Την ώρα που σε πολλά ΜΜΕ προβάλλονται ασταμάτητα τα επεισόδια στη Γαλλία, οι λεηλασίες καταστημάτων και οι βανδαλισμοί, βαφτίζοντας συλλήβδην «πλιατσικολόγους» τους νέους που κατεβαίνουν στους δρόμους, τα κοινωνικά και πολιτικά αιτήματα περνούν σε δεύτερο πλάνο. Τι πραγματικά συμβαίνει πίσω από τις οθόνες; Ποιοι κινητοποιούνται, τι διεκδικούν και γιατί η οργή τους έχει εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα;
Αναζητώντας απαντήσεις, απευθυνθήκαμε σε δύο ανθρώπους που ζουν τα γεγονότα από κοντά. Ο Γιώργος και ο Γεράσιμος είναι δύο μεταπτυχιακοί φοιτητές στο Science Po στο Παρίσι. Μιλούν στην efsyn για όσα βίωσαν, πολύ πριν ακόμα ξεσπάσει το κύμα οργής, για όσα βιώνουν μέσα στο πανεπιστήμιο και τις κινητοποιήσεις, τις εικόνες από τις γεμάτες πλατείες, τους νέους από τα λαϊκά προάστια, την αστυνομική καταστολή, τα όσα ελπίζουν να έρθουν.
Ποιοι είναι τελικά αυτοί που διαδηλώνουν;
Όπως εξηγεί ο Γιώργος, οι άνθρωποι που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή είναι, στη συντριπτική τους πλειονότητα, νέοι Γάλλοι και Γαλλίδες, ηλικίας από 15 έως 30 ετών.
Δεν πρόκειται, δηλαδή, για ένα κίνημα που μπορεί να περιγραφεί απλώς ως μια σειρά επεισοδίων χωρίς πολιτικό περιεχόμενο. Αντίθετα, αυτό που διαμορφώνεται είναι ένας ευρύτερος «συνασπισμός οργής» (coalition des colères), ο οποίος ξεκίνησε από τα σχολεία και σταδιακά απέκτησε ευρύτερες κοινωνικές διαστάσεις, εξηγεί.
(AP Photo/Jeremias Gonzalez)
Στο πλευρό των μαθητών και των μαθητριών βρίσκονται φοιτητές, εργατικά συνδικάτα, οικολογικές οργανώσεις, κινήσεις πολιτών, κόμματα και οργανώσεις της Αριστεράς, αλλά και τα «Κίτρινα Γιλέκα», που επιστρέφουν στο προσκήνιο.
«Έτυχε να ξεκινήσει από τα Λύκεια», λέει ο Γιώργος, περιγράφοντας τη διαδρομή ενός κινήματος που ξεπέρασε γρήγορα τα όρια της σχολικής κοινότητας.
«Ο Οκτώβρης του 2026 είναι ο νέος Μάης του 1968», έγραψαν μαθητές και μαθήτριες. Ο Γιώργος τονίζει ότι «μπορεί ο Μάης να αποτελεί κινητήρια αναφορά, ωστόσο τα χαρακτηριστικά του κινήματος παρομοιάζουν περισσότερο τον δικό μας Δεκέμβρη του 2008. Ένα πρελούδιο για μια γενιά που αισθάνεται ότι η έφοδος στον ουρανό και οι υποσχέσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας μάλλον δεν είναι για όλους/ες».
«Μας ανήκει, είμαστε κι εμείς εδώ»
Στις αρχές Οκτωβρίου, ο Γιώργος βρέθηκε στην Πλατεία Δημοκρατίας (Place de la République), σε μια μαθητική συγκέντρωση που υποστηρίχθηκε από τους φοιτητικούς συλλόγους του Παρισιού. Η πλατεία ήταν γεμάτη, με τους νέους να κυριαρχούν από άκρη σε άκρη.
«Οι άνω των 25 φαινόμασταν σχεδόν υπερήλικες», θυμάται.
(AP Photo/Thibault Camus)
«Οι μαθητές/ριες ζητούσαν τα αυτονόητα. Οι δημόσιες δαπάνες για την παιδεία έχουν μειωθεί δραστικά επί διακυβέρνησης Μακρόν και εμείς ζούμε τις συνέπειες τους, κάντε κάτι. Η ατμόσφαιρα ήταν πανηγυρική. Φώναζαν συνθήματα χαρούμενοι. Κρατούσαν πολύχρωμα χαρτόνια με συνθήματα. Ανέβηκαν πάνω στο μνημείο της Δημοκρατίας σαν να έλεγαν “μας ανήκει, είμαστε κι εμείς εδώ”, αναφέρει.
Μιλώντας για την ιστορική κινητοποίηση του Σαββάτου, θυμάται τα εξής: «Οι συνθήκες ήταν κάπως διαφορετικές. Η τελετουργία της πορείας είχε διαταραχθεί. Η διαδρομή και ο προορισμός ήταν ίδιες. Σημείο συνάντησης Porte Saint-Denis κι από εκεί περπάτημα δέκα λεπτών για την πλατεία. Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι από νέους/ες, μαθητές/ριες κατά βάση, ήδη από την εκκίνηση. Αδυνατούσαμε να εντοπίσουμε τα μπλοκ των κομμάτων ή των συνδικάτων. Το σώμα της πορείας δε λάμβανε μία συγκεκριμένη κατεύθυνση αλλά διασκορπιζόταν σε πολλαπλά σημεία, ενώ η αστυνομία είχε αποκλείσει την πρόσβαση στην Πλατεία. Εμείς μείναμε με ένα άτυπο μπλοκ μουσικών, αφού είχε ήλιο ας το ευχαριστηθούμε. Μία κοπέλα κρατούσε ένα αυτοσχέδιο πλακάτ που έγραφε “τηλεργασία για τα ΜΑΤ”, ξεκαρδίστηκα στα γέλια».
Ταυτόχρονα, όμως, παρατήρησε κάτι που θεωρεί εξίσου σημαντικό: πολλοί από τους διαδηλωτές δεν έμοιαζαν εξοικειωμένοι με την «τελετουργία» μιας παραδοσιακής πορείας.
«Όσοι πηγαίνουν σε πορείες αναπτύσσουν ένα άρρητο αισθητήριο: αναγνωρίζουν ποιοι κατέβηκαν για πρώτη φορά. Ένα σημαντικό ποσοστό των συμμετεχόντων κινούνταν διαφορετικά στον δημόσιο χώρο. Παρέβαιναν την παράδοση, τόνιζαν την παρουσία τους».
Τα παιδιά των λαϊκών προαστίων
Για τον Γιώργο, η διαφορετική αυτή παρουσία δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την κοινωνική προέλευση των νέων που βρέθηκαν στους δρόμους.
«Δεν πρόκειται για μαθητές του Louis-le-Grand ή του Henri-IV», λέει, αναφερόμενος σε δύο από τα πιο γνωστά και υψηλού κύρους σχολεία της Γαλλίας, «αλλά για παιδιά των λαϊκών προαστίων του Παρισιού (banlieues)».
Εκεί, μακριά από τις κοσμοπολίτικες βιτρίνες της γαλλικής πρωτεύουσας, οι κοινωνικές ανισότητες αποκτούν πολύ πιο απτή διάσταση. Η πρόσβαση στην εκπαίδευση, οι ευκαιρίες κοινωνικής ανέλιξης, η σχέση με τους θεσμούς και η αντιμετώπιση από την αστυνομία δεν βιώνονται με τον ίδιο τρόπο από όλους.
(AP Photo/Thibault Camus)
Ο Γιώργος περιγράφει ένα βαθύ ταξικό υπόστρωμα, το οποίο διασταυρώνεται με φυλετικές διακρίσεις και διαμορφώνει διαφορετικές εμπειρίες του δημόσιου χώρου. Αντιπαραβάλλει τα παιδιά των λαϊκών προαστίων με τους πιο προνομιούχους νέους των περιοχών Saint-Martin και Marais.
«Έχω την αίσθηση ότι αυτό που ενόχλησε περισσότερο τις γαλλικές ελίτ δεν ήταν απλώς η μαζικότητα των συγκεντρώσεων του περασμένου Σαββάτου αλλά το γεγονός ότι “οι υποτελείς μπορούν να ομιλούν”. Αυτή τη φορά οι μαθητές/ριες που ανέβηκαν στο μνημείο της Δημοκρατίας φορούσαν μαύρα και κάλυπταν το πρόσωπό τους. Οι αόρατοι της γαλλικής κοινωνίας έβαψαν με μαύρη μπογιά τα μάτια του αγάλματος της Ισότητας».
Το σύνθημα «χρυσή νεολαία» πάνω σε άγαλμα της Ισότητας στην πλατεία Δημοκρατίας. (AP Photo/Christophe Ena
Από τα μαθητικά αιτήματα στην πανεπιστημιακή αναταραχή
Για τον Γεράσιμο, η ένταση των κινητοποιήσεων δεν μπορεί να γίνει κατανοητή χωρίς να ληφθούν υπόψη τα περιστατικά αστυνομικής βίας που σημάδεψαν τις μαθητικές διαδηλώσεις.
Στο επίκεντρο των αρχικών αιτημάτων βρίσκονται η χρηματοδότηση των δημόσιων σχολείων, ιδιαίτερα στις περιθωριοποιημένες περιοχές, οι ελλείψεις εκπαιδευτικών, αλλά και ζητήματα που αφορούν την επιλογή φοιτητών μέσω της πλατφόρμας Parcoursup και την ανανέωση των σχολικών προγραμμάτων.
Ωστόσο, όπως περιγράφει, οι τραυματισμοί μαθητών κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων άλλαξαν το κλίμα. «Ένας 15χρονος μαθητής ακρωτηριάστηκε, ενώ δύο μαθητές υπέστησαν ζημιά στην όρασή τους από την υπέρμετρη χρήση δακρυγόνων, γεγονός που εύλογα διεύρυνε την έκταση των κινητοποιήσεων με στόχο οι μαθητικές διαδηλώσεις να μην αποτελούν πλέον αντικείμενο αστυνομικής αντίδρασης».
(AP Photo/Emma Da Silva)
Η αναταραχή μεταφέρθηκε σύντομα και στα πανεπιστήμια, με καταλήψεις σε πολλά ιδρύματα. Η εξέλιξη αυτή, όπως εξηγεί, συνδέεται με την ευρύτερη ανησυχία για την αντιμετώπιση της φοιτητικής διαμαρτυρίας και τα όρια της παρέμβασης των πανεπιστημιακών διοικήσεων.
«Στο πανεπιστήμιό μας, ένα από τα τρία καλύτερα παγκοσμίως για πολιτική επιστήμη και διεθνείς σχέσεις, τον τελευταίο χρόνο ο Διευθυντής έχει ζητήσει παρέμβαση της αστυνομίας στο campus τουλάχιστον 4 φορές, ενώ έχουν επιστρατευτεί πειθαρχικές διαδικασίες εναντίον φοιτητών. Στην παρέμβαση κατά την κατάληψη στις αρχές της εβδομάδας μια φοιτήτρια χρειάστηκε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Αυτή η κατάσταση ξεκίνησε μετά από “επίσκεψη” του πρώην πρωθυπουργού στο campus κατά την διάρκεια μεγάλης διαμαρτυρίας για την Παλαιστίνη το 2024, ενώ οι πρακτικές πειθάρχησης που έχουν χρησιμοποιηθεί από την διεύθυνση αποτελούν επίσημα αντικείμενο διερεύνησης. Μολαταύτα τα εν λόγω συνιστούν ιδιαιτερότητα στο Sciences Po, στα υπόλοιπα Πανεπιστήμια δεν έχει υπάρξει αίτημα για παρέμβαση της αστυνομίας. Καταλήψεις συνέβησαν την περασμένη εβδομάδα μέχρι και σε σχολές που είναι γνωστές για τον συντηρητικό τους προσανατολισμό».
(AP Photo/Christophe Ena)
Αστυνομική καταστολή: «Προσωπικά δεν αισθάνομαι ασφαλής»
Η εικόνα που μεταφέρει ο Γεράσιμος από τους δρόμους του Παρισιού είναι εκείνη μιας πόλης όπου η αστυνομική παρουσία έχει ενταθεί αισθητά.
«Η χρήση δακρυγόνων υπήρξε τόσο εντατική ώστε έφτασαν μέχρι και μέσα στον σταθμό του μετρό, ενώ χρησιμοποιήθηκαν χειροβομβίδες κρότου λάμψης κατά των διαδηλωτών, κάτι το οποίο είχε απαγορευτεί στο παρελθόν. Δημοσιεύματα παρουσιάζουν εικόνες από έντονα τραύματα που υπέστησαν διαδηλωτές της προηγούμενης εβδομάδας», αναφέρει.
(AP Photo/Thibault Camus)
Η ένταση, όμως, δεν περιορίζεται στις ώρες των διαδηλώσεων. Ο ίδιος περιγράφει το αίσθημα ανησυχίας που του προκαλεί η αυξημένη αστυνομική παρουσία ακόμη και όταν η πόλη επιστρέφει στους συνηθισμένους ρυθμούς της.
«Όταν βλέπω τόση αστυνομία συγκεντρωμένη στη Βαστίλλη, προσωπικά δεν αισθάνομαι τόσο ασφαλής», λέει.
(AP Photo/Thibault Camus)
Θυμάται, μάλιστα, ένα περιστατικό στο μετρό της Βαστίλλης, όπου αστυνομικοί έλεγχαν έναν νεαρό περίπου 19 ετών και, όπως περιγράφει, έφτασαν στο σημείο να του ζητήσουν να ελέγξουν ακόμη και το παπούτσι του.
Την ίδια νύχτα, «πάνω από το Λούβρο και την ευρύτερη περιοχή του Chatelet πραγματοποιούσε χαμηλές πτήσεις ένα ελικόπτερο. Το συγκεκριμένο ελικόπτερο πραγματοποιεί περιπολίες κυρίως πάνω από τη République και την Βαστίλλη ήδη από την Κυριακή – την επόμενη μέρα της μεγάλης κινητοποίησης».
Μακρόν και εμπιστοσύνη: σημειώσατε Χ
Ο Γεράσιμος εντάσσει τα γεγονότα στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο της Γαλλίας, όπου η κοινωνική δυσαρέσκεια συναντά μια παρατεταμένη κρίση πολιτικής εκπροσώπησης.
«Στο παρελθόν, μια από τις πιο συνήθεις απεικονίσεις του Μακρόν στην γαλλική γελοιογραφία τον αναπαρίστανε ως Δία στον θρόνο του στον Όλυμπο. Αυτή η αναπαράσταση οφείλεται στην υπεροψία του εις βάρος του Κοινοβουλίου κατά την πρότερη θητεία του. Αυτή η στάση πιστεύω ότι είναι αντιπροσωπευτική της αντίδρασης και των δηλώσεών του», αναφέρει.
Le Point
Στο οικονομικό πεδίο, ο Γεράσιμος θέτει το ζήτημα της κατανομής των δημόσιων πόρων. Όπως υποστηρίζει, η συζήτηση για τη μείωση των κοινωνικών δαπανών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη επανεξέταση των κρατικών ενισχύσεων προς μεγάλες γαλλικές επιχειρήσεις, παρότι η αποτελεσματικότητά τους έχει κατά καιρούς αμφισβητηθεί από οικονομολόγους.
Την ίδια στιγμή, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες παραμένουν έντονες, ενώ το πολιτικό στρατόπεδο του Μακρόν δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον στο οποίο η κυβέρνηση δυσκολεύεται να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη και οι κοινωνικές αντιδράσεις αποκτούν μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα.
Ο φόβος της ακροδεξιάς
Η πολιτική διαχείριση της κρίσης προκαλεί και μια ακόμη ανησυχία: το ενδεχόμενο η κοινωνική ένταση να αξιοποιηθεί από την ακροδεξιά.
«Καθώς επίκεινται οι γαλλικές προεδρικές εκλογές, είναι κρίσιμο οι δηλώσεις γύρω από τις κινητοποιήσεις να μην χρησιμοποιηθούν ως μέσο για την πολιτική στρατηγική της “dédiabolisation” της ακροδεξιάς. Aνησυχώ ότι η στάση του πρωθυπουργού ενδέχεται να ευνοήσει την διαρροή ψηφοφόρων του Προέδρου προς την ακροδεξιά στον Β’ γύρο των Προεδρικών εκλογών, αν ο υποψήφιος του κόμματος του Μακρόν δεν μετάσχει», αναφέρει ο Γεράσιμος.
Οι επόμενες κινήσεις – «Μείνετε συντονισμένοι»
Και τι ακολουθεί; Για τον Γιώργο, η συνέχεια παραμένει αβέβαιη. «Δεν ξέρω αν είναι ο τελικός αγώνας», λέει, παραπέμποντας στον στίχο της Διεθνούς, c’est la lutte finale. «Ένα είναι, πάντως, βέβαιο: Η Γαλλία δεν βαριέται».
«Σήμερα, Σάββατο υπάρχει κάλεσμα για γενική κινητοποίηση. Τα Κίτρινα Γιλέκα την ονόμασαν “Πράξη ΙΙ”. Ο Μακρόν συγκάλεσε την Πέμπτη (22/10) το Συμβούλιο Ασφαλείας και ουσιαστικά απαγόρευσε όλες τις διαδηλώσεις που δεν οργανώνονται από τα εργατικά συνδικάτα, κάνοντας τον Βίκτορ Όρμπαν να ζηλεύει. Η γενική γραμματέας του CGT, Sophie Binet, καταδίκασε το μέτρο ως θεμελιώδη παραβίαση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι τονίζοντας ότι τα συνδικάτα δεν έχουν οποιοδήποτε μονοπώλιο στις διαδηλώσεις. Ο Υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε ότι θα παρουσιάσει δέσμη μέτρων στις 26/10 σχετικά με τα αιτήματα των μαθητών», εξηγεί.
«Η ερχόμενη εβδομάδα αποτελεί μικρό διάλειμμα διακοπών για σχολεία και πανεπιστήμια. Ωστόσο μην ανησυχείτε, τα εργατικά συνδικάτα κάλεσαν ήδη σε γενική κινητοποίηση στις 5/11. Τέλος, η κυβέρνηση παρουσίασε προσχέδιο προϋπολογισμού με μέτρα λιτότητας 40 δισ. ευρώ… Επομένως, μείνετε συντονισμένοι».
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr