Η είδηση πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Σύμφωνα με την «Καθημερινή», στελέχη της Inception, εταιρείας του ομίλου G42 των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, παρουσίασαν στο Μέγαρο Μαξίμου εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης για κυβερνητικές λειτουργίες.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η κυβέρνηση ενδιαφέρεται για την ΤΝ. Το ελληνικό Δημόσιο πρέπει να την αξιοποιήσει για να περιορίσει τη γραφειοκρατία, να εξυπηρετεί καλύτερα τους πολίτες και να υποστηρίζει τους δημόσιους λειτουργούς.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο: ποιος θα ελέγχει την τεχνολογία, τα δεδομένα και τη γνώση πάνω στην οποία θα στηρίζονται οι δημόσιες αποφάσεις;
Από τον τεχνικό στον δημοκρατικό έλεγχο
Με την ΤΝ η εξάρτηση από έναν προμηθευτή γίνεται βαθύτερη. Ένα σύστημα που διαβάζει υπηρεσιακά έγγραφα, αναζητεί νομοθεσία, προτείνει λύσεις ή συντάσσει εισηγήσεις παρεμβάλλεται ανάμεσα στη δημόσια γνώση και σε εκείνον που αποφασίζει.
Γι’ αυτό δεν αρκεί να βρίσκεται η υπολογιστική υποδομή σε ένα κρατικό κέντρο δεδομένων. Χρειάζεται δημοκρατικός έλεγχος του ίδιου του συστήματος.
Οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν πώς χρησιμοποιείται η ΤΝ, να συμμετέχουν στον σχεδιασμό και την αξιολόγησή της και να μπορούν να αμφισβητούν τις προτάσεις της. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν πότε μια διοικητική διαδικασία χρησιμοποιεί ΤΝ και να έχουν πάντοτε δικαίωμα ανθρώπινης επανεξέτασης.
Γιατί ένα πλήρως ανοιχτό μοντέλο έχει σημασία
Εδώ βρίσκεται η αξία μοντέλων όπως το ευρωπαϊκό Apertus, που αναπτύσσεται από δημόσια πανεπιστήμια και το ελβετικό εθνικό κέντρο υπερυπολογιστών.
Το Apertus δεν είναι απλώς ένα μοντέλο που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε δωρεάν. Είναι πλήρως ανοιχτό: είναι διαθέσιμα τα βάρη του μοντέλου, ο κώδικας, η διαδικασία εκπαίδευσης και αναλυτικές πληροφορίες για τα δεδομένα με τα οποία εκπαιδεύτηκε. Αυτό σημαίνει ότι ένας δημόσιος φορέας μπορεί να το εξετάσει, να το εγκαταστήσει στις δικές του υποδομές, να το προσαρμόσει στις ανάγκες του και να ελέγξει πώς λειτουργεί, χωρίς να στέλνει υποχρεωτικά τα δεδομένα του σε μια ξένη εμπορική πλατφόρμα.
Δεν είναι θεωρητικό παράδειγμα. Στο καντόνι του Τιτσίνο το Apertus χρησιμοποιείται για εσωτερική υπηρεσία μετάφρασης, ώστε υπάλληλοι να μπορούν να επεξεργάζονται ακόμη και εμπιστευτικά διοικητικά έγγραφα μέσα στο δικό τους κέντρο δεδομένων.
Για την Ελλάδα μια αντίστοιχη υποδομή θα μπορούσε να υποστηρίζει υπαλλήλους που αναζητούν νομοθεσία και εγκυκλίους, να συνοψίζει μεγάλους διοικητικούς φακέλους, να βοηθά στη σύνταξη εγγράφων ή να εξηγεί στους πολίτες δικαιώματα και διαδικασίες. Θα μπορούσε επίσης να προσαρμοστεί καλύτερα στην ελληνική γλώσσα και στη διοικητική ορολογία, χωρίς η γνώση που παράγεται από το Δημόσιο να εγκλωβίζεται σε έναν ιδιωτικό πάροχο.
Θεόδωρος Γ. Καρούνος
Η ΤΝ ως δημόσιος θεσμός
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ΤΝ πρέπει να αποφασίζει. Προσλήψεις, αξιολόγηση εργαζομένων, κοινωνικές παροχές, δημόσιες προμήθειες και διοικητικές πράξεις πρέπει να παραμένουν υπό ανθρώπινη ευθύνη, με αιτιολόγηση και δυνατότητα αμφισβήτησης.
Κάθε κρίσιμο σύστημα ΤΝ πρέπει να έχει δημόσια τεκμηρίωση, ανεξάρτητο έλεγχο και συμμετοχή εργαζομένων και πολιτών στην εποπτεία του.
Η Ελλάδα χρειάζεται ΤΝ στο Δημόσιο. Χρειάζεται όμως ΤΝ που να λογοδοτεί στη δημοκρατία και όχι σε μια πλατφόρμα.
Δημόσια δεδομένα, ανοιχτά μοντέλα, δημόσια γνώση, δημοκρατικός έλεγχος.
*Μέλος του Τομέα Ψηφιακής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr