Σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, τα ποσοστά της αποχής επανέρχονται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου. Όταν η συζήτηση στρέφεται στη νεολαία, τα συμπεράσματα συχνά βγαίνουν βιαστικά: «Οι νέοι αδιαφορούν», «προτιμούν την καφετέρια από την κάλπη», «δεν παρακολουθούν την επικαιρότητα». Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη από ένα επιφανειακό στερεότυπο.
Η αποχή των νέων από τις κάλπες δεν είναι απαραίτητα δείγμα πολιτικής αποστασιοποίησης. Για μια μεγάλη μερίδα της νέας γενιάς, η άρνηση συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία αποτελεί μια συνειδητή στάση — μια έμμεση, αλλά σαφή, απόρριψη ενός πολιτικού συστήματος που αδυνατεί να εκφράσει τις ανάγκες και τους προβληματισμούς της.
Η κρίση εμπιστοσύνης και τα «αόρατα» αιτήματα
Οι σημερινοί νέοι μεγάλωσαν μέσα σε διαδοχικές κρίσεις: οικονομική αστάθεια, πανδημία, στεγαστική κρίση και την εργασιακή ανασφάλεια. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αίσθηση ότι οι αποφάσεις των εκάστοτε κυβερνήσεων ελάχιστα επηρεάζουν τη δική τους καθημερινότητα είναι έντονη.
Όταν ένας νέος εργαζόμενος καλείται να επιβιώσει με χαμηλούς μισθούς, να καλύψει δυσανάλογα υψηλά ενοίκια και να σχεδιάσει το μέλλον του χωρίς βάσεις, η πολιτική ρητορική συχνά του φαίνεται αποκομμένη από την πραγματικότητα. Η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς και η πεποίθηση ότι «τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει» λειτουργούν ως ισχυρός ανασταλτικός παράγοντας για την προσέλευση στην κάλπη.
Πολιτικοποιημένοι, αλλά εκτός παραδοσιακών πλαισίων
Το γεγονός ότι οι νέοι απέχουν από τις εκλογές δεν σημαίνει ότι είναι πολιτικά αδρανείς. Αντίθετα, η νέα γενιά είναι αρκετά ευαισθητοποιημένη σε ζητήματα όπως:
Τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ισότητα
Η κλιματική κρίση και το περιβάλλον
Η διαφάνεια, η δικαιοσύνη και η καταπολέμηση της διαφθοράς
Η ειδοποιός διαφορά έγκειται στον τρόπο έκφρασης. Η πολιτική δράση των νέων μετατοπίζεται εκτός των παραδοσιακών δομών (κομματικές νεολαίες, συνδικαλισμός). Εκφράζεται μέσα από ψηφιακές κινητοποιήσεις, ακτιβιστικές πρωτοβουλίες, κοινωνικά κινήματα και καθημερινές επιλογές στάσης ζωής. Η παραδοσιακή κάλπη, στα μάτια πολλών, μοιάζει με ένα δυσκίνητο και παρωχημένο εργαλείο που δεν προσφέρει άμεσο αποτέλεσμα.
Το έλλειμμα επικοινωνίας του πολιτικού συστήματος
Από την άλλη πλευρά, τα πολιτικά κόμματα συχνά αποτυγχάνουν να επικοινωνήσουν ουσιαστικά με τη νεολαία. Οι απόπειρες προσέγγισης περιορίζονται συνήθως σε αποσπασματικές παρουσίες στα social media ή σε γενικόλογες υποσχέσεις πριν από τις εκλογές, χωρίς να προσφέρεται ένας πραγματικός χώρος συμμετοχής.
Όταν η πολιτική αντιμετωπίζει τους νέους απλώς ως δυνητική «δεξαμενή ψήφων» και όχι ως ισότιμους συνομιλητές, η απομάκρυνση είναι το φυσικό επακόλουθο.
Η πρόκληση της επόμενης μέρας
Η υψηλή αποχή των νέων δεν είναι ένα πρόβλημα που αφορά μόνο τη νεολαία· είναι δείκτης υγείας της ίδιας της δημοκρατίας. Ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας μένει εκτός της εκλογικής διαδικασίας.
Για να γεφυρωθεί το χάσμα, δεν αρκούν οι επικλήσεις στο «καθήκον του πολίτη». Απαιτείται ουσιαστική αλλαγή:
Πολιτική βούληση για λύσεις σε φλέγοντα ζητήματα όπως η στέγαση, η πρώτη εργασία και η παιδεία.
Εκσυγχρονισμός των θεσμών και δημιουργία πραγματικών διαύλων συμμετοχής των νέων στη λήψη αποφάσεων.
Ειλικρινής διάλογος, μακριά από ξύλινο λόγο και επικοινωνιακά τεχνάσματα.
Η αποχή των νέων δεν είναι αδιαφορία. Είναι μια ηχηρή σιωπή που εκπέμπει μήνυμα: αν το πολιτικό σύστημα θέλει τους νέους στην κάλπη, πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι τους ακούει.
Διαβάστε περισσότερα