«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την κρίσιμη σημασία της αντιμετώπισης των υψηλών τιμών ενέργειας», αναφέρει το κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής για την ενέργεια.
Χρειάστηκε να «ξανανοίξει» το κείμενο, να γίνουν φύλλο και φτερό οι διατυπώσεις και τελικά να επέλθει συμφωνία αργά το βράδυ της Πέμπτης, αφού οι 27 είχαν ολοκληρώσει τη συζήτηση για τα υπόλοιπα θέματα.
Σύμφωνα με το κείμενο, οι ηγέτες συζήτησαν τον αντίκτυπο της τρέχουσας γεωπολιτικής συγκυρίας στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, στην ενεργειακή ασφάλεια και στις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στους πολίτες -ιδίως στους πλέον ευάλωτους-, στη βιομηχανία και στην ευρύτερη οικονομία.
«Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει ότι η τρέχουσα κατάσταση απαιτεί επειγόντως μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση, με τη μορφή στοχευμένων και προσωρινών μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των κρατών μελών και διασφαλίζοντας την Ενιαία Αγορά», συμπληρώνει το ανακοινωθέν.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ηγέτες χαιρέτισαν την παρουσίαση της πρότασης της Επιτροπής σχετικά με την αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον Κανονισμό για το μεθάνιο. Χαιρέτισαν επίσης την πρόθεση της Επιτροπής να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους πλέον εκτεθειμένους βιομηχανικούς τομείς, να αναπτύξει ένα βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων της ΕΕ και να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας σε εθελοντική βάση.
Και φτάνει στο διά ταύτα: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και να προτείνει, ανάλογα με τις ανάγκες, περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας».
Ήταν αυτό που ανέμενε Ελλάδα και Ιταλία. Ουσιαστικά, το μπαλάκι είναι πλέον στα χέρια της Κομισιόν προκειμένου να εγκρίνει ή όχι μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις στις χώρες που το έχουν ζητήσει.
Σε αγκάθι εξελίχθηκε η συζήτηση για το ETS 2
Το θέμα για την Ενέργεια που τελικά έγινε κεντρικό κατά τη χθεσινή συζήτηση των ηγετών ήταν το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Ρύπων (ΣΕΔΕ/ETS2). Κι αυτό γιατί επτά χώρες πριν από τη Σύνοδο ζήτησαν περαιτέρω αναβολή της επέκτασης του ΣΕΔΕ ως και τρία χρόνια. Το βασικό επιχείρημά τους είναι οι τιμές ενέργειας που έχουν εκτοξευτεί και οι διαφορές στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος μεταξύ των κρατών-μελών.
Τι είναι όμως το ETS2; Στην πρώτη φάση του, το ΣΕΔΕ (ETS) αφορούσε μόνο τις βιομηχανίες που ρυπαίνουν, αλλά πλέον επεκτείνεται και σε κτίρια και μεταφορές η υποχρέωση να πληρώνουν για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που προκαλούν. Προβλέπει ότι οι προμηθευτές καυσίμων θα πρέπει να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών, με αποτέλεσμα το πρόσθετο κόστος να μπορεί να μετακυλιστεί στις τιμές της βενζίνης, του πετρελαίου κίνησης, του πετρελαίου θέρμανσης και του φυσικού αερίου.
Η εφαρμογή του ήταν προγραμματισμένη για το 2027, έχει μετατεθεί ήδη για το 2028 και τώρα οι επτά χώρες θέλουν κι άλλη καθυστέρηση. Παράλληλα προβλέπεται το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, με πόρους έως 86,7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032, συμπεριλαμβανομένης της εθνικής συγχρηματοδότησης, ώστε να στηριχτούν ευάλωτα νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις.
Κατά την τοποθέτησή του στη σύνοδο κορυφής χθες ο Ελληνας πρωθυπουργός υπογράμμισε την επείγουσα ανάγκη επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). «Παρότι το ETS θα πρέπει να παραμείνει βασικός πυλώνας της στρατηγικής της Ε.Ε. για την απανθρακοποίηση, δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να μην έχουν αλλάξει οι συνθήκες από τη χρονική στιγμή υιοθέτησής του» είπε σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές.
Το αίτημα των επτά χωρών (Ελλάδα, Ιταλία, Κύπρος, Τσεχία, Ουγγαρία, Σλοβακία και Πολωνία) έρχεται ως απάντηση σε αίτημα που υπέβαλαν χθες το πρωί σκανδιναβικά κράτη, ζητώντας τη στήριξη του συστήματος ETS. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε χθες τη μετάθεση της εφαρμογής του ETS2 από το 2027 στο 2028.
Τελικά στο κείμενο των συμπερασμάτων επήλθε συμβιβασμός. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί επίσης την Επιτροπή να επικαιροποιήσει την αξιολόγηση όλων των επιπτώσεων του ETS2, και ειδικότερα του σχεδιασμού του και των δικλείδων ασφαλείας του», αναφέρεται για να ικανοποιήσει τις χώρες που το ζητούσαν.
«Παράλληλα, πρέπει να διαφυλαχθεί ο καίριος ρόλος του ΣΕΔΕ στην κλιματική και ενεργειακή μετάβαση, μέσω ενός σήματος τιμής για τις εκπομπές άνθρακα που καθορίζεται από την αγορά και το οποίο δίνει ώθηση στις επενδύσεις και την καινοτομία», συμπληρώνεται για να ικανοποιηθούν και οι χώρες που ήθελαν την ενίσχυσή του.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα συμπεράσματα, οι ηγέτες συμφώνησαν οι μακροπρόθεσμοι στόχοι για την ενεργειακή μετάβαση παραμένουν σταθεροί, προκειμένου να επιτευχθεί η μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων και η ενεργειακή μετάβαση.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr