περιοχής.
Η Χαλκιδική δεν χρειάζεται μόνο επενδυτικά μεγέθη και εξαγγελίες. Χρειάζεται ανεξάρτητους ελέγχους, πλήρη διαφάνεια και εγγυήσεις ότι ο φυσικός της πλούτος δεν θα μετατραπεί σε μελλοντικό δημόσιο κόστος. Αυτό είναι το ουσιαστικό κριτήριο με το οποίο πρέπει να αξιολογείται η Ελληνικός Χρυσός.
Moneypress.gr