Μια απόφαση για τη συμμετοχή σε εκδρομή, η διαχείριση ενός σοβαρού επεισοδίου μεταξύ μαθητών, η εφαρμογή του σχολικού κανονισμού: καθημερινές ευθύνες που απαιτούν κρίση, ψυχραιμία και τεκμηρίωση μπορούν, όταν αμφισβητηθούν, να οδηγήσουν έναν εκπαιδευτικό ή έναν διευθυντή σε μια διαδρομή καταγγελιών, εξηγήσεων και αναζήτησης δικηγόρου, την ώρα που το σχολείο εξακολουθεί να περιμένει από εκείνον να λειτουργήσει κανονικά.
Εκεί αρχίζει η «νομική μοναξιά» των εκπαιδευτικών, δηλαδή η απόσταση ανάμεσα στην ευθύνη που τους ανατίθεται να παίρνουν αποφάσεις και στην υποστήριξη που αισθάνονται ότι διαθέτουν όταν χρειάζεται να υπερασπιστούν αυτές τις αποφάσεις ενώπιον των αρχών.
Η δυσκολία δεν περιορίζεται στο οικονομικό κόστος μιας ενδεχόμενης δικαστικής εμπλοκής, καθώς μαζί με την αμοιβή του δικηγόρου έρχονται η αγωνία για την επαγγελματική υπόσταση, ο φόβος του δημόσιου διασυρμού και η προσπάθεια να συνεχιστεί η διδασκαλία σαν να μη συμβαίνει τίποτε, ακόμη και όταν μια υπόθεση παραμένει ανοιχτή για μεγάλο διάστημα.
Για έναν άνθρωπο που την επόμενη ημέρα πρέπει να σταθεί μπροστά στους μαθητές του, αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να εισβάλει στην προετοιμασία του μαθήματος, στις συζητήσεις με τους συναδέλφους και στην οικογενειακή καθημερινότητα, μετατρέποντας μια υπηρεσιακή διαφορά σε προσωπική δοκιμασία.
Όταν ο φόβος μπαίνει στην αίθουσα
Η πιθανότητα μιας μήνυσης μπορεί να επηρεάσει πολύ περισσότερους από τον εκπαιδευτικό που θα τη δεχθεί, επειδή κάθε τέτοια υπόθεση μεταφέρει στο σχολικό περιβάλλον ένα μήνυμα για το προσωπικό τίμημα της ανάληψης ευθύνης.
Ένας Σύλλογος Διδασκόντων ενδέχεται να αναβάλει μια δύσκολη συζήτηση, ένας διευθυντής να αναζητά διαρκώς πρόσθετες διαβεβαιώσεις και ένας εκπαιδευτικός να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στην εξασφάλιση εγγράφων παρά στην αναζήτηση της κατάλληλης παιδαγωγικής παρέμβασης, όταν αισθάνεται ότι οποιαδήποτε επιλογή μπορεί να τον αφήσει εκτεθειμένο.
Η τεκμηρίωση, βέβαια, είναι απαραίτητη, καθώς προστατεύει τη διαφάνεια και επιτρέπει τον έλεγχο των αποφάσεων, όμως η χρησιμότητά της περιορίζεται όταν μετατρέπεται σε ατελείωτη γραφειοκρατική άμυνα, χωρίς ουσιαστική καθοδήγηση για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί ένα περιστατικό.
Δικαιώματα των παιδιών και στήριξη των εκπαιδευτικών
Οι γονείς δικαιούνται να ζητούν εξηγήσεις και να απευθύνονται στις αρμόδιες αρχές όταν θεωρούν ότι το παιδί τους έχει υποστεί βία, εξευτελισμό, διάκριση ή άλλη παράνομη συμπεριφορά, ενώ κάθε σχετική αναφορά χρειάζεται σοβαρή εξέταση, με προτεραιότητα την προστασία του μαθητή.
Ταυτόχρονα, η υποβολή μιας καταγγελίας δεν αρκεί για να θεωρείται δεδομένη η ευθύνη του εκπαιδευτικού, όπως και η επίκληση της παιδαγωγικής ιδιότητας δεν αρκεί για να θεωρείται ορθή οποιαδήποτε ενέργεια· απαιτούνται πραγματικά στοιχεία, προσεκτική διερεύνηση και αξιολόγηση κάθε περίπτωσης.
Αυτή η ισορροπία χρειάζεται έμπρακτη θεσμική στήριξη, ώστε η οικογένεια να γνωρίζει πού μπορεί να ακουστεί και ο εκπαιδευτικός πού μπορεί να αναζητήσει υπεύθυνη καθοδήγηση, πριν η επικοινωνία διακοπεί και η αντιπαράθεση παγιωθεί.
Μια οργανωμένη απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει σταθερή νομική συμβουλευτική στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, σαφείς οδηγίες για την αιτιολόγηση των αποφάσεων και προσβάσιμη υποστήριξη όταν μια υπόθεση αφορά την άσκηση υπηρεσιακών καθηκόντων.
Χρήσιμος θα ήταν επίσης ένας μηχανισμός έγκαιρης επικοινωνίας και διαμεσολάβησης για σχολικές διαφωνίες, χωρίς να καθυστερεί η αναφορά περιστατικών που απαιτούν άμεση παρέμβαση των αρμόδιων αρχών.
Η δυνατότητα να ζητηθεί εγκαίρως μια αξιόπιστη συμβουλή, να εξηγηθεί καθαρά μια απόφαση και να ακουστεί ουσιαστικά μια ένσταση μπορεί να αποτρέψει συγκρούσεις, διατηρώντας ανοιχτή τη συνεργασία σχολείου και οικογένειας.
Ένα σχολείο που στηρίζει την υπεύθυνη απόφαση δίνει χώρο στην εμπιστοσύνη: ο μαθητής αισθάνεται ασφαλής, ο γονέας γνωρίζει ότι ακούγεται και ο εκπαιδευτικός μπορεί να ασκεί τον ρόλο του με κρίση, λογοδοσία και ουσιαστική υποστήριξη.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr