«Πάγωσε» η Αθήνα στην είδηση της επικύρωσης του τουρκο-λιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, το οποίο η λιβυκή Εθνοσυνέλευση είχε απορρίψει το 2020, λίγους μήνες μετά την υπογραφή του από τον τότε επικεφαλής της κυβέρνησης της Τρίπολης, Φαγέζ αλ Σάρατζ, και τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στο υπουργείο Εξωτερικών επικρατεί έντονη δυσαρέσκεια, καθώς όλο το προηγούμενο διάστημα η ελληνική πλευρά πραγματοποιούσε επαφές τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη, επιχειρώντας να αποτρέψει την επικύρωση της συμφωνίας. Παράλληλα, τον τελευταίο χρόνο βρισκόταν σε εξέλιξη τεχνικός διάλογος με σκοπό την αναζήτηση κοινού τόπου για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.
Τα τηλεφωνήματα
Τον αιφνιδιασμό της Αθήνας αποτυπώνουν και όσα μετέφερε πηγή με καλή γνώση των εξελίξεων, σύμφωνα με την οποία μέχρι την επικύρωση του μνημονίου επικρατούσε στην ελληνική πλευρά η εκτίμηση ότι οι σχέσεις με το καθεστώς της Βεγγάζης βρίσκονταν σε καλό επίπεδο.
Η εικόνα αυτή δεν περιοριζόταν στο υπουργείο Εξωτερικών, αλλά αποτυπωνόταν και στην ενημέρωση που παρείχαν τα υπουργεία Εθνικής Αμυνας και Ναυτιλίας, τα οποία μετέφεραν ότι υπήρχε καλή συνεννόηση με την ανατολική Λιβύη. Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου ήρθε, επομένως, σε αντίθεση με την εικόνα που είχε διαμορφωθεί το προηγούμενο διάστημα στην Αθήνα.
Η έντονη αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών αποτύπωσε τη δυσαρέσκεια της Αθήνας για την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου. Με ανακοίνωσή του απέρριψε την επικύρωση, τονίζοντας ότι δεν μεταβάλλει τον «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα» του μνημονίου.
«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, μετά την είδηση της επικύρωσης του τουρκο-λιβυκού μνημονίου, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης προχώρησε σε σειρά τηλεφωνικών συνομιλιών με εταίρους και συμμάχους και συγκεκριμένα με τον Αιγύπτιο και τον Κύπριο ομόλογό του.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε τη βαθιά της δυσαρέσκεια για την επικύρωση του τουρκο-λιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης, υπενθυμίζοντας ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας. Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Αντόνιο Κόστα, ο οποίος επανέλαβε την αλληλεγγύη της Ε.Ε. προς Ελλάδα και Κύπρο.
Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου ελήφθη ομόφωνα, σύμφωνα με τον εκπρόσωπό του, Αμπντάλα Μπλιχέγκ, και συνοδεύτηκε από την ακύρωση δύο αποφάσεων του 2020, με τις οποίες είχε απορριφθεί η επικύρωση των συμφωνιών με την Τουρκία και είχαν διακοπεί οι πολιτικές σχέσεις με την Αγκυρα. Η ελληνική κυβέρνηση προσδοκούσε στη στήριξη του επικεφαλής του λιβυκού Εθνικού Στρατού, στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ, και του επί σειρά ετών προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, Ακίλα Σάλεχ.
Η προσέγγιση
Ωστόσο, η απομάκρυνση του τελευταίου από την προεδρία, έπειτα από περίπου δώδεκα χρόνια, ανέτρεψε τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες. Στη θέση του εξελέγη ο Αλ Σαλιχίν Αμπντούλ Νάμπι αλ Ομπεϊντί, ο οποίος το 2024 είχε διατελέσει πρόεδρος της Επιτροπής Κοινοβουλευτικής Φιλίας Λιβύης-Τουρκίας. Η αλλαγή προκάλεσε αντιδράσεις από την πλευρά Χάφταρ, καθώς διατυπώθηκαν ενστάσεις για τη νομιμότητα των διαδικασιών.
Η Αγκυρα, πάντως, είχε προετοιμάσει το έδαφος πολύ νωρίτερα. Από το 2025 άρχισε να αποκαθιστά τις σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη, παρά το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του εμφυλίου είχε υποστηρίξει στρατιωτικά την αντίπαλη κυβέρνηση της Τρίπολης.
Ο Σαντάμ Χάφταρ επισκέφθηκε την Αγκυρα, ενώ ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, πραγματοποίησε επαφές στη Βεγγάζη. Τον περασμένο Αύγουστο ακολούθησε επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, επισφραγίζοντας την προσέγγιση της Αγκυρας με το στρατόπεδο Χάφταρ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε μεταφέρει ο Λίβυος δημοσιογράφος Αχμεντ Χαλίφα, επικαλούμενος πηγές ασφαλείας στη Βεγγάζη, η τουρκική πλευρά είχε ασκήσει πιέσεις στον Σαντάμ Χάφταρ ώστε να επηρεάσει τη νέα κοινοβουλευτική ηγεσία υπέρ της επικύρωσης. Κατά τις ίδιες, μη επισήμως επιβεβαιωμένες πληροφορίες, η Αγκυρα είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αναθεώρησης της υποστήριξής της προς την οικογένεια Χάφταρ.
Στο εσωτερικό, η εξέλιξη προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις. Η ΕΛΑΣ έκανε λόγο για «αποτυχία Μητσοτάκη», ζητώντας άμεσες διπλωματικές πρωτοβουλίες και αξιοποίηση της δυνατότητας ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά Λιβύης και Τουρκίας. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε και ο Αντώνης Σαμαράς, υποστηρίζοντας ότι τα γεγονότα «εκθέτουν ανεπανόρθωτα» την ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών και τον πρωθυπουργό. Συνέδεσε μάλιστα την εξέλιξη με το μεταναστευτικό, τη Μονή Σινά και τη γενικότερη πολιτική των «ήρεμων νερών» με την Τουρκία.
«Σοβαρό φιάσκο»
«Η έγκριση του απαράδεκτου τουρκο-λιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Ανατολικής Λιβύης καθιστά υπόλογη την κυβέρνηση της Ν.Δ. για τον εφησυχασμό που καλλιεργούσε όλη την προηγούμενη περίοδο», ανέφερε στο σχόλιό του το ΚΚΕ.
Από την πλευρά της, η Ρένα Δούρου, εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, χαρακτήρισε την επικύρωση «σοβαρό φιάσκο» της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής, προτείνοντας την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, μέσω συνυποσχετικού Ελλάδας και Λιβύης.
Η κοινοβουλευτική έγκριση δεν μεταβάλλει τη νομική θέση της Αθήνας, αφαιρεί όμως ένα σημαντικό πολιτικό επιχείρημα που προέβαλλε επί χρόνια: την αντίθεση του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης στη συμφωνία του 2019. Παράλληλα, αναδεικνύει τα όρια των ελληνικών προσπαθειών προσέγγισης της Βεγγάζης, την ώρα που η Αγκυρα διευρύνει την επιρροή της και στις δύο πλευρές της διαιρεμένης χώρας.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr